الايدا جەرگىلىكتى جەرلەردە ماسلەلەر تۇبەگەيلى شەشىمىن تاۋىپ, ءىس-شارالار ناقتى ىسكە اسپاي جاتىر. كوڭىلگە قونىمدى ۇسىنىستار ۇكىمەتتىك دەڭگەيدە ايتىلسا دا, دەلدالدار مەن ولاردىڭ قولداۋشىلارى قۇرىپ وتىرعان بوگەتتەردەن ءوتۋ مۇمكىن ەمەس. سوعان قولداناتىن قارسى شارالار دا بار. بىراق سونى ەشكىم ەسكەرە بەرمەيدى.
بۇعان ءبىر عانا مىسال ايتايىن. بۇرىن ءبىزدىڭ سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى ەسكى شەكاراسىندا (بۇرىنعى كوكشەتاۋ وبلىسىنىڭ 4 – اۋدانى قوسىلماي تۇرىپ) 9,5 مىڭ گەكتارعا كارتوپ وسىرەتىن. وبلىس ورتالىعى تۇرعىندارى ءۇشىن قىسقا 20-مىڭ توننا كارتوپتى ساقتاۋعا سالىپ, ول پەتروپاۆل تۇرعىندارىنىڭ قاجەتتىلىگىن تولىق قامتاماسىز ەتەتىن. ال وبلىستان تىسقارى ايماقتارعا 75 مىڭ تونناداي كارتوپ جونەلتىلەتىن. قازىر وبلىستا 34 مىڭ گەكتار جەرگە كارتوپ ەگىلەدى. سوعان قاراماي وبلىسقا شەتتەن كارتوپ اكەلىنىپ, ساتىلادى. بۇل قالاي؟
مۇنىڭ سەبەبى بىرەۋ-اق. بارلىق تەتىك دەلدالداردىڭ قولىنا بەرىلىپ قويعاندىق. كۇزدە جينالعان كارتوپتى دەلدالدار ارزان باعامەن ساتىپ الىپ كەتىپ, وزدەرىندە ساقتاپ, بىزگە اكەلىپ ەكى-ءۇش ەسە قىمبات باعامەن ساتادى. ەندى بۇل باعانى اۋىزدىقتاۋعا كىمنىڭ قاۋقارى جەتەدى؟
بۇرىن رەسپۋبليكادا كوكونىس-جەمىس مينيسترلىگى, ال وبلىستاردا ونىڭ بىرلەستىكتەرى جۇمىس ىستەپ تۇردى. مەن وبلىستا وسىنداي بىرلەستىكتى قۇرىپ, ءۇش جىل باسقاردىم. بۇل قادام مۇقتاجدىقتان تۋعان ەدى. وسى بىرلەستىك ءوزىن ءوزى تولىق اقتاعان.
بىرلەستىكتىڭ قاراماعىندا 6 كارتوپ وسىرەتىن كەڭشار, كوكونىس وسىرەتىن 5 شارۋاشىلىق, ونىڭ ءبىرى قالا تۇبىندەگى جىلىتىلعان كوكونىس كومبيناتى, 4 شارۋاشىلىقتا 8 گەكتار كوكتەمگى تەپليتسالار قالا, وبلىس قاجەتىن قامتيتىن بولاتىن.
قازىر مەملەكەتتىك كاسىپورىندار قۇرىلماسا دا وسىنداي جەكەمەنشىك كاسىپورىنداردىڭ قۇرىلۋىنا نەگە جاعداي تۋدىرماسقا؟ ورىن بەرسە, جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرسە – وسى ىسپەن اينالىسۋعا بەل بۋاتىن كاسىپكەرلەر تابىلاتىن ەدى عوي. ال بۇل ازىق-ت ۇلىك باعاسىن اۋىزدىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرمەس پە ەدى؟
بىزدىڭشە, باعانى تۇراقتاندىرۋدى شەشۋدىڭ بىردەن-ءبىر امالى ۇمىتىلعان ەسكىنى جاڭعىرتۋ دەۋگە بولادى. حالىقتىڭ قامىن قامسىزداندىرۋ ۇكىمەتتىڭ پارىزى دەسەك, ءار وبلىس ءومىردىڭ ءوزى دۇرىستىعىن كورسەتكەن وسىنداي تاجىريبەلەردى قولعا الۋى كەرەك دەپ ويلايمىن.
بولات ساعىندىقوۆ,
سقو قۇرمەتتى ازاماتى
