قازاقستاندا كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىنا قارسى ءىس-شارالار كۇشەيتىلۋدە. بارلىق ۇيىمدار مەن نىسانداردا سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق شارالاردى جۇرگىزۋ, ءدارىحانا جەلىلەرىن ءدارى-دارمەكتەرمەن جانە جەكە قورعانىش قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا شارالار كۇشەيتىلەتىن بولادى. ءىرى ساۋدا جەلىلەرىمەن جانە ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن جەتكىزۋشىلەرمەن, سونداي-اق اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ بارلىق قاجەتتى ونىمدەر مەن بارلىق ءبىرىنشى قاجەتتىلىكتەگى تاۋارلاردى ۇزدىكسىز جەتكىزۋ ماسەلەسى شەشىلەتىن بولادى.
ەلىمىزدە ازىق-ت ۇلىك پەن ءدارى-دارمەكتەر جەتكىلىكتى كولەمدە بار, الدىن الا ساۋدا جاساپ, دۇربەلەڭ تۋدىرۋدىڭ ءجونى جوق.
«پرەزيدەنت «ەكونوميكانى تۇراقتاندىرۋدىڭ بۇدان كەيىنگى شارالارى تۋرالى» جارلىققا قول قويدى, وندا سالىق سالۋ, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار جانە بيۋدجەتتى پايدالانۋ بويىنشا ەرەكشە جاعدايلار اتپ كورسەتىلگەن. توتەنشە جاعداي كەزەڭىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى قالىپتاستىرۋ جانە ورىنداۋ بويىنشا دا ەرەكشە ءتارتىپ ەنگىزىلەدى. بيۋدجەتتى قالىپتاستىرۋ مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولاردىڭ دەرەكتەرىنىڭ نەگىزىندە ىرىلەندىرىلگەن ەسەپتەۋلەر بويىنشا جۇرگىزىلەتىن بولادى», - دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل بيۋدجەت وتىنىمدەرىن قاراستىرۋ مەرزىمىن قىسقارتىپ, قاجەتتى بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ باعىتى مەن كولەمىن جەدەل انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇل رەتتە, بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ جارلىق جوباسىن قر پرەزيدەنتىنە ۇسىنۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى.
بيۋدجەتتى ورىنداۋ كەزىندە قاراستىرىلادى:
- كەلىسىمشارتتارى تىركەۋ جانە تولەم جۇرگىزۋدى توقتاتا تۇرۋ مۇمكىندىگى, بۇل بەكىتىلگەن بيۋدجەت باعدارلامالارىن تولىق كولەمدە قارجىلاندىرۋ مۇمكىن بولماعان جاعدايدا مىندەتتەمەلەردىڭ ءوسۋىن بولدىرماۋعا مۇمكىندىك بەرەدى;
- ۇكىمەتكە ءبىر بيۋدجەتتىك باعدارلاما اكىمشىسىنەن ەكىنشىسىنىڭ پايداسىنا قاراجاتتى الۋ ارقىلى بيۋدجەت قاراجاتىن اۋىستىرۋ, سونداي-اق رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىك باعدارلامالار اكىمشىلەرىنىڭ بيۋدجەتتىك باعدارلامالارىنىڭ اراسىندا جانە وڭىرلەردىڭ اراسىندا قاراجاتتى ءبولۋ قۇقىعىن بەرۋ.
مىسالى, قولدانىستاعى بيۋدجەتتىك زاڭناما بويىنشا نىساندار قۇرىلىسىندا ءتۇرلى ساراپتامالار مەن تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق ەسەپتەۋلەر, مەملەكەتتىك ورگاندار اراسىندا كەلىسۋ قاجەت. جەدەل شارالار قابىلداۋ قاجەتتىگىن ەسكەرە وتىرىپ, ۇكىمەت جوعارىدا اتالعان راسىمدەردى قىسقارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.
داعدارىستى جاعداي كەزەڭىندە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلاردىڭ ارنايى ءتارتىبى جۇمىس ىستەيتىن بولادى.
«بۇل كەزەڭدە وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق جۇمىس توبى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ توراعالىعىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا شىعارىلاتىن تاۋارلار مەن ولاردى وندىرۋشىلەردىڭ ءتىزىمىن ايقىندايتىن بولادى. مۇنداي تاۋارلاردى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جەدەل ءارى جەڭىلدەتىلگەن تۇردە, تەك وتاندىق وندىرۋشىلەر اراسىندا جۇرگىزىلەدى», - دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
بۇل ساتىپ الۋلار باعا ۇسىنىستارىنىڭ سۇرانىسى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى, جەتكىزۋشىنى تاڭداۋ ءراسىمى 5 جۇمىس كۇنىنەن اسپايدى. بۇل شارا جۇمىس ىستەپ تۇرعان بيزنەستى قولداپ قانا قويماي, جاڭا وندىرىستەردى اشۋدى ىنتالاندىراتىن بولادى.
بارشاعا بەلگىلى قالىپتاسقان داعدارىستى جاعدايلاردا ۇكىمەت وتە جىلدام ءۇن قاتۋى ءتيىس, مىسالى: جەدەل ماسكالار نەمەسە قورعانىش قۇرالدارىن ساتىپ الۋ, اۋرۋحانا سالۋ ت.ب. بۇل رەتتە, كونكۋرستىق راسىمدەر 45 كۇننەن 60 كۇنگە دەيىن سوزىلۋى مۇمكىن. وسىعان بايلانىستى جۇمىس توبىنا ءبىر كوزدەن الۋ تاسىلىمەن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى وتكىزۋ ءۇشىن تاۋارلاردى, جۇمىستار مەن قىزمەتتەردى, جەكەلەگەن جەتكىزۋشىلەردى انىقتاۋ بويىنشا وكىلەتتىلىكتەر بەرىلەدى.
بۇل رەتتە, ءىرى جانە ماڭىزدى ساتىپ الۋلار (2 ملرد تەڭگەدەن اساتىن) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىمەن كەلىسىلەتىن بولادى. قالعان بارلىق مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار جالپىعا بىردەي تارتىپپەن جۇزەگە اسىرىلادى.
«جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى” جاڭا جوباسىن ىسكە اسىرۋ ۇسىنىلادى, وعان 300 ملرد تەڭگە بولىنەدى. بۇل قارجى وڭىرلەرگە باعىتتالىپ, جاپپاي جۇمىسپەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جۇمىسپەن قامتۋ نارىعىنداعى جاعدايدى تۇراقتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار اياسىندا بۇل ينفراقۇرىلىم نىساندارىن, الەۋمەتتىك نىسانداردى - مەكتەپتەردى, اۋرۋحانالاردى, جولداردى ت.ب. اعىمداعى كۇردەلى جوندەۋ, ياعني, قانداي دا ءبىر ەلدى مەكەندەگى اسا وزەكتى ماسەلەنى شەشۋگە باعىتتالادى. “بيزنەستىڭ جول كارتاسى - 2025” جانە “قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى” باعدارلامالارى اياسىندا ءبىزدىڭ بيزنەستى نەسيەلەندىرۋدى قارجىلاندىرۋ كولەمىن ەداۋىر ارتتىرۋ جوسپارلانعان», - پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى - قارجى ءمينيسترى.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە “قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى” باعدارلاماسىنا 600 ملرد تەڭگە بولىنگەن, ونىڭ اياسىندا وڭدەۋ ونەركاسىبى مەن اگروونەركاسىپتىك كەشەندەگى جوبالار قارجىلاندىرىلدى. قازىرگى ساتتە بۇل قارجىلاندىرۋدى 1 ترلن تەڭگەگە دەيىن ارتتىرىپ, بۇل باعدارلامانىڭ بۇكىل ەكونوميكانى, ونىڭ ىشىندە ساۋدا, قىزمەت كورسەتۋ سالالارىن قامتۋى ۇسىنىلادى. بۇل جاعدايدا قارىز الۋشىلار ءوز جوبالارىن ىسكە اسىرۋ, جاڭا بيزنەس باستاۋ نەمەسە جۇمىس ىسەتپ تۇرعان بيزنەسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن تومەن پايىزبەن - جىلدىعى 6% بولاتىن ۇزاق ۋاقىت بويى قارجىلاندىرۋدى الا الادى.
