ايماقتار • 20 اقپان، 2020

اتقارىلعان ىستەر اۋقىمدى

18 رەتكورسەتىلدى

كەشە وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ ءوڭىر تۇرعىندارىنا ەسەپ بەردى. جالپى، 2019 جىلدىڭ 12 ايىندا وبلىستا بارلىق سالادا العا جىلجۋ بايقالادى. ايماقتا وتكەن جىلى الەۋمەتتىك سالاعا باسا ءمان بەرىلگەن. وبلىستا دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.

 

ءۇش جىل ىشىندە 1086 جوعارى تەحنولوگيالى جابدىق الىنعان. روبوتحيرۋرگيا مەن ترانسپلانتولوگيا، پوليتراۆما جانە ورتوپەديا، سونداي-اق وفتالموحيرۋرگيا ورتالىقتارى اشىلدى. سەمەي قالاسىنداعى جەدەل مەديتسينالىق جاردەم اۋرۋحاناسى نەگىزىندە نەيروحيرۋرگياعا ارنالعان ال­عاشقى گيبريدتى وپەراتسيالىق بولمە جۇمىسىن باستادى. التاي جانە اياگوز اۋداندارىنىڭ ور­تالىقتارىندا ءىى دەڭگەيدەگى ينسۋلت ورتالىقتارى قۇرىلدى. دارىگەرلەردى دايارلاۋدىڭ ءۇش دەڭگەيلى باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ءۇش جىل ىشىندە 5511 دارىگەر وقىتىلدى، ونىڭ 276-سى الەمنىڭ جەتەكشى كلينيكالارىندا بىلىكتىلىگىن ارتتىرعان.

وبلىس اكىمى اتاپ وتكەندەي، بيىلدان باستاپ مەديتسينا كادر­لارىن وقىتۋ مەرزىمى 3 ايدان 1 جىلعا دەيىن ۇزارتىلعان. «قا­بىلدانعان شارالار مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا جانە دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدىڭ 130-دان استام جاڭا ادىستەرىن ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەردى. ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەرتە كەزەڭدە انىقتاۋ 6 پايىزعا ارتتى، نارەستە ءولىمى – 28، قان اينالىمى جۇيەسى اۋرۋلارى – 7، تۋبەركۋلەز 66 پايىزعا تومەندەدى. بيىل دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىن جاڭعىرتۋدى جالعاستىرامىز، دارىگەرلەردى تۇرعىن ۇيمەن جانە كوتەرمە جاردەماقىمەن قام­تاماسىز ەتەمىز. بۇل وبلىستىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ساپالى وزگەرىستەر جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى»، دەدى د.احمەتوۆ.

ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا دا بىر­قاتار جوبا قولعا الىنعان. شىعىس قازاقستان «مەنىڭ مەك­تەبىم» جوباسى بويىنشا وبلىستىڭ 648 مەكتەبىن IT-سى­نىپتارمەن جابدىقتاعان جالعىز ءوڭىر. وقۋشىلار روبوتتەحنيكا، 3D-مودەلدەۋ جانە باعدارلامالاۋ بويىنشا تەگىن ءبىلىم الادى. 2019 جىلى 3 مەكتەپ پەن 2900 ورىنعا شاقتالعان قوسىمشا مەكتەپ عيماراتىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالعان. ال 2020 جىلى اباي اۋدانىندا، وسكەمەن، سەمەي جانە ريددەر قالالارىندا جالپى سانى 5500 ورىندىق 7 مەكتەپ سالۋ جوسپارلانعان. «بى­لىكتى مامان» جوباسى اياسىندا ءۇشىنشى جىل قاتارىنان وڭىرگە قاجەتتى مامانداردى وقىتۋ ءۇشىن جوعارى وقۋ ورىندارىندا وبلىس اكىمىنىڭ گرانتتارى ءبولىنىپ كەلەدى. ناتيجەسىندە، 3 جىل ىشىندە تۇلەكتەردىڭ شەتەلدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنا كەتۋى 1800-دەن 535 ادامعا، ياعني 3 ەسەگە تومەندەدى.

كوپ بالالى، الەۋمەتتىك تۇر­عىدان از قامتىلعان وتباسىلاردى قولداۋ شارالارىنىڭ كەشەندى باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلۋدا. وڭىردە از قامتىلعان جانە كوپ بالالى وتباسىلارىنىڭ بالالارى 100 پايىز تەگىن ىستىق تاماقپەن جانە مەكتەپ فورماسىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. 3،8 مىڭ بالا بالاباقشالارعا تەگىن بارادى. از قامتىلعان جانە كوپ بالالى وتباسىلاردان شىققان 4200 تۇلەك كوللەدجدەردىڭ جانە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ گرانت­تارىنا يە بولدى. كەزەكتە تۇرعاندار قاتارىنان 523 كوپ بالالى وتباسىنا پاتەر بەرىلگەن.  سونىمەن قاتار بيىل قوعامدىق كولىكتە جەڭىلدىكپەن ءجۇرۋ ءۇشىن 21،5 مىڭ بالاعا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 418 ملن تەڭگە ءبولىندى. ايماق باسشىسى ەسەپتىك كەزدەسۋ بارىسىندا قالا جانە اۋدان اكىمدەرىنە، سونداي-اق ءبىلىم بەرۋ، جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالاردى ۇيلەستىرۋ باسقارمالارىنا كوپ بالالى وتباسىلارىنا ۋاقتىلى كەپىلدى الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋدى تاپسىردى.

وڭىردە جول-كولىك ينفرا­قۇرىلىمىنا دا ەرەكشە كوڭىل بولىنگەن. اعىمداعى جىلى جول سالاسىنا 102،8 ملرد تەڭگە ينۆەس­تيتسيا قۇيىلادى. ونىڭ 82،3 ملرد تەڭگەسى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار «تالدىقورعان – قالباتاۋ – وسكەمەن» جانە «قالباتاۋ –مايقاپشاعاي» باعىتتارىنا، 20،5 ملرد تەڭگەسى جەرگىلىكتى ماڭىزى بار جولدارعا باعىتتالماق. وبلىستا حالىقارالىق قار­جى ينستيتۋتتارىنىڭ ينۆەستيتسيالارىن تارتۋ بويىنشا دا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. ايماقتا مەملەكەت-جەكە­مەن­شىك ارىپتەس­تىگى اياسىندا 222 ملرد-تان استام تەڭگەنى قۇرايتىن 267 جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. ەۋروپا قاي­تا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىمەن 75 ملرد تەڭگەگە 12 جوبا بويىن­شا شارتتار مەن الدىن الا كەلى­سىمدەر جاسالعان. وسكەمەن جانە سەمەي قالالارىن جىلۋ، سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ جۇيەلەرىن جاڭعىرتۋ بويىنشا 4 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. قالالاردىڭ، سونداي-اق اۋدان ورتالىقتارىنىڭ كوشەلەرى جارىقتاندىرىلۋدا. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك، جاقىندا ەقدب-مەن وسكەمەن جانە سەمەي قالالارىندا قالدىقتاردى وڭ­دەۋدىڭ ينتەگراتسيالانعان كەشەن­دەرى مەن جاڭا سانيتارلىق پوليگوندار سالۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول جەت­كىزىلدى.

ەسەپتى كەزدەسۋدە ءوڭىر تۇر­عىن­دارىن ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى دە ايتىلدى. 2019 جىلى قولعا الىنعان 69 جوبا بويىنشا 18 نىسان قولدانىسقا بەرىلگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە 2015 جىلدان بەرى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى اۋىز سۋمەن قامتۋ كورسەتكىشى 42-دەن 67 پايىزعا دەيىن وسكەن. سونىمەن قوسا 77 شاعىن اۋىلدا سۋ تازارتۋ جانە تاراتۋ بلوك-ءمودۋلدى ستانسالارى ورناتىلعان. بيىل 30 سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ نىسانىن قولدانىسقا بەرۋ، 50 شاعىن اۋىلدا سۋدى تازارتۋ جانە تاراتۋ بلوك-ءمودۋلدى ستانسالارىن ورناتۋ جوسپارلانىپ وتىر.

ەسەپتىك كەزدەسۋ سوڭىندا وبلىس تۇرعىندارى ايماق باسشىسىنا وزدەرىن تولعاندىرعان سۇراقتاردى قويدى. جانار جەڭىسوۆا ەسىمدى سەمەي قالاسىنىڭ تۇرعىنى ۆيدەو ارقىلى: «12 جاستاعى مۇگەدەك بالام بار. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قالامىزعا ساپارمەن كەلگەن كەزدە وڭالتۋ ورتالىعىن سالۋ كەرەكتىگىن ايتقان ەدى. سول ورتالىق قاشان سالىنادى؟» دەپ ساۋال قويدى. «مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى مىندەتتى تۇردە ورىندالادى. قازىرگى ۋاقىتتا ساراپتاما جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ايتالىق سەمەيدە 1304 مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالا بار. ونىڭ ىشىندە 489 بالا وڭالتۋ ورتالىعىنا قارالۋى ءتيىس. 140 بالاعا ستاتسيونارلىق كۇتىم قاجەت. مامىر ايىندا تالداۋ جۇمىستارى تولىق اياقتالادى. سودان كەيىن قۇرىلىس جۇمىسىنا كىرىسەمىز. 2021-2023 جىلعا قاراي وڭالتۋ ورتالىعى حالىق يگىلىگىنە بەرىلەدى»، دەدى دانيال احمەتوۆ.

 

شىعىس قازاقستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

عاسىر زۇلماتى

قوعام • كەشە

قۇردىم (تورتتاعان)

ادەبيەت • كەشە

جاڭا فورماتتاعى جىر كەشى

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار