اۆتوكولىكتەرگە سالىقتى ءوسىرۋ ماسەلەسى سوڭعى بىرەر اي كولەمىندە جۇرت اۋزىمەن سان-ساققا جۇگىرىپ تۇر. ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ ءمينيسترى ەربولات دوساەۆتىڭ ەلدەگى كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە سالىق سالۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى ۇسىنىسى كوپ كوڭىلگە الاڭ سالدى.
اۆتوكولىكتەرگە سالىقتى ءوسىرۋ ماسەلەسى سوڭعى بىرەر اي كولەمىندە جۇرت اۋزىمەن سان-ساققا جۇگىرىپ تۇر. ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ ءمينيسترى ەربولات دوساەۆتىڭ ەلدەگى كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە سالىق سالۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى ۇسىنىسى كوپ كوڭىلگە الاڭ سالدى.
سودان بەرى بۇل ۇسىنىس ەل تالقىسىندا. دەسەك تە, ماسەلەنىڭ مانىسىنە بارىپ, نارازىلىق تانىتىپ جاتقاندار نەگىزىنەن قوزعالتقىش كولەمى 3000 تەكشە سانتيمەتردەن اساتىن جەڭىل كولىك يەلەرى. ولاردى قاتتى الاڭداتقانى الداعى جىلدىڭ باسىنان باستاپ موتور كولەمى 3-تەن 4 مىڭ تەكشە سانتيمەتر ارالىعىنداعى اۆتوكولىكتەرگە سالىناتىن سالىق 15 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەن 35-66 اەك-كە دەيىن ءبىر-اق كوتەرىلمەك. وتكەن ايدىڭ سوڭىندا bnews.kz سايتىنداعى ونلاين-كونفەرەنتسيادا قارجى ءمينيسترى بولات جامىشەۆكە وسى تۋرالى ساۋال تاستالعاندا, ول اۋقاتتىلار مەن داڭعويلاردىڭ «ءسان-سالتاناتىنا سالىناتىن سالىق» دەپ سوقتى. مۇنى ابدەن ويلاستىرىلعان ءسوز دەي الامىز با, ول جاعىن بىلمەدىك!؟ ويتكەنى, قوزعالتقىش كولەمى 3000 تەكشە سانتيمەتردەن اساتىن اۆتوكولىكتەرگە جۇرتتىڭ ءبارى استامدىق جاساۋ ءۇشىن, اسىپ بارا جاتقاندىقتان ءمىنىپ جاتقان جوق قوي. ولاردىڭ اراسىندا ادال ەڭبەك, ماڭداي تەرىمەن ارمان بولعان اۆتوكولىگىنە اياق ارتقاندارى دا بار. سونداي-اق, كەيبىر شەنەۋنىكتەردىڭ بۇل شارا ەل بيۋدجەتىندەگى تاپشىلىقتى كەمىتۋ ءۇشىن جاسالىنىپ جاتىر دەگەن ۋاجىنە دە جول جوق. سەبەبى, ءىرى جەڭىل كولىكتەردىڭ سانى تىم از ەمەس پە؟ ول كورەر كوزگە ۇرىپ تۇر.
قوعامنىڭ وي-ساناسىن قۇيىنداتقان سالىق ماسەلەسىنىڭ انىعى مەن قانىعىن ايىرۋ ماقساتىمەن جۇرت كوكەيىن تەسكەن بىرنەشە ساۋالىمىزدى ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ ءمينيسترى ەربولات دوساەۆتىڭ وزىنە جولداعانبىز. جاۋاپ سوزىلىڭقىراسا دا كەلدى. وندا, قازىرگى تاڭدا مينيسترلىك اۆتوكولىكتەرگە سالىناتىن سالىق ستاۆكاسىن جوعارىلاتۋ ماسەلەسى كوزدەلەتىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە سالىق سالۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ازىرلەپ, ول مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن كەلىسىلۋدە, دەلىنگەن. تىپتەن ۇسىنىلىپ وتىرعان ستاۆكانىڭ كەستەسى دە جاسالعان.
وسىعان قاراعاندا, مينيسترلىك قوعام پىكىرىنە قايىرىلۋعا ىقىلاس بىلدىرمەيدى. سەبەبى, جاڭا بيۋدجەت ساياساتىنىڭ تۇجىرىمداماسى ازىرلەنىپ جاتىر. وندا جالپىۇلتتىق جوسپاردىڭ 5-تارماعىنا وراي مەملەكەتتىك بيۋدجەت تاپشىلىعىن قىسقارتۋ ماقساتىمەن اۋقاتتىلىققا سالىق سالىنادى. ونىڭ ىشىندە م ۇلىك جانە كولىك قۇرالى سالىعىنىڭ فيسكالدىق فۋنكتسياسىن كۇشەيتۋ كوزدەلگەن.
دەي تۇرعانمەن, مينيستر, كولىك سالىعىن جوعارىلاتۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى بيۋدجەتتى تولىقتىرۋ ەمەس, قازىرگى حالىقارالىق تاجىريبەگە سايكەس, كولىك قۇرالى سالىعىنا پروپورتسيونالدى ەكونوميكالىق نەگىزدەلگەن ستاۆكا بەلگىلەۋ بولىپ تابىلادى. ءوز كەزەگىندە سالىق كودەكسىنە سايكەس كولىك سالىعىن ەسەپتەۋ اۆتوكولىكتەردىڭ قوزعالتقىش كولەمىنە قاراي ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەرمەن بەلگىلەنگەن ستاۆكالار بويىنشا جۇرگىزىلەدى. وسى تەتىك سالىق جيناۋ جانە سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ ءۇشىن ءتيىمدى بولىپ تابىلادى, دەيدى. سونىمەن قاتار, 2009 جىلى كۇشىنە ەنگەن سالىق كودەكسىن ازىرلەۋ كەزىندە سالىق سالۋ ادىلدىگىن بەلگىلەۋ ءۇشىن ستاۆكالاردى ازايتا وتىرىپ, ەسەپتەۋ كەزىندە پايدالانۋ مەرزىمىنە قاراي اۆتوكولىكتەردەن تۇزەتۋ كوەففيتسيەنتتەرىن الىپ تاستاۋ جونىندە شەشىم قابىلدانىپتى. بۇل شارا اۆتوكولىك يەلەرىنىڭ ەكولوگيالىق ستاندارتتارى تومەن ەسكى ماشينالاردى ساتىپ الۋعا جانە پايدالانۋعا ىنتالى بولماۋى ءۇشىن جاسالعان ەكەن.
بۇرىنعى سالىق سالۋ تاجىريبەسى اۆتوكولىك يەلەرىن ەسكى كولىكتەرىن ساقتاۋعا ىنتالاندىرعان. ءسويتىپ, اۆتوكولىك پاركىنىڭ ودان ءارى ەسكىرۋىنە جول بەردى. سونىڭ سالدارىنان قورشاعان ورتاعا جانە حالىقتىڭ دەنساۋلىعىنا زيانىن تيگىزدى. ايتكەنمەن, جاڭا-ەسكى اۆتوكولىكتەرگە سالىناتىن سالىقتاردىڭ ايىرماشىلىعى بولمايدى, دەلىنگەن مينيسترلىكتىڭ جاۋابىندا. بۇعان قوسا, سالىق كودەكسىنە سايكەس مەملەكەتتىك مەكەمەلەر مەن ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسۋشىلار, مۇگەدەكتەر مەن كوپبالالى انالارعا بەلگىلەنگەن جەڭىلدىكتەر تۇگەل الىپ تاستالۋى ىقتيمال. ب
