ايماقتار • 04 ناۋرىز, 2020

اقتوبەدە ءدىني احۋال تۇراقتى ما؟

312 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

رۋحاني كەمەلدىك پەن تەرەڭدىككە ءداستۇرلى ءدىندى دۇرىس ۇستانا ءبىلۋ ارقىلى جەتۋگە بولاتىنى ەشقانداي تالاس تۋعىزبايدى. گازەتىمىزدە بۇعان دەيىن جازىلعانىنداي – ءدىن ۇستاي الساڭ قاسيەتىڭ, ۇستاي الماساڭ قاسىرەتىڭ ەمەس پە؟ وكىنىشكە قاراي, بۇگىنگى قوعامىمىزدا وسى قاعيدانى ەلەمەي, ەسكەرمەي جۇرگەندەر دە تابىلادى. ءسويتىپ ولار تەرىس اعىمداردىڭ جەتەگىندە كەتىپ, بەلگىلى ءبىر وڭىردەگى ءدىني احۋالدىڭ تۇراقتىلىعىنا سىزات تۇسىرەدى.

اقتوبەدە ءدىني احۋال تۇراقتى ما؟

 

وسىنداي كورىنىستەر بۇگىنگى كۇنى اقتوبە ايماعىندا دا باي­قالادى. مۇنى دا بەينە ءبىر دەرت­تىڭ العاشقى كورىنىسى دەسەك, سول دەرتتى اسقىندىرماي, ۋشىق­تىر­ماي دەر ۋاقىتىندا ۋىتىن قاي­تارۋدىڭ جولدارىن ىزدەستىرە بىلگەننىڭ پايداسى مول بولماق. اقتوبە وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى مارات توعجانوۆتىڭ اي­تۋىنشا, بيىل بۇل ماسەلەگە قا­تىس­تى جۇمىستاردى ءۇش باعىتتا اتقارۋ كوزدەلگەن.

ونىڭ العاشقىسى بولۋى مۇم­كىن تەرىس قۇبىلىستاردىڭ الدىن الا ءبىلۋ بولسا, ەكىنشىسى رە­تىندە اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇ­مىس­تارىنىڭ مازمۇنىن بايى­تا ءتۇسۋ بەلگىلەنگەن. ال ءۇشىنشى كەزەكتە وڭتايلاندىرۋعا قاتىستى جۇر­گىزىلەتىن ىستەردى ءبىر ىزگە ءتۇسىرۋ قا­راس­تىرىلعان. تەرىس ءدىني اعىمدا اداسىپ جۇرگەن جانداردىڭ بەتىن بەرى بۇرۋ, ولارمەن ورتاق ءتىل تابىسىپ سويلەسە ءبىلۋ ۇستىرتتىكتى كوتەرە المايدى. بۇعان دا ارنايى ازىرلىك, تەرەڭ دۇنيەتانىم جانە دەرەكتەردى جان-جاقتى زەردەلەي ءبىلۋ قاجەت.

ءتيىستى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى سەنىمدى, ورنىقتى ءارى دالەلدى بول­عان جاعدايدا عانا ساپالىق قاسيەتكە يە بولا الادى. ايتسە دە وڭىردە ءدىن ىستەرىن قاداعالاپ, وعان تىكەلەي جەتەكشىلىك جاسايتىندار كوپ جاعدايلاردا سا­پالىق دەڭگەيدى الدىڭعى كەزەككە قويۋدان گورى, «وتكەن جىلى پالەنباي ادامدى قامتىعان پا­لەنباي ءىس-شارا مەن كەزدەسۋلەر وتكىزىلىپ, بيىل مۇنشاما ءىس-شارا وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر­مىز», دەگەن سىنايداعى سان قۋا­لاۋ اياسىنان اسا الماي جۇرگەنى دە قىنجىلتپاي قويمايدى.

«اداسقاننىڭ ايىبى جوق, قايتىپ ءۇيىرىن تاپقان سوڭ» دەگەندەي, وڭىردە تەرىس جولعا تۇس­كەندەردىڭ اراسىندا ءداستۇرلى يس­لام دىنىنە قايتادان بەت بۇرىپ جاتقاندار دا بار. ايتسە دە اي­ماقتا دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىمدا جۇرگەندەردىڭ جالپى نوبايى بويىنشا العاندا, بۇل بورىكتى اسپانعا اتا قوياتىنداي جوعارى ناتيجە ەمەس.

بۇعان دەيىنگى جاسالعان جۋرنا­ليستىك زەرتتەۋلەر مەن تالداۋلار «قايتىپ ءۇيىرىن تاپقانداردىڭ» دەنى نەگىزىنەن اقتوبە قالاسىندا ەكەنىن كورسەتەدى. الايدا تۇتاس­تاي وبلىس اۋماعىندا, سونىڭ ىشىندە مارتوك, ويىل, ايتەكە بي جانە قوبدا اۋداندارىندا دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىمدى ۇس­تانىپ جۇرگەن بىردە-ءبىر ادام­نىڭ ءداستۇرلى دىنگە قايتادان كىرمەگەنى ءتيىستى تۇسىنىك جۇمىستارىنىڭ جارتىكەشتىگىن كورسەتەدى. وسى ورايدا وبلىستىڭ تەمىر, حرومتاۋ جانە بايعانين اۋداندارىندا دا ءدىني احۋال ازىرگە كۇردەلى كۇيىندە قالىپ وتىر.

جۇرگىزىلەتىن ءىس-شارالاردىڭ ىقپال­دى اسەرى مەن تيگىزەتىن پاي­دا­سىن تەرەڭدەتە ءتۇسۋدىڭ قاجەت­تىلىگى دە وسىندا. مۇن­داي كەزدە اتالعان ءىس مەنىڭ قۇزى­رە­تىمە كىرمەيدى, بۇل تەولوگ­تىڭ اتقاراتىن شارۋاسى دەپ جا­ۋاپ­كەرشىلىكتى وزدەرىنەن الا قا­شاتىن وكىلەتتى ورگانداردىڭ وكىل­دەرى دە كەزدەسپەي قالمايدى. مۇنداي سىڭارجاق كوزقاراس جاعدايىندا وڭىردەگى ءدىني احۋالدى سارالاۋ ءىسى تولىققاندى بولا المايتىنى اللاعا دا, امبەگە دە ايان بولسا كەرەك. اري­نە اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىس­تارىمەن ءارتۇرلى الەۋمەتتىك توپتاردى نەعۇرلىم كوبىرەك قامتي ءبىلۋ ەشقانداي ارتىقتىق ەتپەيدى. بۇل رەتتە وبلىستاعى «انسار» اقپاراتتىق-تالداۋ ورتالىعىنىڭ اتقارىپ جۇرگەن قىزمەتى قۇپتاۋعا تۇرارلىقتاي.

ونىڭ جەتەكشىسى نۇرسۇلتان ءجانشيننىڭ ايتۋىنشا, بۇل با­عىتتاعى اتقارىلاتىن ىستەردىڭ ارناسى تارتىلىپ كورمەپتى. وعان جاستار مەن جاسوسپىرىمدەر, بازاردا ساۋدا جاسايتىندار, ساۋدا-ساتتىقپەن اينالىساتىن وزگە دە جەكە تۇلعالار, ورالماندار مەن سىرتتان كەلگەن جۇمىسشىلار, ۆاح­تالىق ادىسپەن ەڭبەك ەتەتىندەر جانە تۇزەتۋ مەكەمەلەرىندەگى جازاسىن وتەپ جۇرگەندەر قامتىلعان ەكەن.

بۇگىنگى كۇنى تۇرعىنداردىڭ باسىم بولىگى الەۋمەتتىك جەلىنى پايدالاناتىنى بەلگىلى. وسى كەڭىستىككە دە ورتالىق ءۇنى تۇ­راقتى تۇردە ەستىلىپ تۇرادى. ءسوي­تىپ «ان­ساردىڭ» ماماندارى ۆكون­تاكتە, Instagram جەلىلەرىنە با­قىلاۋ جۇرگىزۋدى قولعا الىپتى. بۇل ىستە ورتالىق پاراقشاسىنىڭ تيگىزىپ جۇرگەن پايداسى دا از ەمەس. وسى ارقىلى تۇرعىندار ءدىني قارىم-قاتىناستاردا وزدەرىن تولعاندىرعان ماسەلەلەر بويىنشا سۇراقتار بەرىپ, كەڭەستەر الا الادى. سونداي-اق اقپاراتتىق توپتىڭ اتقارىلعان شارالارى دا جەلى پاراقشالارىنان كورىنىس تاۋىپ تۇرادى.

ورتالىقتىڭ دەسترۋكتيۆتى ءدىني كوزقاراستاعى ازاماتتارمەن جۇرگىزىلەتىن جۇمىستارى تەك مۇ­نىمەن شەكتەلمەيدى. سون­داي-اق ولار مۇنداي توپقا كىرە­تىندەر اراسىندا سپورتتىق سايىستار ۇيىمداستىرۋ ىسىنە دە ۇيىتقى بولا ءبىلىپتى. وسىلايشا «ان­سارلىقتار» تەرىس جولدا جۇر­گەندەرمەن جەتە تانىسىپ, ولارمەن تەرەڭىرەك تۇردە ءتۇسىنىسۋدى ماقسات ەتىپتى.

وڭىردە ءدىن ىستەرىن ۇيلەستىرىپ وتىراتىن ۇيىمدار تاراپىنان: وبلىستا ءدىني احۋال تۇراقتى دەگەن تۇجىرىمدار ۇنەمى ايتى­لىپ ءجۇر. راسىندا دا سولاي ما؟ ارينە ءدىني احۋال مەن قارىم-قاتىناستاردىڭ تۇراقتى بولعانىنا نە جەت­سىن؟ بارشا تۇرعىندار مەن جۇرت­شى­لىق جانە جەرگىلىكتى اتقا­رۋشى ورگانداردىڭ كوزدەپ جۇر­گەن باس­تى ماقساتى دا وسى ەمەس پە؟ ايتسە دە ءدىني احۋال تۇراقتى دەي تۇرساق دا, بۇل ماسەلەدە جوعا­رىدا ايتىلعانداي ءالى دە بولسا شەشىمىن تابا الماي جۇرگەن جايت­­تار مەن ماسەلەلەر بار ەكەنى نا­زاردان تىس قالماسا بولعانى دا.

 

اقتوبە

 

سوڭعى جاڭالىقتار