كورمەنىڭ باستى جادىگەرى «التىن ادام» - ەل رامىزدەرىنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالعان قازاقستان تاريحىنداعى ەڭ تانىمال ارحەولوگيالىق سەنساتسيا. «التىن ادام» 1969 جىلى الماتىنىڭ ماڭايىنداعى ەسىك قورعانىندا ارحەولوگ كەمال اقىشەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن جۇرگىزىلگەن ارحەولوگيالىق جۇمىستار ناتيجەسىندە تابىلدى. قورعاننان اراسىندا كيىمدەردى بەزەندىرەتىن دەتالدار, سول سياقتى اشەكەيلەر مەن تۇرمىستىق زاتتار بار ءتورت مىڭنان استام التىن بۇيىمدار تابىلدى. زەرتتەۋشىلەردىڭ قورىمداعى زاتتاردىڭ توپوگرافياسىن تەر توگىپ زەرتتەۋلەرى ناتيجەسىندە, كورمەگە ۇسىنىلىپ وتىرعان ساق جاۋىنگەرىنىڭ كەلبەتىن جاڭادان جاساپ شىعۋ مۇمكىن بولدى.
ءۇندىستان ۇلتتىق مۋزەيىنە ۇسىنىلعان كورمەدەن كيىمى التىن جاپسىرمالى جانە جەبە, قار بارىسى, ارقار, جىلقى جانە قۇس تۇرىندەگى التىن تىلىمشەلەر اشەكەيلەپ تۇرعان كونۋس ءپىشىندى ەرەكشە باس كيىمدى التىن ادامنىڭ رەكونسترۋكتسياسىن جانە وسى جاس اق سۇيەك ساق جاۋىنگەرىمەن (ارحەولوگتاردىڭ پىكىرلەرى بويىنشا 17-18 جاستار شاماسىندا) بىرگە جەرلەنگەن ەرتە تەمىر عاسىرىنىڭ (ب.د.د V-IV عع.) ارحەولوگيالىق ولجالارىنىڭ كوللەكتسياسىن تاماشالاۋعا بولادى.
ەسىك التىن ادامى - حالىقارالىق كورمە جوباسىنىڭ اياسىندا الەمنىڭ 12 مۋزەيىندە ۇسىنىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق مۋزەيىنىڭ باستى جادىگەرى. كورمە بەلارۋس, رەسەي, ءازىربايجان, قىتاي, پولشا, وڭتۇستىك كورەيا, وزبەكستان, سولتۇستىك ماكەدونيا, تۇركيا, مالايزيا جانە گرەتسيادا ۇلكەن جەتىستىكپەن ءوتتى.
باستاپقى سيقىرلى مانىنەن ايرىلعان جانۋارلاردىڭ ساندىك بەينەلەرى زەرگەرلىك بۇيىمداردا, مينياتيۋرا كىتاپتاردا, اعاش, تاس جانە سۇيەك ناقىشتارىندا, ساۋلەت سىندى ورتاعاسىرلىق ونەردە الدەقايدا جيناقتالىڭقىراعان تۇردە, ستيلدەنگەن ويۋ, زەر ەلەمەنتتەرىنىڭ ءپىشىنىن قابىلداپ قولدانىستا قالا بەردى. بۇل ۇردىستەر ەكسپوزيتسياعا قويىلعان XV عاسىرعا ءتان دەپ داتالانعان سايرام كومبەسىنەن تابىلعان زەرگەرلىك ونەر بۇيىمدارىنان ايقىن بايقالادى. كورمەدە سول سياقتى تاقساي (باتىس قازاقستان وبلىسى), تالدى-2 (قاراعاندى وبلىسى) جانە بەرەل (شىعىس قازاقستان وبلىسى) سىندى ساق قورعاندارىنان تابىلعان ارحەولوگيالىق بىرەگەي ولجالار دا كورسەتىلەتىن بولادى.
ەسىك قورعانىنان تابىلعان زاتتار اراسىندا ەجەلگى جازبا ەسكەرتكىشتەرىنىڭ ءبىرى رۋنا جازۋمەن جازىلعان جازباسى بار كۇمىس توستاعاننىڭ ەكسپوزيتسيادان الار ورنى ەرەكشە.
سونىمەن قاتار, كورمەگە باتىس قازاقستان وبلىستىق تاريح جانە ارحەولوگيا ورتالىعىنىڭ ارحەولوگيالىق وتريادى 2012 جىلدىڭ ساۋىرىندە قازبا جۇمىستارى كەزىندە تابىلعان «تاقساي حانشايىمى» ۇسىنىلادى. تاقساي قورىمىندا عالىمدار 35-40 جاستاعى ايەلىنىڭ قوعانىن زەرتتەدى. ونىڭ قاسىندا ىدىستار, ءساندى باس كيىمنىڭ اشەكەيلەرى جانە كوپتەگەن التىن بۇيىمدار تابىلدى. عالىمدار شايقاستاردىڭ كورىنىستەرىن بەينەلەيتىن اعاش تاراعى ەرەكشە ارتەفاكت دەپ سانايدى.
كورمەگە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق مۋزەيىنىڭ قورلارىنان بارلىعى 292 زات ۇسىنىلادى.
كورمەنىڭ رەسمي اشىلۋىنىڭ الدىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق مۋزەيى مەن ءۇندىستان ۇلتتىق مۋزەيى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ءباسپاسوز ءماسليحاتى وتەدى.
