قازىر وڭتۇستىكتە قازاقتىڭ تويى قالادان اۋىلعا قايتىپ كەلدى. سوڭعى ءبىر ايدا ەكى-ءۇش اعايىنىمىز تويلارىن اۋىلداعى ءۇيىنىڭ اۋلاسىندا, باۋ-باقشاسىندا وتكىزدى. قايبىر كۇنى اۋىلعا بارىپ قونعانىمىزدا كورشى ەلدى مەكەندە انسامبل مەن اسابانىڭ داۋىسى ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىنا دەيىن الىستان ەستىلىپ تۇردى. ياعني, توي قالادان جايلاپ ورالا باستادى دەگەن ءسوز. «بالكىم, تۇرمىسى تومەندەپ كەتكەننەن كەيىن اۋىل جۇرتى وسىنداي قادامعا بارىپ وتىرعان شىعار» دەپ بۇل «كوشتىڭ» ءتۇپ-توركىنىن بىلگىڭىز كەلىپ وتىرعانىن سەزەمىن. مەنىڭشە, ولاي ەمەس.
قازىر وڭتۇستىكتە قازاقتىڭ تويى قالادان اۋىلعا قايتىپ كەلدى. سوڭعى ءبىر ايدا ەكى-ءۇش اعايىنىمىز تويلارىن اۋىلداعى ءۇيىنىڭ اۋلاسىندا, باۋ-باقشاسىندا وتكىزدى. قايبىر كۇنى اۋىلعا بارىپ قونعانىمىزدا كورشى ەلدى مەكەندە انسامبل مەن اسابانىڭ داۋىسى ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىنا دەيىن الىستان ەستىلىپ تۇردى. ياعني, توي قالادان جايلاپ ورالا باستادى دەگەن ءسوز. «بالكىم, تۇرمىسى تومەندەپ كەتكەننەن كەيىن اۋىل جۇرتى وسىنداي قادامعا بارىپ وتىرعان شىعار» دەپ بۇل «كوشتىڭ» ءتۇپ-توركىنىن بىلگىڭىز كەلىپ وتىرعانىن سەزەمىن. مەنىڭشە, ولاي ەمەس.
ارينە, اۋىلدىقتار ارزان جولدى ىزدەيتىنى راس. بىراق, قازىر وڭتۇستىكتە تويعا قىزمەت ەتەتىن ارنايى بريگادا پايدا بولعان. قازان-وشاق, ىدىس-اياعى, اسپاز, قىزمەتشى قىزدار, اقشاسىن تولەسەڭ تاۋدىڭ باسىنداعى تويعا دا بارادى. ونىڭ ۇستىنە جۇرت قالاداعى تاس قامالدىڭ ىشىندە وتەتىن قىزىقتاردان جالىقتى. ياعني, جازى ىستىق ءارى ۇزاق شىمكەنتتە تويدىڭ جاڭا ءبىر كەزەڭى باستالعان سياقتى.
جالپى العاندا قازىر قازاقتىڭ تويى تۋرالى اڭگىمە دە كوپ, پىكىر دە كوپ. «كورگەندەرىڭ توي بولسىن, جەگەندەرىڭ قوي بولسىن», دەپ تىلەك ايتىپ, ۇنەمى توي تويلاپ جۇرە بەرگىسى كەلەتىندەر دە بار. «قازاقتا توي كوپ, جيعان-تەرگەنىنىڭ ءبارىن تويعا شاشادى» دەپ جازعىرۋشىلار دا جەتەرلىك. بىراق, شىنىمدى ايتايىن, توي-دۋمانى از, اعايىنمەن اناۋ ايتقانداي ارالاسپايتىن وزگە ۇلتتىڭ دا دۇنيەسى تاسىپ بارا جاتقانىن كورگەنىم جوق. ءبارىنىڭ تۇرمىس جاعدايى بىركەلكى. ءبىزدىڭ پودەزدە ەكى-ءۇش ورىستىڭ كەمپىرى تۇرادى. تاڭالاكەۋىمنەن تۇرىپ, قالت-قۇلت ەتىپ سۇتكە كەتەدى. كىشكەنتاي يت جەتەكتەپ بارا جاتقانىنا قاراپ وتىرىپ اۋىلداعى قازاقتىڭ شۇيكەدەي قارا كەمپىرلەرى ەسىمە تۇسەدى. باياعىدا ەمەس... وسىدان ءبىرشاما ۋاقىت بۇرىن عانا بولعان وقيعا. قىس ورتاسى بولسا كەرەك. قار قالىڭ. ءبىر ورىندا تاپجىلماي تۇرىپ, ابدەن ءىشى پىسقان سيىر, سۋارايىن دەگەن قوجايىنىنا بوي بەرمەي, بوسانىپ كەتىپتى. قوجايىنى ءارى جۇگىرەدى, بەرى جۇگىرەدى. ۇستاتپايدى. سوندا قاتتى ىزالانعان ول: «اتاسىنا-نالەت, قازىر ەكى سيىر اسىراعاننان, ەكى كەمپىر اسىراعان ارتىق, جىلى سويلەپ, شايىن بەرسەڭ, زەينەتاقىسىن قولىڭا سالادى» دەپ جەرگە ءبىر تۇكىرگەن ەكەن. راس ءسوز. قازىر اۋىلدا قارتى بار ءۇيدىڭ بەرەكەسى بار. قازاقتىڭ كەمپىرلەرى زەينەتاقىسىمەن تويعا بارادى, بەسىك توي جاسايدى, قۇدالىق شاقىرادى, نەمەرەسىن كوللەدجگە ءتۇسىرىپ, تولەماقىسىن تولەيدى, قىزىنىڭ جاساۋىن دايىندايدى... ايتەۋىر از اقشانىڭ بەرەكەسىن كەلتىرەدى. كەي كەزدەرى ويلايمىن, بۇل كەمپىرلەرگە بيۋدجەتتىڭ اقشاسىن بەرسەڭ, ءبارىن بىرنەشە كۇندە ورنى-ورنىمەن جۇمساپ تاستار ما ەدى؟!.
بۇدان ارينە, تويدى كوبەيتۋ كەرەك دەگەن ءسوز ەمەس. ارنارسە ءوز جونىمەن بولعانى دۇرىس قوي. ايتسە دە: «توي – قۇدايدىڭ قازىناسى» دەپ حالقىمىز تەگىن ايتپاعان سياقتى. توي جاساۋدان سازعا وتىرىپ, نان تابا الماي قالعان قازاقتى كورگەنىم جوق.
ورالحان ءداۋىت,
«ەگەمەن قازاقستان».
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
