الەۋمەتتىك جەلىلەردە جاپپاي ءۇردىس العان بۇل ارەكەتتىڭ, ارينە, زيانى جوق. بىراق قازاقتىڭ ابايدى تانۋى وسى دەڭگەيدە عانا بولۋى كەرەك پە ەدى؟!..
اباي – الدىمەن قازاقتىڭ ابايى. احمەت بايتۇرسىن ۇلىنشا ايتقاندا, قازاقتىڭ باس اقىنى. ال باس اقىن – ۇلتتىڭ كيەسى, قادىر-قاسيەتى. ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ اقىننىڭ 150 جىلدىق تويىندا «اباي – قازاقتىڭ بويتۇمارى» دەگەن ناقىل ءسوزى دە ۇلتتىڭ الدىمەن ايتار ويىن ءدوپ باسقانداي.
ساراپتاي كەلگەندە بيىلعى اباي تويىندا ۇلت رۋحانياتىندا قانداي جوقتى تۇگەندەۋىمىز قاجەت؟
وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى دانيال احمەتوۆ سەناتور مۇحتار قۇل-مۇحاممەدپەن بىرگە اباي اۋدانىنا بارعان ساپارىندا توقتامىس اۋىلىنداعى «قوڭىر اۋليە» ۇڭگىرىنە جولى تۇسكەنىنەن حاباردار ەدىم. وسى ساپاردا ءوڭىر باسشىسى قوڭىراۋليە ۇڭگىرىن كەلەشەكتە تۋريزم كوزىنە اينالدىرۋ كەرەكتىگىن ايتقان ەدى. كوپ ۇزاماي اتى اڭىزعا اينالعان ۇڭگىر جوندەلىپ, جارىق تارتىلىپ, كەلۋشىلەردىڭ ۇڭگىرگە كىرىپ-شىعۋ جولدارى رەتتەلگەنىن وقىدىم. الايدا كەيىننەن «شەجىرەلى شىڭعىستاۋ ءوڭىرىن ءتۋريزمدى دامىتۋ جولىنا نەگە اينالدىرماسقا؟» دەگەن وي تۋىنداپ, ارا-تۇرا مازالايتىن بولدى.
بۇل ويىما تاعى دا ءبىر مىسالدىڭ قامشى بولعانىن بايانداي وتكەن ارتىق بولماس. وسىدان ءۇش-ءتورت جىل بۇرىن, سەمەيدەگى اۆتوبەكەت ماڭايىنان ءوتىپ بارا جاتقانىمدا ەكى ەگدە ەر ادام قارسى ۇشىراستى. بايقاۋىمشا, ءوڭ-تۇرلەرى ەۋروپا قازاقتارىنا كەلەدى. «قارىنداس, ءجون سۇراۋعا بولا ما؟» دەدى كادىمگىدەي. توقتاي قالدىم.
– ابايدىڭ تۋعان جەرىنە, دالىرەك ايتقاندا, جيدەبايعا قازىر كەتە الامىز با؟ – دەدى ءبىرى.
مەن ءبىر-ەكى ساعات شاماسىندا قاراۋىلعا باراتىن اۆتوبۋس كەلەتىنىن ايتتىم. سول-اق ەكەن قاسىنداعىسى:
– ءبىز اباي باسىنا بارار بولساق, كۇندەلىكتى, كەز كەلگەن ۋاقىتتا اۆتوبۋستار قاتىناپ نەمەسە ارنايى اپاراتىن جولسەرىكتەر كۇتىپ تۇراتىن شىعار, دەپ ويلادىق دەگەندە, نە جاۋاپ ايتارىمدى بىلمەي, شاراسىز كۇيگە ءتۇستىم. الدەبىر شارۋاعا الاڭداپ بارا جاتقاندىقتان, ولاردىڭ كىم ەكەنىن, قاي جاقتان كەلگەندەرىن بىلۋگە دە مۇرشام بولماعانىنا ءالى كۇنگە دەيىن وكىنەمىن. ىشتەي سەزگەنىم, ولار الەمنىڭ بىرقاتار ەلدەرىن ارالاپ, ول ەلدىڭ تاريحي تۇلعالارىن دارىپتەۋدەگى ءداستۇر-سالتتارىنا كۋا بولىپ جۇرگەن سىڭايلى. ال بىزدە ابايدى دارىپتەپ تانۋدىڭ جايى اقىننىڭ تۋعان جەرىنە قازاقتىڭ ۇلان-عايىر دالاسىنىڭ ەل قاتارلى ءبىر كورىنىسى سيپاتىندا قارايتىندىعىن قايدان ءبىلسىن؟!..
وسى ءبىر ءوزىم كۋا بولعان مىسال ءالى كۇنگە دەيىن ەسىمە تۇسە بەرەدى. شىندىعىندا دا ءبىز ءوز جەرىمىزدە ابايدى تانىتۋعا كەلگەندە سەلقوس ەكەنىمىز راس. تەك اباي تويى جاقىنداعاندا عانا ويلاناتىنداي بولماي, سىرتتان كەلگەن اعايىنعا ابايىمىزدىڭ قايدا ەكەندىگىن بىردەن ءبىلدىرىپ تۇرۋ قاجەت سياقتى. ءبىر قۋانارلىعى تاياۋدا «سەمەي» اۋەجايى «ABAI» بولىپ وزگەردى. دەمەك, ۇشاقتان تۇسكەن كەز-كەلگەن تۋريست قايدا كەلگەندىگىن بىردەن سەزىنىپ, اقىن تۋعان مەكەنگە اسىعاتىنى ايان.
اباي تويىنا تۇسپا-تۇس كەلگەن تاعى ءبىر جاعىمدى جاڭالىق – اقشوقىداعى قۇنانباي اۋلەتى جەرلەنگەن قورىمدى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىپ, ونىڭ تاريحي ماڭىزىن ارتتىرۋ جۇمىستارى قولعا الىناتىن بولدى. دەمەك, شىڭعىستاۋ قويناۋىنا جولى تۇسكەن ادام ابايدىڭ قانداي اۋلەتتە دۇنيەگە كەلىپ, قانداي ونەگە-تاربيەمەن قالىپتاسقانىن تانۋعا كەڭىنەن جول اشىلادى دەگەن ءسوز.
ارينە ايتا بەرسەك وي كوپ, تولعانىس تا جىل بويىنا تولاستامايدى. بەلگىلى عالىم-اكادەميك عاريفوللا ەسىم ايتقانداي, «اباي تويى – ويدىڭ تويى بولۋى ءتيىس». اقىن تويىنا بولىنگەن 3 ملرد تەڭگە قاراجات كۇنى ەرتەڭ كۇللى الەمنىڭ «جاقسىنى كورمەككە ۇمتىلاتىن» تۋريستەرى سەمەي مەن جيدەباي جەرىنە كەلىپ, تامسانا ءتانتى بولىپ, ەرەكشە اسەرمەن قايتۋىنا باعىتتالسا, قالايشا قۋانباسقا؟!
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە جاريالانعان «اباي جانە ءححى عاسىرداعى قازاقستان» اتتى ماقالاسىنداعى مىنا ءبىر تولعانىسى دا ايتار ويىمىزدى قۋاتتاي تۇسكەندەي.
«ەڭ الدىمەن ابايدى ۇلتىمىزدىڭ مادەني كاپيتالى رەتىندە ناسيحاتتاۋىمىز كەرەك. وركەنيەتتى ەلدەر قازاقتىڭ بولمىس-ءبىتىمىن, مادەنيەتى مەن ادەبيەتىن, رۋحاني ورەسىن الەمدىك دەڭگەيدەگى ءبىرتۋار پەرزەنتتەرىنىڭ دارەجەسىمەن, تانىمالدىعىمەن باعالايتىنىن ۇمىتپايىق. سوندىقتان ابايدى جاڭا قازاقستاننىڭ برەندى رەتىندە الەم جۇرتشىلىعىنا كەڭىنەن تانىستىرۋ قاجەت. بۇل – بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ قاستەرلى بورىشى», دەيدى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى اتالعان ماقالاسىندا.
بۇگىندە الەمدىك دەڭگەيدەگى ىقپالدى ساياساتكەرلەر قاتارىنان كورىنەتىن مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ جەتى جۇرتتىڭ ءتىلىن بىلەتىن كاسىبي ديپلومات ەكەندىگىن ەسكەرسەك, ونىڭ ابايدى ەلىمىزدىڭ برەندى دەپ تانۋعا شاقىرۋى – دەر كەزىندە بەرىلگەن ءادىل باعاسى دەپ ويلايمىن. ياعني اقىندى ۇلتىمىزدىڭ مادەني كاپيتالى رەتىندە ناسيحاتتاۋ ارقىلى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ءتۋريزمىن دامىتىپ, ەكونوميكاسىن ورىستەتۋگە دە كەڭىنەن جول اشىلادى دەپ سەنەمىن.
اسەم ەرەجەقىزى,
Nur Otan پارتياسى ورتالىق اپپاراتى جۇرتشىلىقپەن بايلانىس دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەرى
