بۇل كۇندە سىردىڭ ورتان بەلىنە ورنالاسقان وتىرار حالقى قاۋىن جەۋدەن قالىپ بارادى. اتا-بابامىزدان باستاۋ العان ديقانشىلىقتىڭ ىشىندە قاۋىن ەگۋ ماسەلەسى كەڭىنەن قولعا الىنعان بولاتىن.
بۇل كۇندە سىردىڭ ورتان بەلىنە ورنالاسقان وتىرار حالقى قاۋىن جەۋدەن قالىپ بارادى. اتا-بابامىزدان باستاۋ العان ديقانشىلىقتىڭ ىشىندە قاۋىن ەگۋ ماسەلەسى كەڭىنەن قولعا الىنعان بولاتىن.
قاۋىننىڭ قالايسان, باسىپالدى, امىركەن, سەكسەۋىل, كوكشە, شىرتىلداق, ءمىرزاشول, قىش قاۋىن, تۇركىمەن تۇقىمى سياقتى تۇرلەرى ەگىلىپ كەلدى. تاتتىلىگى سونشا, ءتىلدى ۇيىرەر قاۋىندى اركىم-اق ويىنا تۇسىرە الار.
اسىرەسە, سىر بويىنىڭ تاسقىن سۋى قايتقاننان كەيىنگى سايلارداعى ىزاعا ەككەن ساماۋىرداي تەڭكيىپ جاتىپ قارس ايرىلاتىن قاۋىنداردى ايتسايشى. قاۋىننىڭ قاعىن, قۇرتىن ەل ەجەلدەن اسقا پايدالانىپ, قىسقا قادىرلەپ ساقتاعان. بۇل كۇندەگى جۇرتتىڭ ىزدەپ تاپپاي جۇرگەن دارۋمەندەرىنىڭ ءبارى سول ونىمدەردە جەتكىلىكتى بولاتىن, ءتۇرلى ەمگە پايدالاناتىن, ەڭ ارعىسى, تۇقىمى – شوپاعىن جۋىپ-شايىپ جالبىزدان اجىراتىپ, كەپتىرىپ, قازانعا قۋىرىپ, كەلىگە ءتۇيىپ اس-قاتىققا پايدالانعان.
ءدال قازىر سول قاۋىننان ءسان كەتتى. سوڭعى ەكى جىلدان بەرى ەككەن قاۋىنىمىزدىڭ تۇينەگى ءجۇزىن جۋار كەزىندە ءىرىپ كەتە بەرەدى. ءىشىن اشساڭ يرەلەڭدەگەن قۇرت, قولقانى اتاتىن جامان ءيىس شىعادى. ول قاۋىندى مالعا بەرسەڭ دە جەمەيدى. انىقتاپ قاراعان ادامعا قاۋىن شۇرق تەسىك.
دالەلدەگەندەردىڭ ايتۋىنشا, قاۋىن گۇلدەگەن كەزدە «وتقا سالسا جانبايتىن, سۋعا سالسا باتپايتىن» جانى ءسىرى ءبىر جاندىك گۇلگە «وتىرىپ» كەتەتىن كورىنەدى. سودان سول جەتىلىپ, قاۋىن تۇينەك بولعاندا وسكەن ۇياسىنا ءناجىسىن تاستاپ, ءبۇلدىرىپ, سىرتقا تاستاپ شىعىپ كەتەدى دەسەدى. مۇنداي جاعداي ءبىر مەزگىلدە عانا ەمەس كوكتەم-جاز بويى ۇزدىكسىز قايتالانىپ وتىرادى ەكەن.
وسىنداي جاعداي سىر وزەنىنىڭ جوعارعى جانە تومەنگى اعىس بويلارىندا دا ورىن الىپ, شارۋالاردىڭ ەسىن الىپ, بەينەتتەرىن زايا كەتىرۋدە. ديقاننىڭ سالى سۋعا كەتتى. قايتا-قايتا ءدارى سەبەدى. ول ۋداي اقشا. بۇرىن قاۋىنعا ءدارىنى قاسىقتاپ بەرەتىن بولسا, بۇگىندە كەسەلەپ, ەسەلەپ بەرەتىن بولدى. بىتكەن قاۋىننىڭ ءوزى دارىمەن سۇرلەنگەن قاۋىن بوپ شىقپاقشى.
بۇل ءبىر قيىن جاعداي بولدى. مىڭداعان جىلدار بويى جالعاسىپ كەلە جاتقان جازىقسىز بۇل كاسىپكە كىمنىڭ قانداي قيانات جاساعانىن قايدام؟! قازىر بۇل كەسەل اسقاباق, قاربىز, قياردا دا, ءتىپتى, قىزاناقتا دا ءىشىنارا بولسا دا كەزدەسىپ قالىپ جاتىر. جاۋىز قۇرت جىلدان-جىلعا بەلەڭ الىپ كەلەدى.
ەل باسىنا اۋىر كۇن تۋعانداي بوپتى عوي, سونشا, دەي قويماس جوعارىداعى اۋىلشارۋاشىلىق ماماندارى مەن عالىمدارى. ءار استىڭ ادام اعزاسى ءۇشىن ورنى بولەك ەكەنىن ولار دا بىلەر.
ۋاقىت بۇل پالەكەتكە شارا قولدانۋدى تىلەپ تۇر.
ءابدىماناپ اۋەلبەكوۆ.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
___________________________
سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ.
