الەم • 28 ناۋرىز، 2020

كوروناۆيرۋسپەن كۇرەستە قىتايلار قانداي قاتەلىك جىبەردى؟

958 رەتكورسەتىلدى

بۇنداي دەرتپەن الەم قاۋىمداستىعى بۇدان بۇرىن بەتپە-بەت كەلمەگەندىكتەن قاتەلىك كەتپەي قويمايدى. دۇنيەجۇزى ساراپشىلارىنىڭ پايىمداۋىنشا، دەرت وشاعى شىققان قىتاي ەلىندە ءباسپاسوز تسەنزۋراسى بولماعاندا الەم الدەقاشان قۇلاقتانار ەدى دەيدى. وسى سەبەپتى  جۇقپالى اۋرۋدىڭ الدىن الۋ شاراسى كەشىكتى. 

سول سياقتى ساۋسەمپتان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى ەگەر قىتاي ەلى ساقتىق شاراسىن 20 قاڭتاردان جارتى اي بۇرىن قاراستىرعاندا بۇل دەرتىڭ الەمگە تارالۋى 86 پايىز تومەن بولۋى مۇمكىن ەدى دەگەندى ايتادى.

2019 جىلدىڭ 18 قازانىندا جون حوپكينسك دەنسالىق ساقتاۋ ورتالىعى مەن دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكا قاۋىمداستىعى بيلل گەيتس قورىمەن بىرلەسىپ، «ەگەر ساقتىق شاراسىن جەدەل ۇيىمداستىرماسا، كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋ سيمۋلياتسياسى 18 ايدىڭ ىشىندە 65 ملن ادامعا جۇعادى» دەگەن ەسكەرتۋىنە ەشكىم ەلەڭ ەتە قويماعانى قىزىق. قازاق «توقتىقتىڭ تويى تارقاماس» دەگەندى وسىندايدا ايتسا كەرەك.  

وتكەن جىلدىڭ سوڭعى كۇندەرى، ياعني 25 جەلتوقساندا ۋحان قالالىق 5-ءشى ەمحانانىڭ گاستروەنتەرولوگيا ءبولىمىنىڭ دارىگەرى ليۋ شياوحون جاڭا دەرتتىڭ پايدا بولعانى جايلى، بۇل اسا جۇقپالى ءارى قاۋىپتى دەگەندى ايتقانىمەن، جەرگىلىكتى بيلىك ءۇش اپتا وتكەن سوڭ بارىپ قوزعالا باستاعان.

قىتايدىڭ دارىگەر ماماندارى: «ساقتىق شاراسىن قابىلدانۋدان بۇرىن ۆيرۋس ۋحان قالاسىنا باياعىدا تاراپ ۇلگەردى. بۇل وقيعا جايلى كوممۋنيستىك جۇيە اقپارات تارتۋعا اسىقپاعاندىقتىن جاعداي ۋشىقتى، ەڭ بولماعاندا ۆيرۋس وشاعى پايدا بولعان بازاردى ەرتەرەك جاۋاپ تاستاعاندا مۇنداي كۇيگە تاپ بولماس ەدىك» دەيدى.

2019 جىلدىڭ 30 جەلتوقسان كۇنى ۋحان قالالىق جەدەل جاردەم ستانساسىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشى اي فەن باستاعان 8 دارىگەر قاۋىپتى ۆيرۋس ەتەك العانى جايلى دابىل قاقتى. بۇل سەگىزدى «جالعان اقپار تاراتتى» دەگەن جالامەن 3 قاڭتاردا قاماپ تاسادى. بۇلاردىڭ اراسىندا كەيىن ۆيرۋس جۇقتىرىپ، ومىرىمەن قوشتاسقان دارىگەر لي ۆەنليان دا بار ەكەن. قىتاي بيلىگى بۇل ادامداردىڭ دابىلىنا قۇلاق تۇرگەندە جاعداي باسقاشا بولار ما ەدى.

1 قاڭتار كۇنى شانحاي قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ كلينيكاسىنىڭ پروفەسسورى زان يونجەن باستاعان زەرتتەۋ توبى ۆيرۋستىڭ گەندىك سيپاتىن انىقتاپ، بۇدان كەلەر قاتەردى ايتقانىمەن، بيلىك بۇلاردىڭ اۋزىنا قاقپاق قويدى. ءتىپتى لابوراتورياسىن جاۋىپ تاستادى. «بۇل قىتايدا اقپاراتتىق اشىق ساياسات بولماۋىنىڭ كەسىرى» دەگەندى العا تارتادى الەم ساراپشىلارى. ەگەر بۇلاي بولماعاندا حالىقارالىق ۆاكتسينا جاساۋ ورتالىعى قاۋىپتى ۆيرۋسكە قارسى ءدارى جاساۋ شاراسىن ەرتەرەك قولعا الاتىنىن ايتقان.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلدىك نىشاندار تاريحى

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار