وڭىرىمىزدەگى اۋىلدا بولعان وسىنداي ءبىر سۇمدىق جاعدايدان سوڭ, انىق-قانىعىنا كوز جەتكىزۋ ءۇشىن جولعا شىقتىق. مايقاراعاي شالعايداعى اۋىل, قالىڭ قاسات قاردىڭ اراسىمەن اۋىلعا جەتۋىمىزدىڭ ءوزى ۇزاققا سوزىلدى.
وقيعانىڭ قالاي بولعانىن مەكتەپ ديرەكتورى كۇلدەراي قاسقىرباەۆانىڭ وزىنەن ەستىپ-بىلدىك. مەكتەپتە وندىرىستىك تاجىريبەگە كەلگەن قىز ءوزىنىڭ تۋىسى, مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ ۇيىنە ورنالاسادى. اۋىلعا كەلگەن كۇنى دە سول 25-ءشى اقپان ەكەن.
جاس قىز 25 اقپان كۇنى تۇنگى ساعات 23-تەر شاماسىندا ۇيىنەن شىققان, ال, پوليتسيا قىزدىڭ 23.30 –دا زورلانعانى تۋرالى مالىمەت بەردى.
– وقيعا بولعان ءتۇنى ءسىز قايدا بولدىڭىز؟ جاس قىز ءتۇن ىشىندە ءسىزدىڭ ۇيدەن نەگە شىعىپ كەتكەن؟ – دەگەن سۇراعىمىزعا مەكتەپ ديرەكتورى:
– مەن تۇندە جىلۋ قازاندىعىن تەكسەرۋ ءۇشىن مەكتەپكە كەلىپ-كەتىپ جۇرەمىن. وسى ءتۇنى دە مەكتەپ جانىنداعى جىلىتۋ قازاندىعى ماڭايىندا جۇرگەنمىن. اينالاسى ءبىر جارتى ساعاتتىڭ ىشىندە وسىنداي جاعداي بولدى, – دەيدى كۇلدەراي قاسقىرباەۆا.
مەكتەپتە 8 بەينەكامەرا ورناتىلعان. ديرەكتوردىڭ بولمەسىندە دە تۇر. بىراق تۇسكەن كادرلار قوندىرعىنىڭ سيپاتىنا قاراي ساقتالماي ءوشىپ قالادى ەكەن. سول تۇنگى وقيعا دا بەينەكامەراعا تۇسپەگەن.
ال مەكتەپ اۋلاسىنا شىققانىمىزدا كورگەنىمىز ءتىپتى قورقىنىشتى كورىنىس: اينالا قاڭىراعان, بوس قالعان ۇيلەر, كەيبىرىنىڭ ەسىك-تەرەزەسى بەكىتىلگەن, جابىلعان. جاس قىز ءتۇن ىشىندە ۇيدەن شىعىپ, ديرەكتور اپكەسىن ىزدەپ كەلە جاتقان جولدا, ءدال مەكتەپتىڭ جانىندا قاسقويدىڭ قولىنا تۇسكەن. سول جەردەن مەكتەپتىڭ ءدال جانىنداعى اڭعال-ساڭعال الگى ۇيلەردىڭ بىرىنە سۇيرەپ اكەتكەن!..
– اۋىل ىشىندە دە, مەكتەپتىڭ كىرەبەرىس ەسىك الدىندا دا شامدار جارقىراپ جانىپ تۇرادى, – دەيدى اۋىل اكىمى سايفوللا رىسكەلدينوۆ.
وكىنىشكە قاراي, سول جارىق شامدار دا قاسكويگە بوگەت بولماعانعا ۇقسايدى.
ءتىپتى, سول ءتۇنى جەرگىلىكتى ۋچاسكەلىك پوليتسەيلەر ارمان تايشين مەن د.اعالامبەكتوۆتەر اۋىلدا رەيدتە جۇرەدى. كەنەتتەن ايدالاعا قاشىپ بارا جاتقان قىزدى كورە سالىپ, قۋىپ جەتەدى. سول ساتتە-اق, زورلىق وقيعاسىنىڭ ورىن العانىن ءبىلىپ, كۇدىكتىنىڭ سوڭىنا تۇسەدى.
تاجىريبەدەن وتۋگە كەلگەن قىزدىڭ اۋىلعا كەلگەن كۇنى 25-ءشى اقپان دەدىك. قىز نەگىزى 20 قاڭتاردان باستاپ اقپان ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن وندىرىستىك تاجىريبەدەن ءوتۋى كەرەك بولسا دا, ول اقپان ايىنىڭ سوڭىندا كەلگەن.
جاس قىز ءبىلىم الاتىن وبلىس ورتالىعىنداعى پەداگوگيكالىق كوللەدجدە ستۋدەنتتەردىڭ تاجىريبەدەن ءوتۋ كەستەسى قالاي «بەكىتىلىپ», «ماقۇلداناتىنى» دا وسىدان-اق بايقالاتىنداي.
ال جاپ-جاس قىزعا ايۋاندىق جاسادى دەگەن جىگىتتى مايقاراعاي, مەرعالىم اۋىلدارىنىڭ تۇرعىندارى تۇگەل بىلەدى. بىلگەندەرىمەن, تاعى دا ارتىق- اۋىز بىردەڭە دەۋگە جاسقانادى.
ء–بىز ونى تۇزەلدى, ەندى دۇرىس جولعا ءتۇستى, اراق ىشپەيدى دەپ الدانىپ قالىپپىز. قايدان بىلدىك بۇلاي بولارىن؟ – دەيدى اۋىل جىگىتتەرى.
ەكى اۋىلعا دا اتىشۋلى جىگىت كورشى مەرعالىم اۋىلىنان مايقاراعايعا كەلىپ-كەتىپ جۇرەدى. ءوزى جۇمىسسىز. بۇرىندارى مال ۇرلىعىن جاسادى دەگەن كۇدىكپەن بىرنەشە رەت ۇستالعانىمەن, ەكى جاقتى كەلىسىممەن اۋىلعا قايتا ورالىپ وتىرعان.
اۋىل اكىمى سايفوللا رىسكەلدينوۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋىلدىق اۋماقتا مايقاراعايداعى 75 ۇيدە – 278, مەرعالىم اۋىلىنداعى 91 ۇيدە 391 ادام تۇرادى. اۋىلدىق اۋماقتا «ەرتىس ورمانى» مايقاراعاي ورمان شارۋاشىلىعى ورنالاسقان.
اۋىل مەكتەبى بولسا, وتە ەسكىرگەن, كۇردەلى جوندەۋ كورمەگەن, 3-ءشى قاباتى بوس تۇر. اينالاسى تولى قاڭىراعان بوس ۇيلەر. مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن كىمدەر ويلايدى؟ ەگەر دە 8 بەينەكامەرانىڭ ءبىرى مەكتەپتىڭ كۇزەتشىسىنىڭ الدىندا تۇرعاندا, مۇمكىن وسىنداي جان تۇرشىگەرلىك جاعداي ورىن الماس پا ەدى؟
اۋىل جاستارى ۆولەيبول وينايتىن توبەسىنەن سۋ اعاتىن مەكتەپ سپورت زالى دا ابدەن توزىپ تۇر ەكەن.
اۋىل تۇرعىندارى زورلىق وقيعاسى ورىن العان جاعدايدان كەيىن ەندى مەكتەبىمىزگە جاس مۇعالىمدەردىڭ كەلمەۋى دە مۇمكىن دەپ وتىر. جاس قىزدىڭ زورلانۋ وقيعاسى وڭىردەگى ءبىلىم باسقارماسىنا, اۋداندىق ءبىلىم بولىمدەرىنە ۇلكەن سىن بولار. بۇل باقىلاۋسىزدىق. جاۋاپكەرشىلىك, قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى ەسكەرىلمەگەن. شالعاي اۋىلدارداعى شاعىن مەكتەپتەرگە دەگەن سولعىن كوزقاراستىڭ كەسىرى.
اۋدانداعى 23 شاعىن اۋىل مەكتەبىنىڭ بالالارىن وقىتاتىن اۋدان ورتالىعىنان ينتەرنات اشۋ ماسەلەسىنىڭ ۋاقىتى دا جەتىپ تۇر قازىر. مىسالى, شاعىن دەلىنەتىن مايقاراعاي مەكتەبىندە 1-11 سىنىپ ارالىعىندا 49 وقۋشى ءبىلىم السا, 19 مۇعالىم ساباق بەرەدى. سوندا 11 سىنىپتا – 4-اق وقۋشى. مەكتەپ جانىنداعى باقشادا –12 بالا بار. وقۋشىلاردىڭ قاتارىنا وڭتۇستىكتەن كوشىپ كەلگەن وتباسىلاردىڭ 17 بالاسى قوسىلعان. بىلتىر «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى اياسىندا 6 جاس مۇعالىم كەلىپتى.
بىراق كوشىپ كەلۋشىلەر مەكتەپتەگى ءبىلىم ساپاسىنا كوڭىلدەرى تولمايتىندارىن, ءپان مۇعالىمدەرىنىڭ قاجەتتىگىن جەتكىزدى. ماتەماتيكا ءپانىنىڭ اپتاسىنا ءبىر رەت وتكەن كۇندەرى دە بولىپتى. شاعىن مەكتەپتەردىڭ تىنىس-تىرشىلىكتەرىنە قاي جاعىنان بولسىن قاتاڭ باقىلاۋ, تالاپ پەن ءتارتىپ كەرەك ەكەندىگىن, ديرەكتورلار تاڭداۋىنداعى ماسەلەنى – مايقارعاي اۋىلىنداعى جاعداي ءبىر-اق كۇندە كورسەتىپ بەردى.
ءبىز مايقاراعايدان قايتاردا,
اۋدان ورتالىعىنا كەلىپ اققۋلى اۋدانىنىڭ اكىمى ابزال بالعاباەۆپەن دە جولىقتىق.
اكىم الدا اتقارىلار اسقارالى ىستەر تۋرالى باياندادى.
– ارينە, مايقاراعايداعى ورىن العان وقيعا وتە وكىنىشتى جاعداي. ەندى بيىل اۋىلدىڭ جولى جوندەلەدى. مەكتەپكە قۇجاتتار دايىندالۋدا, شاتىرىنا, ءىشى-سىرتىنا كۇردەلى جوندەۋ جاسالۋى مۇمكىن. ال ەسكى, بوس ۇيلەردى اۋداندىق كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق بولىمدەرى جوندەپ, ەسىك-تەرەزەلەرىن جابادى, – دەدى
اۋدان اكىمى.
ءبىزدىڭ كوزىمىزشە, اۋداندىق وقۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى ەرسىن ەرجانوۆقا بەينەكامەرانى مەكتەپ كۇزەتشىسى وتىراتىن جەرگە ورنالاستىرۋدى,
اۋدان كولەمىندە وندىرىستىك تاجىريبەدەن وتۋگە كەلگەن, كەلەتىن ستۋدەنتتەردىڭ ءتىزىمىن جاساۋدى تاپسىردى.
قازىر 19 جاستاعى قىزدى زورلاعان ەر ادام قاماۋعا الىندى. بۇل تۋرالى باق وكىلدەرىمەن بولعان جيىندا وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى ەلدار ابدىكەنوۆ ءمالىم ەتتى. – وقيعا 25 اقپان كۇنى, تۇنگى ساعات 23:30-دا ورىن العان, – دەدى ەلدار ابدىكەنوۆ. – 26 اقپان كۇنى تاڭەرتەڭ اۋداندىق پوليتسيانىڭ كەزەكشى بولىمىنە ازاماتشا ارىز ءتۇسىردى. ءبىر تاۋلىك ىشىندە پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى كۇدىكتىنى كورشى اۋىلدان قولعا تۇسىرگەن.
قازىر قىز زورلاۋ فاكتىسىنە سايكەس قىلمىستىق كودەكستىڭ 120 جانە 121 باپتارى بويىنشا سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ جۇرگىزىلۋدە.
بىرقاتار ساراپتاما تاعايىندالدى. جاعداي دەپارتامەنت باسشىسىنىڭ تولىق باقىلاۋىندا. مايقاراعاي اۋىلىنىڭ 30 جاستاعى تۇرعىنى ءوز كىناسىن مويىنداپ وتىر. كۋاگەرلەر دە بار.
ەلدار ابدىكەنوۆ ەر ادام مەن جابىرلەنۋشى قىزدىڭ تانىس بولماعانىن ايتتى. سونىمەن قاتار كۇدىكتىگە قاتىستى وسى ۋاقىتقا دەيىن باسقا دا سوت ىستەرى قوزعالعان.
– كۇدىكتى ادامعا قاتىستى 2010 جىلى سەكسۋالدىق سيپاتتاعى زورلىق-زومبىلىق ارەكەتتەرىن جاساعانى تۋرالى شاعىم تۇسكەن. الايدا ارىز جازىلماعاندىقتان سوت ءىسى قوزعالماعان.
ال 2017 جانە 2018 جىلدارى مال ۇرلىعىنا بايلانىستى جاۋاپقا تارتىلىپ, قىلمىستىق ىستەر سوتقا جىبەرىلگەن. كەيىن ەكى تاراپتىڭ ءوزارا كەلىسىمگە كەلۋىنە بايلانىستى بۇل ىستەر توقتاتىلعان, – دەدى پوليتسيا دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى.
مايقاراعايداعى وقيعا اۋىلداعى وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ەكەنىن كورسەتىپ بەرگەندەي. بىرىنشىدەن, بىرنەشە رەت ءىستى بولعان كىسىنىڭ باقىلاۋدان تىس قالعان. ەكىنشىدەن, بولاشاق ۇرپاق تاربيەسىنە دەگەن نەمقۇرايدىلىق مەكتەپتىڭ جاي-جاعدايىنان كورىنەدى. ۇشىنشىدەن, اۋىلداعى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى كوڭىل كونشىتپەيتىنى كورىنىپ تۇر. وسىنداي وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنى تارقاتىلماي, ۇرپاعىمىز الاڭسىز ءومىر سۇرەدى دەپ ايتۋ قيىن.
پاۆلودار وبلىسى,
اققۋلى اۋدانى,
مايقاراعاي اۋىلى
