تانىم • 25 ناۋرىز، 2020

زەردەلى عالىم، زيالى تۇلعا

40 رەتكورسەتىلدى

ەل وڭىرلەرىندە جاسىل جەلەك جايقالىپ، ورمان قاۋلاپ ءوسىپ تۇرسا بۇل  –ەڭ اۋەلى جاراتۋشىنىڭ قۇدىرەتى، تابيعاتتىڭ تاماشا سىيى. بىراق سول تابيعي بايلىقتى ساقتاپ، دامىتىپ وتىراتىندار – زەردەلى عالىمدار.

ءبىر عانا مىسال: توپىراعى قۇرعاق، سۋى از ارقا دالاسىنىڭ تىنىسىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا ەلباسى تاپسىرماسىمەن ەلوردا ماڭىندا تامىر جايىپ، كوكشە جەرىنە دەيىن اۋقىمى كەڭەيىپ كەلە جاتقان استانا ورمانىن نارلەندىرىپ، تۇرلەندىرىپ وتىرعان دا عالىمداردىڭ تەرەڭ ىزدەنىستەرى مەن ەرەن ەڭبەكتەرىنىڭ جەمىستى ناتيجەسى.

وسىنداي، ىرگەلى ىستەردىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن، عىلىمدا ءوز قولتاڭباسىن انىقتاپ، وزىندىك مەكتەپ قالىپتاستىرعان كورنەكتى ۇزتاز-عالىمنىڭ ءبىرى – ورمانتانۋ سالاسىنىڭ بىلگىرى، زيالى تۇلعا ءسابيت بايزاقوۆ.

 

الاش كوسەمدەرىنىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى ءاليحان بوكەيحانوۆ سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىنداعى ورمان ينستيتۋتىن بى­تىر­گەن العاشقى قازاق بولسا، ءسابيت بايزاق ۇلى – وسى اكادەميادا ورمان شارۋاشىلىعى ەكونوميكاسى بويىنشا دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعاعان تۇڭعىش قازاق!

ول ءوز ىسىنە دەگەن ادالدىعى مەن تياناقتىلىعى، ەل-جۇرتقا ىقىلاس-ءىلتيپاتى، قاراپايىم قاسيەتى جا­عىنان تۇعىرلاستارىنىڭ ار-ۇياتى سانا­لاتىنداردىڭ قاتارىنان. سوندىقتان قازاقستاننىڭ اگرارلىق عىلىمىن، ونىڭ ىشىندە ورمان شارۋاشىلىعى سالاسىن العى شەپكە شىعارىپ، سو­عان ساي داڭققا بولەنگەن اكادەميك ءسابيت بايزاق ۇلىنىڭ عىلىمي-پە­دا­گوگيكالىق جانە قوعامدىق سالالار­دا قاجىماي، تالماي اتقارعان قىز­مەتىن باعالاۋ شىن مانىندە وڭايعا سوق­پايدى.

ءسابيت بايزاقوۆتىڭ ەسىمىن اۋىز­عا العاندا، ول كىسىنىڭ ەكونوميكا عى­­­­لىم­دارىنىڭ دوكتورى، پروفەس­سور­­لى­عىمەن بىرگە ۇلتتىق عى­لىم اكا­­دەمياسىنىڭ اكادەميگى، ا.ي.با­راەۆ اتىنداعى ءبىرىنشى دارەجەلى اۋىل­شارۋاشىلىعى عىلىمدارى بو­­يىنشا مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يە­گەرى، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قاي­راتكەرى ەكەندىگى ەرەكشە قۇرمەتپەن ايتىلادى.

عىلىمنىڭ قيا جولىمەن بيى­گىنە كوتەرىلگەن عالىم ەلىمىزدەن تىس­­­قارى الىس، جاقىن شەتەلدەردىڭ عا­لىم­­دارىنىڭ اراسىندا دا ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ ەكونوميكا سالاسى بويىنشا قازاق ەلىنەن شىققان اسا تانىمال تۇلعا رەتىندە كەڭىنەن بەلگىلى. سوندىقتان ونىڭ ورمان شارۋا­شىلىعى عىلىمىن وركەندەتىپ، رەسپۋب­ليكادا اگرارلىق سالانىڭ مامان­دارىن دايارلاۋعا ايرىقشا ۇلەس قوسىپ جۇرگەنىن شىن جۇرەكتەن ماقتانىش ەتەمىز.

ءسابيت بايزاق ۇلىنىڭ ءومىر جو­لى ءوزى قۇرالپى بىلىمقۇمار قازاق جاستارىنىڭ تاعدىرىمەن وتە ۇقساس دەسەك، استە جاڭىلىسا قويماسپىز. ول 1940 جىلدىڭ 21-ءشى ناۋرىزىندا قوستاناي وبلىسى جانگەلدين اۋدانىنىڭ 9-شى اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. سۇراپىل سوعىستان كەيىن مەكتەپ ەسىگىن اشتى. وقۋ، بىلىمگە دەگەن قۇشتارلىق ارمانىنا تالماس قانات ءبىتىرىپ، 1949-1955 جىلدارى اقسۋات جەتى جىلدىق جانە 1956-1959 جىلدارى قاراتۇبەك ورتا مەكتەبىندە وقىدى. سول جىلى قازاق مەملەكەتتىك اۋىلشارۋاشىلىق ينستيتۋتىنىڭ ورمان شارۋاشىلىعى ماماندىعىنا ءتۇسىپ، ونى 1964 جىلى ءبىتىرىپ شىقتى.

جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەن سوڭ ينستيتۋتتىڭ «ور­مان تاكساتسياسى (ولشەمدەرى) جانە ور­مانشىلىق قالىپتاستىرۋ» كافەدراسىنا اسسيستەنتتىك قىزمەتكە قال­دىرىلدى. ول العاشقى ۇستازدىق كۇندەرىنەن باستاپ-اق عىلىمعا جانە بىلىمگە دەگەن قۇشتارلىعى ەرەكشە دارالانىپ، رەسپۋبليكامىزداعى ورمان شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى عىلىمي جۇمىستارعا بەلسەنە قاتىس­تى. وسى باعىتتا جيناقتالعان ما­تەريالدار نەگىزىندە 1969 جىلى «قا­­زاقستاننىڭ قاراعايلى ورمان­دارىندا اعاشتىڭ قىلقان جا­پىراقتى تارماقتارىنىڭ ءونۋى مەن قور­لا­نۋىنىڭ كەيبىر زاڭدىلىقتارى جانە ولاردى ونەركاسىپتىك پايدالانۋدىڭ مۇمكىندىكتەرى» دەگەن تاقىرىپتا ديسسەرتاتسيا قورعاپ، اۋىلشارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ كانديداتى دارە­جەسىنە، ال 1972 جىلى دوتسەنت اتاعىنا يە بولدى.

تالاي تىنىمسىز كۇندەرى مەن ۇيقىسىز تۇندەرىن سارپ ەتكەن جۇمى­سىنان جاقسى ناتيجە العان س.باي­زاق ۇلى ءوز ىزدەنىستەرىن ءارى قاراي جاڭا ىنتامەن جالعاستىرا ءتۇستى. ونىڭ بۇرىنعى جۇمىستارىن جۇرگىزۋ بارىسىندا جيناعان ءبىلىمى مەن تاجىريبەسى كەيىنىرەك بۇرىنعىدان دا كۇردەلى جانە كوپتەن شەشىمى تابىلماي كەلگەن ورمان قورىنىڭ كاداسترلىق-ەكونوميكالىق باعاسىن انىقتاۋ پروب­لەماسىنىڭ ناقتى شەشىمدەرىن جاساۋعا كومەكتەستى. ءسويتىپ س.باي­زا­ق ۇلى ورمان مەن ورماندى جەر­لەردىڭ ساندىق، ساپالىق جانە اق­شاعا شاققانداعى قۇندىلىعىن تابۋدىڭ مەتودولوگيالىق جاعىنان بىرتەكتىلىگىن دالەلدەدى، ولاردى انىق­تاۋدىڭ پرينتسيپتەرىن بەلگىلەپ، مەتوديكالىق جولدارىن ۇسىنىپ، ىسكە اسىردى. سونىڭ ناتيجەسىندە ورمان شارۋاشىلىعىنا، اسىرەسە ونىڭ نارىق جاعدايىنا وتكەن كەزىندە وتە قاجەت ورمان قورلارىنىڭ كاداسترلىق-ەكونوميكالىق قۇندىلىعىن ەسەپتەۋگە ارنالعان نورماتيۆتىك ماتەريالدار جۇيەسىن قۇرۋعا مۇمكىندىك الدى. اتالعان كەشەندى قۇرالداردىڭ نەگىزىندە ورمان شارۋاشىلىعى جۇ­مىستارىنىڭ ۇزاق جىلدار بويعى قىزمەتىنە باعا بەرۋگە بولاتىنىن دالەلدەپ، وسى سالانىڭ تيىمدىلىگىنىڭ جال­پى مولشەرىن انىقتايتىن ادىستەر جاساپ شىقتى.

كورسەتىلگەن ماسەلەنى زەرتتەۋ ۇس­تىن­دە ول ءوسىپ تۇرعان ورمانداردى سا­­تۋ­عا ارنالعان تاكسالاردىڭ (با­عا­لار­دىڭ) ءمانى مەن ماعىناسىنا تەرەڭ دە جان-جاقتى تالداۋ جاساپ، ولار­­­دى قۇرۋ بارىسىندا جىبەرىلىپ جۇرگەن نەگىزگى كەمشىلىكتەردى انىق­تادى. ءوسىپ تۇرعان اعاشتى ساتۋعا قا­جەتتى باعا جۇيەسىن جاساۋدىڭ ور­مان­دى جەرلەردىڭ ونىمدىلىگى مەن ور­ماننىڭ تۇسىمدىلىگىنە، ولاردىڭ باس­تى تاكساتسيالىق كورسەتكىشتەرىنە نە­گىزدەلگەن جاڭا ءادىسىن ۇسىندى.

س.بايزاق ۇلى قول جەتكىزگەن عىلى­مي ناتيجەلەرىن «ورمان قو­رىن كا­داسترلىق-ەكونوميكالىق باعا­لاۋ­دى جەتىلدىرۋ جولدارى جانە ونى ورماندى جاڭعىرتۋ پروتسەسىن باس­قارۋ ىسىندە قولدانۋ» دەگەن تاقى­رىپ­قا جازىلعان ديسسەرتاتسياسىندا جيناقتاپ، ونى 1987 جىلى  لەنينگرادتىڭ س.م.كيروۆ اتىنداعى ورمان-تەح­نيكالىق اكادەمياسىنىڭ عىلىمي كەڭەسىندە ءساتتى قورعاپ، ەكونوميكا عى­لىمدارىنىڭ دوكتورى دارەجەسىن الدى.

بۇل جۇمىستى قورعاۋ مەرزىمى ورتا­لىقتىڭ الماتىداعى جەلتوقسان وقيعاسىن (1986 جىلى) اسقىندىرىپ، ونى «قازاق ۇلتشىلدىعىنىڭ» ناتيجەسى دەپ تانىپ، شيەلەنىستى كۇشەيتىپ جىبەرگەن كەزگە سايكەس كەلدى. وسىعان وراي، بۇرىن ويلارىن اشىپ ايتپاي جۇرگەن كەيبىرەۋلەر قارسىلىق جاساۋعا تىرىسىپ باقتى. بىراق مۇن­داي ارەكەتتىڭ بولارىن سەزىپ جۇر­گەن كەڭەس مۇشەسى، لەنينگرادتىڭ عى­لىمي ينتەلليگەنتسياسىنىڭ اعا بۋىنىنىڭ وكىلى، ورمان ەكونوميكاسى عىلىمىنىڭ ءىرى تەورەتيگى ءارى كوريفەيى تيموفەي سەرگەەۆيچ لوبوۆيكوۆ دەگەن پروفەسسور الدىڭعىلار قاتارىندا ءسوز الىپ، «مەن س.ب.بايزاقوۆتىڭ ديسسەرتاتسياسىن وقىپ شىقتىم. مىنە، بۇگىن ءوز اۋزىنان تىڭدادىم. ونىڭ سىنايتىن جەرلەرى جوقتىڭ قاسى. مەيلىنشە جاقسى ىستەلگەن جۇمىس. ىزدەنۋشىنىڭ سۇراقتارعا بەرگەن جاۋاپتارى مەن سالماقتى سوزدەرىنەن، ۇستامدى قالپى مەن سابىرلى مىنەزىنەن ونى ءبىز­دىڭ ارامىزعا قوسىلعان ءىرى عالىم عانا ەمەس، ۇلكەن ينتەللەكت يەسى دەپ ەسەپتەيمىن. سوناۋ قازاق دالا­سى­نىڭ تۇكپىرىندە تۋىپ، تەرەڭ ەكونو­مي­كالىق وي تۇيىندەگەن وسى ازاماتتىڭ جۇمىسىنا دا، وزىنە دە تاڭدانباۋعا بولمايدى»، دەدى.

پروفەسسور لوبوۆيكوۆ نەگىزسىز سويلەمەيتىن، اۋزى دۋالى كىسى ەكەن. س.بايزاق ۇلى شىندىعىندا ۇلكەن سىن­نان امان ءوتىپ، تىنىمسىز ون سەگىز جىل جۇرگىزگەن جۇمىسى بەكىتىلە سالا، كاسىبي ورلەۋ جولىنا ءتۇستى: پروفەسسور اتاعىن الدى، ءوزى وقىپ بىتىرگەن ورمان شارۋاشىلىعى فاكۋلتەتىنە دەكان بولىپ سايلاندى. بۇل وتكەن عاسىردىڭ سەكسەنىنشى جىلدارىنىڭ اياعى بولاتىن. ول بۇل جۇمىسىندا تاباندىلىق كورسەتىپ، قازاق اۋىلشا­رۋاشىلىق ينستيتۋتىنىڭ باس عي­ماراتىنىڭ ءوزى باسقاراتىن فاكۋلتەت ورنالاسقان قاناتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورمان شارۋاشىلىعى مەملەكەتتىك كوميتەتىنىڭ ەسەبىنەن كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزدى، ورمان­شى عالىمدار مەن جوعارى وقۋ ورىن­دارىنىڭ رەسپۋبليكاارالىق بايلانىستارىن كۇشەيتە ءتۇستى.

ول ورمان ەكونوميكاسى بويىنشا ورتالىق ازيا وڭىرىندەگى ءبىرىنشى عىلىم دوكتورى. ونىڭ عىلىمي ەڭ­بەكتەرى ورمان قورلارىن انىقتاۋ مەن تانۋدى، ورمان مولشەرلەۋدى، ورمانشىلىق قالىپتاستىرۋدى جانە ورمان ەكونوميكاسى عىلىمدارىن ەداۋىر بايىتقان، بۇرىنعى وداق كولە­مىنە بەلگىلى پ.ۆ.ۆاسيلەۆ. ت.س.لوبوۆيكوۆ، ن.ا.مويسەەۆ، ي.ۆ.تۋر­كەۆيچ، ن.ي.كوجۋحوۆ، ل.ي.يلەۆ جانە يۋ.يۋ.تۋنىتسيا سەكىلدى ورمان ەكونوميكاسى عىلىمدارى ءىرى وكىلدەرىنىڭ نەگىزگى يدەيالارى مەن بولجامدارىن دامىتقان، ءارى ولاردىڭ شەشىمدەرىن تابۋعا قوسىلعان ۇلكەن ۇلەس بولدى.

ءسابيت بايزاق ۇلىنىڭ تابىستى عىلىمي-پەداگوگيكالىق جانە ۇيىم­داستىرۋشىلىق قىزمەتى رەسپۋب­ليكامىزدىڭ عىلىمي جۇرتشى­لىعى مەن مەكەمەلەرى جەتەكشىلەرىنىڭ نازارىنا ىلىكتى. سونىڭ ناتيجەسىندە ول 1991 جىلى قازاق اۋىلشارۋاشىلىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ كوررەس­پون­دەنت-مۇشەسى جانە ونىڭ پرەزي­ديۋ­مىنىڭ باس عالىم حاتشىسى بولىپ سايلانىپ، وندا 1994 جىلعا دەيىن قىزمەت اتقاردى.

1994-1996 جىلدار ارالىعىندا ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ شا­قىرۋى بويىنشا ونىڭ باس عالىم حاتشىسىنىڭ مىندەتىن اتقاردى. ءارى سول كەزدەردە قازاق اۋىلشارۋاشىلىق اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى، ۇلت­تىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ كوررەس­پون­دەنت-مۇشەسى جانە اكادەميگى بو­لىپ سايلاندى. ودان كەيىن 2001 جىلعا دەيىن قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ عىلىمي جۇمىستار جونىندەگى پرورەكتورى بولدى.

عالىم ءسابيت بايزاق ۇلى 235-تەن اسا عىلىمي-ادىستەمەلىك ەڭبەك، ونىڭ ىشىندە 9 مونوگرافيا، 6 ورمانشىلىق-انىقتامالىق كىتاپتار، 2 وقۋلىق جانە 3 وقۋ قۇرالىن جازدى. ونىڭ «ورمان قورىن ەكونوميكالىق باعا­لاۋ»، «قا­زاقستاننىڭ ورماندارى مەن ورمان شارۋاشىلىعى: جاع­دايى، دامۋى، باعالاۋ ادىستەرى»، «قا­زاقستان ورماندارى مەن ورمان شا­رۋا­شىلىعىن تۇراقتى باسقارۋدىڭ كەلەلى ماسەلەلەرى» دەگەن ءوزى جەكە جانە باسقا عالىمدارمەن بىرگە جازعان كىتاپتارى رەسپۋبليكادا ورمان شا­رۋاشىلىعى سالاسىنىڭ عىلىمي-پراك­تيكالىق نەگىزدەرىن كۇشەي­تە تۇ­سۋگە قوسىلعان ۇلكەن ۇلەس بولىپ ەسەپ­تەلەدى. ال س.بايزاق ۇلىنىڭ ءوز ارىپتەستەرىمەن بىرلەسە وتىرىپ شى­عار­عان «قازاقستاندا ەكپە ورمان ءوسىرۋ» دەگەن ەكى تومدىعى رەسپۋبليكا بويىنشا جوعارى وقۋ ورىندارىنا ارنالعان العاشقى وقۋلىق. وسى ەڭبەگى ءۇشىن ول 2009 جىلى اگرارلىق عىلىمدار بويىنشا بەرىلەتىن اكادەميك ن.ا.باراەۆ اتىنداعى ءبىرىنشى دارەجەلى عىلىمي سىيلىققا يە بولدى. كەيىن اتالعان وقۋلىق ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ شەشىمىمەن ەكىنشى رەت باسىلىپ تاراتىلدى.

س.بايزاق ۇلى كەيىنگى ەڭبەكتەرىندە قازاقستانعا دايەكتى مەملەكەتتىك ورمان ساياساتى قاجەتتىلىگى مەن ونى ىسكە اسىرۋدىڭ جولدارىن دالەلدەپ شىقتى، ورمان شارۋاشىلىعى مەن ورمانشىلىقتى قالىپتاستىرۋدىڭ نەگىزگى پرينتسيپتەرىن، ولاردىڭ ءمانى مەن ءتۇرىن ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىنەن تۋىندايتىن جاڭا تالاپتارعا ساي وزگەرتۋ ماسەلەسىن العا قويىپ، با­عىت­­تارىن بەلگىلەدى، جالپى ور­مان شارۋاشىلىعىن نارىق جاع­دايىنا يكەمدەۋدىڭ ۇتىمدى ادىس­تەرىن كورسەتتى. ول وسى كۇردەلى ما­سەلەگە باي­لانىستى ويلارىن 2007 جى­لى شىققان «قازاقستاندا ورماندار مەن ورمان شارۋاشىلىعىن باسقارۋدى تۇراقتاندىرۋدىڭ كە­لەلى ماسەلەلەرى» دەگەن كىتابىندا جي­ناقتاپ، ءارى قاراي «قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ورمان سايا­ساتى تۇجىرىمداماسىنىڭ جوباسى» تۇرىندە تۇيىندەدى.

ول رەسپۋبليكادا شىعاتىن بىر­نەشە اۋىلشارۋاشىلىعى عىلى­مي جۋرنالدارىنىڭ رەداكتسيا القاسىنىڭ مۇشەسى. سوڭعى كەزگە دەيىن ورتالىق ازياعا ورتاق ورمان شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ ءۇش بىردەي مامان­دىقتارى بويىن­شا كانديداتتىق ديسسەرتاتسيالار قورعالاتىن، رەسپۋبليكامىزدا ونداعان جىلدار جۇيەلى جۇمىس ىستەگەن جالعىز ديسسەرتاتسيالىق كەڭەس­تىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى جانە ونىڭ توراعاسى بولدى. ول 5 عىلىم دوكتورى مەن 12 عىلىم كانديداتىن، 2 فيلوسوفيا دوكتورىن دايارلادى. باسقا ونداعان جاستاردىڭ عىلىمي ىزدەنىستەر جۇرگىزۋىنە رياسىز اقىل-كەڭەس، ادىستەمەلىك جاردەم بەردى. قازىر دە بۇل جۇمىسىن ءتورت عىلىمي باعىتتا فيلوسوفيا دوكتورى دارەجەسىن بەرەتىن عىلىمي كەڭەستە جالعاستىرىپ جاتىر.

س.بايزاق ۇلىن ماماندىعىنا تىعىز بايلانىسى بار ورمان شارۋاشىلىعى مەن وندىرىستەرىنىڭ قازاق دالاسىندا پايدا بولۋى مەن دامۋىنىڭ تاريحى دا قىزىقتىرادى. ول ۇزاق جىل­دار وسى توڭىرەكتە جيناقتاعان ما­تە­ريالدارىن جۇيەلەپ، كولەمى 36 باس­پاتاباق «قازاقستاندا ورمان شارۋا­شىلىعىنىڭ دامۋ تاريحى» مونوگرافياسىن جانە سونداي كولەمدەگى تاعى ەكى كىتاپ جارىققا شىعاردى. ولار بۇكىل ورمانشى قاۋىمنىڭ كۇندەلىكتى انىقتامالىق قۇرالىنا اينالدى.

ءسابيت بايزاق ۇلى ورمان شا­رۋا­شىلىعى سالاسىنىڭ مۇقتاج­دىقتا­رىنا بايلانىستى حالىقارالىق جوس­پارعا ەنگەن ورىسشا-قازاقشا «قا­زاقستان ورمانشىسىنىڭ انىقتا­ما­لىعى» كىتابىن دايىنداۋعا قاتى­ناسىپ، گەرمانيا ۇكىمەتى GIZ ارقىلى قارجىلاندىرعان «قازاقستاندا جەكە ورمانشىلىقتى دامىتۋ» باع­دار­لاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ىسىنە اتسالى­سىپ، ونىڭ نەگىزگى باعىتتارى مەن اۋدان­­­­دارىن انىقتاۋعا جاردەمدەستى.

حالىقارالىق ەLD جانە ءىسARDA باعدارلامالارى بىرلەسىپ جۇر­گىز­گەن «ورتالىق ازيادا جەر دەگرا­داتسياسىنىڭ ەكونوميكاسى» زەرتتەۋىن الماتى وبلىسى باقاناس مەملەكەتتىك ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ نەگىزىندە ناتيجەلى اياقتادى.

ورمان شارۋاشىلىعى سالاسىنا جوعارى ءبىلىمدى ماماندار مەن عالىم كادرلار دايارلاۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسقان ساكەڭنەن ءتالىم العان وقۋشى­لاردىڭ كوبى ءىرى عالىم نە ءوندىرىس جەتەكشىلەرى رەتىندە قازاقستان مەن قىرعىزستاندا، رەسەي مەن وز­بەك­ستاندا، تمد-نىڭ باسقا دا ەلدەرىندە ورمان شارۋاشىلىعى كاسىپ­ورىن­دارىندا، جوبالاۋ، عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىندا، كاسىبي ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارىندا ابىرويلى قىزمەتتەر اتقارۋدا. مىسالى، قازىرگى جوعارعى دارەجەلى ورمان شارۋا­شى­لىعى ماماندارىن دايارلايتىن ەكى اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پەداگوگتارى – تۇگەلدەي دەرلىك اكادەميك باي­زاقوۆتىڭ وقۋشىلارى.

اۋىلشارۋاشىلىعى ءبىلىمى مەن عىلىمىنىڭ قاراشاڭىراعى – قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلارى مەن ءبىلىم الۋشى جاستارى جاڭاشىل، بىلگىر، وتانشىل، ەلىمىزدىڭ الەمدىك قاۋىمداستىق الدىندا بەدەلىن كوتەرۋگە ايرىقشا ۇلەس قوسىپ جۇرگەن وسىنداي تەرەڭ ويلى عالىم، قايراتكەر ازاماتتى ماقتان ەتەدى. اكادەميكتىڭ وتاندىق عىلىمنىڭ وركەندەۋىنە قوسقان ۇلەسى مەن مول تاجىريبەسى، بىلىكتىلىگى مەن تالاپ­شىلدىعى، ازاماتتىعى مەن پاراساتى كەيىنگى بۋىننىڭ جاس عا­لىم­دا­رىنا، ءىزباسار-شاكىرتتەرىنە ۇلكەن ۇلگى-ونەگە.

بۇگىندە مەرەيلى 80 جاستىڭ بيىك بەلەسىنە كوتەرىلگەن ءسابيت باي­زاق ۇلىن ەلگە ادال قىزمەت ەتىپ جۇرگەن ۇلتى­مىز­دىڭ ۇلاعاتتى ۇلى، ءالى دە تىڭ كۇش-جىگەرمەن عىلىمعا بەرەرى كوپ زەردەلى عالىم، زيالى تۇلعا دەپ بىلەمىن. بۇل بەلەستى باعىندىرۋ – ۇلكەن باقىت. سوندىقتان ۋنيۆەر­سيتەت ۇجىمىنىڭ، ەلىمىزدىڭ اگرووندىرىستىك كەشەنىندە قىزمەت اتقا­رىپ جۇرگەن بارشا عالىم­نىڭ، قاراپايىم ەڭبەك ادامدارى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندىعىن يگە­رىپ جۇرگەن جاستاردىڭ اتىنان قازاق عىلىمىن ورگە سۇيرەپ جۇرگەن قادىر­مەندى تۇلعاعا ۇزاق عۇمىر تىلەيمىز.

 

راحىمجان ەلەشەۆ،

ۇعا اكادەميگى

سوڭعى جاڭالىقتار

ىستىق تاماق تاراتتى

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار