التىنعا وپتيميزممەن قارايدى
ەپيدەميا اسەرىنەن ينۆەستورلار ءداستۇرلى ينۆەستيتسياعا «قايتا ورالۋدا». ەجەلدەن باعالى سانالعان التىننىڭ قۇنى كەيىنگى ۋاقىتتا كۇرت ارتىپ, سوڭعى جەتى جىلدا كوتەرىلمەگەن كورسەتكىشكە جەتتى − ۋنتسياسىنا 1600 دوللاردان اسىپ جىعىلدى. لوندونداعى Marex Spectron Group-تا باعالى مەتالدار ساۋداسىنا جاۋاپ بەرەتىن مامان دەۆيد گوۆەتتىڭ ايتۋىنشا, قور بيرجاسىنداعى قاراجاتتىڭ باسىم بولىگىن التىنعا ينۆەستيتسيالاۋ ءتيىمدى ءارى تۇراقتى بولماق. ساقا ساراپشىلار تاراپىنان التىن باعاسىنا قاتىستى ناقتى شەك بولۋى كەرەك دەگەن پىكىر ءجيى ايتىلعانىمەن دەۆيد گوۆەت التىن سياقتى ءداستۇرلى قورلار قىسىلتاياڭ جاعدايدا ينۆەستورلار ءۇشىن قاجەت ەكەنىن ايتادى.
التىن باعاسىنىڭ ارتۋىنا دوللاردىڭ نىعايۋى دا وڭ ىقپال ەتكەن. Bleakley Advisory Group باس ينۆەستيتسيالىق ديرەكتورى پيتەر بۋكۆاردىڭ پايىمداۋىنشا, التىن اقش دوللارىنىڭ «كۇشەيۋى» اياسىندا ءوسىپ كەلەدى. ول باعالى مەتالل باعاسىنىڭ تۇراقتىلىعىنا, سالىنعان ينۆەستيتسيانىڭ «تاعدىرىنا» قاتىستى ءوزىنىڭ وپتيميستىك كوزقاراستا ەكەنىن دە ايتقان بولاتىن. GSB UIB بيزنەستى تالداۋ ورتالىعىنىڭ ساراپشىسى, ەكونوميست ماقسات حالىق التىن قۇنىنىڭ ارتۋىن اقش-تىڭ فەدەرالدى رەزەرۆتەر جۇيەسىنىڭ سوڭعى جىلدارداعى دوللاردىڭ كىلتتىك پايىزدىق مولشەرلەمەسىن تۇسىرگەنىمەن بايلانىستىرىپ وتىر.
− بۇل قۇبىلىس وتكەن جىلدىڭ سوڭىنا قاراي انىق بايقالدى. ناتيجەسىندە, امەريكانىڭ قۇندى قاعازدارىنىڭ دەپوزيتتىك پايىزدىق مولشەرلەمەلەرى ءتۇستى. دەمەك, پايىز تومەندەسە, التىننىڭ باعاسى كوتەرىلەدى دەگەن ءسوز. سوندىقتان ينۆەستورلاردىڭ كوشى التىنعا اۋادى. ءسويتىپ نارىقتاعى قۇندى مەتالدىڭ ءباسى جوعارىلاي تۇسپەك. سونىمەن قاتار ەۋروپا مەن ازيانىڭ قور بيرجالارىنان اقش-قا كاپيتال اعىمى بايقالادى.
ءسويتىپ جاپونيانىڭ يەنى مەن ەۋروعا قاراعاندا دوللارعا دەگەن سەنىمنىڭ جوعارى ەكەنىن كورۋگە بولادى. بۇل ەلدەر جەڭىلدەتىلگەن اقشا-نەسيە ساياساتىن جۇرگىزەدى. بۇگىنگى تاڭدا پايىزدىق مولشەرلەمەنى «0» دەڭگەيىنە دەيىن ءتۇسىرىپ وتىر. بۇعان قوسا كوپتەگەن ەل دوللارسىزدانۋ ساياساتىن جۇرگىزۋدە. بىزدە دە بۇل ۇدەرىس بايقالادى. ۇلتتىق بانك دوللاردان ارىلۋ ماقساتىندا التىندى كوبىرەك ساتىپ الىپ, رەزەرۆ رەتىندە باسىمدىق بەرىپ وتىر, − دەيدى ەكونوميست. التىن ساۋداسىنىڭ قىزا تۇسۋىنە اسەر ەتكەن بۇل فاكتورلارعا قىتايداعى كوروناۆيرۋستىڭ اسەرى «جىعىلعانعا جۇدىرىق» بولدى. م.حالىقتىڭ ايتۋىنشا, قىتاي نارىعىندا تەجەلۋ پروتسەسى ايقىن سيپات الدى.
− اسىرەسە قور بيرجالارىندا الاڭداۋشىلىق بايقالادى. سوندىقتان ينۆەستورلار سەنىمدى ۆاليۋتا رەتىندە التىندى تاڭداپ وتىر. قۇندىلىعىن سان عاسىر بويى ساقتاپ كەلگەن سارى التىننىڭ ءالى دە سۇرانىسقا يە ەكەنىن كورەمىز. ءتىپتى تۇسەتىن تابىس, كىرەتىن كىرىس از بولسا دا التىن سەنىمدىرەك بولىپ تۇر, − دەيدى ەكونوميست.
بۇل رەتتە قىتايداعى ىندەتتىڭ سالدارىنان يۋاننىڭ دا قۇنسىزدانعانىنا نازار اۋدارعان ابزال. ينفلياتسيا بولعان جاعدايدا قاراپايىم حالىق اقشاسىن ءتۇرلى جولدارمەن ساقتاپ قالۋعا تىرىسادى. قاشاندا قارجىلىق شيەلەنىستەر ينۆەستورلاردىڭ ەسىن ەكەۋ, ءتۇسىن تورتەۋ ەتىپ, سارى ۋايىمعا سالارى تۇسىنىكتى. البەتتە, الەمدەگى ءىرى ساراپتامالىق ورتالىقتاردىڭ بولجامى مەن پايىمى ينۆەستورلار ءۇشىن اۋاداي قاجەت. بۇل جولى ساقا ساراپشىلار التىننىڭ «التىن ءداۋىرى» باستالعانىن ايتىپ وتىر.
قازىر نارىقتاعى التىن باعاسى ۋنتسياسىنا 1647,9 دوللاردى قۇرايدى. نيۋ-يوركتىڭ Comex بيرجاسىندا ءساۋىر فيۋچەرسىنىڭ باعاسى 5,25 دوللار دەپ بەلگىلەندى. كۇمىستىڭ دە باعاسى ءوسىپ, ناۋرىزداعى كەلىسىم بويىنشا 0,6%-عا جوعارىلادى − ۋنتسياسىنا 18,25 دوللاردى قۇرادى.
كەيىنگى ۋاقىتتا التىندى وكشەلەگەن پاللاديگە دا سۇرانىس جوعارىلاپ كەلەدى. بۇل مەتالدىڭ سپوت (قولما-قول ەسەپ ايىرىسۋ) نارىعىنداعى باعاسى بىردەن 8,4%-عا ارتىپ, 1 ۋنتسيا − 2849,61 دوللارعا كوتەرىلدى. ءسويتىپ بۇرىن-سوڭدى بولماعان تاريحي رەكورد ورناتتى. Sibanye-Stillwater اگەنتتىگىنىڭ باعالى مەتالدار جونىندەگى ديرەكتورى نيل فرونمان وتكەن اپتادا پاللاديدىڭ باعاسى 14%-عا وسكەنىن, ءتىپتى الداعى ۋاقىتتا پاللادي مەن رودي مەتالدارىنىڭ تاپشى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتتى. ساراپشىلار پاللادي جىل سوڭىنا دەيىن 45 پايىزعا قىمباتتايتىنىن ايتىپ دابىل قاعۋدا. بۇل ەكى مەتالل بۇگىندە اۆتوكولىك كاتاليزاتورلارىندا كەڭىنەن قولدانىلاتىنىن ايتا كەتەيىك.
التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆى − 29 ملرد دوللار
الەمدىك داعدارىس ەكونوميكانى ەكى وكپەدەن قىسقان ۋاقىتتا «التىن-كۇمىستى تاس ەكەن» دەمەي, بارلىق قاراجاتىن باعالى مەتالدارمەن رەزەرۆ رەتىندە ساقتايتىن مەملەكەتتەر وسى باعىتقا تولايىم بەت بۇرۋعا كوشكەندەي. بۇل كوشتە ءبىز دە بارمىز. بىلتىر جىل سوڭىندا قازاقستاننىڭ التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆىنىڭ كولەمى 29 ملرد دوللاردى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە التىن اكتيۆتەر − شامامەن 18,9 ملرد دوللار.
ۇلتتىق بانكتىڭ التىن-ۆاليۋتا اكتيۆتەرىنىڭ قۇرامىنداعى التىن پورتفەلى بىلتىرعى كورسەتكىش بويىنشا 385,5 توننانى قۇرادى. بۇل كورسەتكىش World Gold Council كەلتىرگەن دەرەك بويىنشا الەمدە 15-ورىن الدى. پورتفەل تازارتىلعان قۇيما التىننان جانە مەتالل شوتتاردا ورنالاسقان التىن دەپوزيتتەردەن تۇرادى.
التىننىڭ باسىم بولىگى ۇلتتىق بانكتىڭ كاسسالىق وپەراتسيالار جانە قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ ورتالىعىندا ساقتالادى. ال شەتەلدە ساقتالعان التىندار تۋرالى اقپاراتتى قاۋىپسىزدىك تۇرعىسىنان جاريالاۋعا تىيىم سالىنعان. ءبىر انىعى ۇلتتىق قورداعى التىن كوپشىلىك ويلاعانداي اقش-تا جانە فرانتسيادا ساقتالمايدى ەكەن.
ايتا كەتەرلىگى, 2017 جىلدان بەرى ەلىمىزدە التىن قۇيمالار ساتىلىمعا شىعارىلعان. تازارتىلعان التىننىڭ ولشەۋىش قۇيما حالىق تاراپىنان سۇرانىسقا سايكەس دايىندالعان بولاتىن. ۇلتتىق بانكتىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, بىلتىر ەلىمىزدە 15 732 دانا التىن قۇيمالار ساتىلعان. بۇل كورسەتكىش 2018 جىلمەن (3 962 دانا) سالىستىرعاندا 4 ەسەگە جوعارى. ياعني, حالىقتىڭ باعالى مەتالدى الۋعا قۇلشىنىسى دا, ساتىپ الۋ مۇمكىندىگى دە ارتىپ كەلەدى. باعدارلاما شەڭبەرىندە التىن قۇيمالار ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر (قازاقستان حالىق بانكى, ەۋرازيالىق بانك جانە جۋسان بانكى) مەن ايىرباستاۋ پۋنكتتەرى ارقىلى ساتىلاتىنىن ايتا كەتەيىك. قۇيمالاردىڭ ساتۋ باعاسىن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر مەن ايىرباستاۋ پۋنكتتەرى دەربەس بەلگىلەيدى.
