جالپى, وبلىس اۋماعىندا سۋ باسۋدىڭ ورىن الۋى شۋ, تالاس جانە اسا وزەندەرىنىڭ ارنالارىندا سۋ دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلۋى جانە تاۋ بوكتەرىندەگى ەلدى مەكەندەردە ەرىگەن قار مەن جاڭبىر سۋلارىنان بولۋى مۇمكىن. جامبىل وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ مالىمەتى بويىنشا اۋا تەمپەراتۋراسىنىڭ كۇرت جوعارىلاۋى كەزىندە وبلىستىڭ بارلىق اۋداندارىندا بەتكەيلەردەن قارعىن سۋ ءجۇرۋى ىقتيمال.
ءوڭىردىڭ ەلدى مەكەندەرى مەن شارۋاشىلىق نىساندارى ءۇشىن قاۋىپتى «تەرىس-اششىبۇلاق», «تاسوتكەل», «قاقپاتاس», «اقكول», «ىنتالى», «قاراقوڭىز» سۋ قويمالارى مەن قىرعىزستان اۋماعىندا ورنالاسقان «كيروۆ» جانە تاعى دا باسقا بارلىعى 14 سۋ قويماسى بار. اتالعان سۋ قويمالارى بوگەتتەرىنىڭ بۇزىلۋى بولعان جاعدايدا 234 مىڭنان استام تۇرعىنى بار 72 ەلدى مەكەندى سۋ باسۋ قاۋپى تۋىندايدى ەكەن. سونىمەن قاتار كوكتەمدە ەرىگەن قاردىڭ سالدارىنان سۋ باسۋى ىقتيمال تاعى 38 ەلدى مەكەن انىقتالعان. سونىڭ ىشىندە جامبىل, بايزاق, جۋالى, تالاس, سارىسۋ, ت.رىسقۇلوۆ, مەركى, قورداي, شۋ, مويىنقۇم اۋداندارىنا قاراستى بىرقاتار اۋىل بار. اتالعان اۋدانداردىڭ اۋىلدارىندا مىڭداعان تۇرعىننىڭ تۇراتىنىن ەسكەرسەك, بۇل جايدىڭ اسا قاۋىپتى ەكەنىن باعامداۋعا بولادى.
نەگىزىنەن كۇن كۇرت جىلىنعاندا جامبىل وبلىسىندا سۋ ارنالارىنىڭ تاسۋ قاۋىپتىلىگى ارتادى. ماسەلەن, سوڭعى بەس جىلدىڭ بەدەرىندە سۋ تاسقىنى مەن جەر استى سۋىنىڭ كوتەرىلۋى سالدارىنان 6 وقيعا بولعان. سونىڭ سالدارىنان قورداي, جامبىل, ت.رىسقۇلوۆ اۋداندارىندا 104 تۇرعىن ءۇيدىڭ اۋلاسى, 25 تۇرعىن ءۇيدىڭ عيماراتى سۋ استىندا قالعان جانە جامبىل اۋدانىنان وتەتىن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوكولىك جولىنىڭ 515 شاقىرىمىندا سۋ جول جاعاسىنا شىعىپ, جولدى سۋدىڭ شايىپ كەتۋ قاۋپى تۋىنداعان. سونىمەن قاتار جۋالى اۋدانىنىڭ اۋماعىنداعى «قوڭىرتوبە» كولى جانە تالاس اۋدانى اۋماعىنداعى «اقكول» كولى دامبالارىنىڭ زاقىمدانۋ قاۋپى ارتقان. سونداي-اق جەرگىلىكتى ءمانى بار اۆتوكولىك جولىنىڭ ء«شولدالا – دوروجنيك» باعىتىنداعى 20 مەترىن جانە «اقكول-ءۇشارال» باعىتىنداعى 15 مەتر قاشىقتىقتى سۋ باسقان.
بيىل دا ءوڭىردىڭ كوپتەگەن اۋدانىندا جانە وبلىستىڭ بىرقاتار تاۋلى ايماعىندا قار قالىڭ ءتۇستى. ەندى سوڭعى جىلدارداعى ورىن العان سۋ تاسقىنى قاۋپىن بولدىرماۋ ءۇشىن وڭىردە قانداي شارۋالاردىڭ اتقارىلىپ جاتقانىن باعامداپ كورەيىك. «جالپى, سۋ تاسقىنى قاۋىپ-قاتەرىن ازايتۋ ماقساتىندا «سۋ تاسقىنى قاتەرلەرىنىڭ الدىن الۋ جانە جويۋ جونىندەگى 2017-2020 جىلدارعا ارنالعان شارالار كەشەنى» جول كارتاسىندا وبلىستىڭ ەلدى مەكەندەرىن سۋ تاسقىنىنان جانە ەرىگەن سۋلاردان قورعاۋ ءۇشىن 33 ۋچاسكەدە جاعالاۋدى قورعاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جوسپارلانعان. 2017-2018 جىلدارى 17 نىسان بويىنشا جۇمىس تولىعىمەن اياقتالدى. ياعني, 16,2 شاقىرىم جاعالاۋدى نىعايتۋ جانە ارنالاردى تەرەڭدەتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, 2,7 شاقىرىم قورعانىش دامبالارى جوندەۋدەن ءوتتى. اتقارىلعان بۇل جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە وڭىردەگى 4 ەلدى مەكەندى سۋ باسۋ قاۋپى تومەندەگەن. ولار جامبىل اۋدانىنىڭ جاسوركەن, قىزىلقاينار اۋىلدارى جانە بايزاق اۋدانىنىڭ سارىكەمەر اۋىلى, «زدوروۆە» ساياجاي القابى. قالعان 16 نىساننىڭ 7-ەۋى سۋ تاسقىنى قاۋپى بولماۋىنا بايلانىستى الىنىپ تاستالعان», دەيدى جامبىل وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنداعى ءزىلزالالار قاۋىپ-قاتەرىن ازايتۋ جانە باقىلاۋ باسقارماسىنىڭ باس مامانى, ازاماتتىق قورعاۋ پودپولكوۆنيگى دەنيس وحريمەنكو. سونىمەن قاتار وتكەن جىلى قالعان 9 نىساننىڭ ەكەۋىندە جاعالاۋدى بەكىتۋ جۇمىستارى اياقتالسا, ەكەۋىندە جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە ەكەن.
قالعان 5 نىسان بويىنشا اعىمداعى جىلى ءىس-شارالاردى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن 4 ميلليارد 150 ميلليون تەڭگەگە تالاس اۋدانىنداعى «اقكول» دامباسى كۇشەيتىلىپ, تارازدا تالاس وزەنىنىڭ جاعاسى نىعايتىلسا, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بولىنگەن 31 ميلليون 603 مىڭ تەڭگەگە مەركى اۋدانىنىڭ اقەرمەن اۋىلىنا اينالما كانال سالۋ, ت.رىسقۇلوۆ اۋدانىنىڭ كامەنكا اۋىلىندا جولعا سۋ وتكىزگىشتى كەڭەيتۋ جانە تالاس اۋدانىنىڭ ءۇشارال اۋىلىندا قورعانىش دامباسىن سالۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. الايدا, بۇل جۇمىستاردىڭ بارىنەن ماسەلەنىڭ ءبىر كۇندە شەشىلىپ كەتپەيتىنى انىق. ماسەلەن, جامبىل وڭىرىندە جول كارتاسى بويىنشا جوسپارلانعان ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرى ورىن الۋدا. ول – تاراز قالاسىندا, جامبىل جانە بايزاق اۋداندارىنىڭ ەلدى مەكەندەرىندە سۋ باسۋ قاۋپىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن تالاس وزەنىندە 25 شاقىرىم قاشىقتىقتا جاعالاۋدى بەكىتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 3 ميلليارد 477 ميلليون تەڭگەنىڭ بولىنبەۋى. «بۇل جۇمىستى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتار ازىرلەندى جانە مەملەكەتتىك ساراپتاما جۇرگىزىلدى. 2017 جىلى وبلىس اكىمدىگى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 3,4 ميلليارد قارجى ءبولۋ تۋرالى ءوتىنىم جاسادى. اتالعان وتىنىمگە ىشكى ىستەر مينيسترلىگى قولداۋ ءبىلدىردى, الايدا بۇل قارجى مينيسترلىگى تاراپىنان قولداۋ تاپپادى. وسىعان وراي, جامبىل وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى بۇل جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 2021-2025 جىلدارداعى اۋماقتى دامىتۋ جوسپارىنا اتالعان ءىس-شارالاردى ەنگىزدى», دەيدى دەنيس وحريمەنكو.
ءتىلسىز جاۋعا تۇبەگەيلى توسقاۋىل قويۋ مۇمكىن ەمەس. تابيعاتتىڭ توسىن مىنەزى كەز كەلگەن ۋاقىتتا بولۋى مۇمكىن. دەگەنمەن, وڭىردە سۋ تاسقىنىنا قارسى ءىس-شارالار جوسپارى اياسىندا سۋارۋ كانالدارى, ارىق جەلىسى, تەمىر جانە اۆتوموبيل جولدارىندا سۋ وتكىزۋ قۇرىلعىلارى تازارتىلعان. سونىمەن قاتار تاۋ بوكتەرىندەگى ەلدى مەكەندەرىنەن 32,7 شاقىرىم قاشىقتىقتا درەناج ارنالارى سالىنعان. ال شۋ-تالاس باسسەيندىك ينسپەكتسياسى جانە «قازسۋشار» رەسپۋبليكالىق مەكەمەسىنىڭ فيليالى «تاسوتكەل» جانە «تەرىس-اششىبۇلاق» سۋ قويمالارىنان سۋ اعىزۋ مونيتورينگىن جۇرگىزۋدە. سونداي-اق شۋ-تالاس باسسەيندىك ينسپەكتسياسىمەن بىرلەسىپ قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ سۋ شارۋاشىلىعى جانە مەليوراتسيا دەپارتامەنتىمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جۇرگىزىلۋدە. مۇنىڭ ءبارى دە كەلە جاتقان كوكتەمنىڭ قامى. ايتپەسە, «كيروۆ» سۋ قويماسىنان كەلەتىن سۋ وڭىردەگى قاۋىپتى سۋ قويمالارىنىڭ ارناسىنان اسىپ كەتۋىنە اكەپ سوقتىرۋى مۇمكىن.
جامبىل وبلىسى
