مينيستر حابارلاعانداي, كەشە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا الەمدەگى ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ ناشارلاۋىنا بايلانىستى داعدارىسقا قارسى ءىس-قيمىل جوسپارىن ازىرلەۋ ءۇشىن جەدەل ارەكەت ەتۋ شتابى قۇرىلدى.
«نەگىزگى ەكونوميكالىق قۇرال – بۇل ەل بيۋدجەتى. ارينە, بيۋدجەت ناقتىلاناتىن بولادى. ءبىرىنشى توقساننىڭ قورىتىندىسىن كۇتۋ قاجەت. بيۋدجەت باعىتى – بۇل شوب جانە جۇمىسپەن قامتۋدى قولداۋعا باعىتتالعان الەۋمەتتىك شىعىندار مەن شىعىستاردى باسىم ەتۋ. مەملەكەتتىڭ بارلىق الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەرى – بۇل باسىمدىق, ازاماتتارىمىز الدىنداعى بارلىق الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەر تولىق كولەمدە ورىندالاتىن بولادى. جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ جانە جاڭالارىن قۇرۋ – وتە ماڭىزدى باعىت. بۇگىن اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى جۇمىس ينفراقۇرىلىمىمەن جانە جۇمىس ورىنداورىمەن قامتاماسىز ەتەتىن جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسىن ازىرلەۋ تاپسىرىلدى. اتالعان شارالار ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», — دەدى ر. دالەنوۆ.
مينيستر اتاپ وتكەندەي, وتكەن جىلعى قازاندا مەملەكەت باسشىسى ماكروەكونوميكالىق, قارجىلىق جانە الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا شارالار كەشەنىن ازىرلەۋدى تاپسىردى. وتكەن جىلعى جەلتوقساندا وسىنداي جوسپار قابىلداندى, ەكونوميكالىق ساياسات جونىندەگى كەڭەستە بەكىتىلدى, وندا مۇنايدىڭ باعاسى بەلگىلەنەتىن ەكونوميكالىق دامۋدىڭ ستسەناريلەرى قاراستىرىلعان.
«بۇگىندە ءبىز مۇناي باعاسىنىڭ بەلگىلەنۋىنىڭ تومەندەگەنىن بايقاپ وتىرمىز. ۇكىمەتتىڭ بارلىق ءىس-قيمىلى وسى جوسپارعا ساي ۇيلەستىرىلەدى. مۇناي شىعاراتىن ءتۇرلى ەلدەردە ءتۇرلى ادىستەمەلەر, جوسپارلىق ماندەرى ت. ب. بار. ەلىمىزدە 2000 جىلداردىڭ ورتاسىنان باستاپ ادىستەمە وزگەرگەن, مۇناي-گاز سالاسىنان كەلىپ تۇسەتىن بارلىق تۇسىمدەر تىكەلەي ۇلتتىق قورعا اۋدارىلادى, ياعني, قالىپتاسقان باعاسىنا قاراماستان, بيۋدجەتكە تۇسپەيدى. ۇلتتىق قوردان جىل سايىن كەپىلدەندىرىلگەن تارتىپپەن 2,7 ترلن تەڭگە بيۋدجەتكە كەلىپ تۇسەدى. وسىلايشا, بيۋدجەت باعا وزگەرىستەرىنەن قورعالعان. بۇگىندە شىعىستاردى وڭتايلاندىرۋ بويىنشا تاپسىرما بەرىلگەن. بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ كوزدەرىنىڭ ءبىرى – ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ ءبىر بولىگىن كەيىنگى جىلدارعا قالدىرۋ, وسى جىلى باستالعان كوپتەگەن جوبالاردى بيىل باستاماۋعا دا بولادى, سونداي-اق باسقا دا جۇيەلى شارالار قابىلدانادى», — دەپ ءتۇسىندىردى ر. دالەنوۆ.
Cونىمەن قوسا, ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى وتاندىق وندىرىستەگى ازىق-ت ۇلىك جانە ازىق-ت ۇلىكتىك ەمەس تاۋارلاردىڭ باعاسى وزگەرمەيتىنىن ايتتى.
«ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باسىم بولىگى وتاندىق – ەلىمىزدە وندىرىلەدى, جەرگىلىكتى رەسۋرستارمەن بايلانىستى. سوندىقتان, تەڭگەگە شاققانداعى دوللار باعامىنىڭ وزگەرۋى ناتيجەسىندە وزگەرىستەر بولماۋى ءتيىس. ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسىنا ارينە, باسقا فاكتورلار اسەر ەتۋى مۇمكىن: ماۋسىمدىلىعى, تاۋارلىق كەدەرگىلەر, باسەكەلەستىكتىڭ بولماۋى, ءسوز بايلاسۋ. بىراق ىشكى رەسۋرستاردان وندىرىلەتىن ونىمدەر, رەسۋرستار بويىنشا سىرتقى باعام مەن دوللار باعامىنىڭ ىقپالى شەكتەلۋى», — دەدى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى.
ازىق-ت ۇلىكتىك ەمەس تاۋرالارعا كەلسەك, مۇنداي تاۋارلارعا دوللار باعاسى ىقپالىن تيگىزۋى مۇمكىن.
«ىشكى وندىرىستە جوق نەمەسە ءتيىستى دەڭگەيدە وندىرىلمەيتىن تەحنيكا, ەلەكتروندى تەحنيكا, فارماتسيا ءتارىزدى ازىق-ت ۇلىكتىك ەمەس تاۋارلارعا كەلسەك, ارينە, دوللار باعاسى وعان ىقپال ەتەتىن بولادى. بىراق ءبىز 2009 جانە 2016 جىلدار مۇنى باستان وتكەردىك. بىرىنشىدەن, فارماتسيا سالاسىندا كەلىسىمگە كەلۋ ينستيتۋتى بار. بىرىڭعاي ديستريبيۋتور ونىمدەردىڭ نەگىزگى بولىگى بويىنشا كەلىسىمشارت جاساسىپ قويدى. ەلەكترونيكاعا كەلسەك, الەمدىك برەندتەر باعانىڭ سۇرانىستىڭ ىشكى مۇمكىندىكتەرىنە ساي كەلۋى ءتيىس ەكەندىگىنە قاتىستى جەرگىلىكتى قۇراۋىشتى الدىن-الا ەسكەرەدى. سوندىقتان, ازىق-ت ۇلىكتىك ەمەس تاۋارلار بويىنشا ەلەكترونيكا سالاسىندا ادەتتە ونىڭ باعاسى بۇرىنعى شەگىندە قالادى», — دەپ ءتۇسىندىردى مينيستر.
