– اناشىم, الگى اعالار ءبىزدىڭ تۋىسقانىمىز با؟
– ءيا, اينالايىن, اۋدان اكىمى مەن قىزمەتكەرلەرى عوي, ءبىز سەكىلدىلەرگە قول ۇشىن بەرىپ قامقورلىق جاساپ ءجۇر ەكەن.
– ۇلكەن بولعاندا مەن دە بالالارعا, ساعان كومەكتەسەمىن...
جەتىدەگى ۇل مەن انانىڭ اراسىنداعى اڭگىمە ەسكەرتۋسىز كەلگەن قايىرىمدى قوناقتار كەتكەن سوڭ بولعان ەدى. اۋدان اكىمى ۇيىنە كەلگەندە ابدىراپ قالعان كوپ بالالى انا كوپكە دەيىن قايىرىمدى جانداردىڭ بارىنا تاۋبەسىن ايتىپ, كۇبىرلەۋمەن بولدى. اكىم اتاۋلى ۇيىنە كەلىپ, جاعداي سۇراعان ەمەس ەدى. بالا باعۋدان بوساماعان انا دا اۋدانداعى اكىمنىڭ الدىنا بارماپتى. ايتپەسە, بالالارىنا تيەسىلى جاردەماقىنى ازىق-ت ۇلىككە ارەڭ جەتكىزىپ جۇرگەن انانى ابدەن توزىعى جەتكەن, شاتىرى تەسىلگەن كىشكەنە عانا باسپاناسىنىڭ جايى كوپتەن بەرى مازالاپ جۇرگەن-ءدى. ەندى ءۇي دە كوكتەم شىعا جوندەلەتىن بولدى. قىزمەتكەرلەرىمەن ايعا جەتەر ازىق-ت ۇلىگىن ارقالاي كەلگەن اۋدان اكىمى ءۇيدىڭ كەم-كەتىگىن تۇزەپ, جاڭارتىپ بەرەتىن جاناشىر تابۋعا ۋادە بەرىپ كەتتى.
– مەملەكەت تاراپىنان دا, جەرگىلىكتى اكىمدىك تە از قامتاماسىز ەتىلگەن وتباسىلارعا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. وتباسىنداعى ازاماتتاردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى, مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا قاتىسۋى دا نازاردان تىس قالعان ەمەس. كورشى-قولاڭ, اعايىن-تۋىس رەتى كەلگەندە قول ۇشىن سوزادى, كاسىپكەرلەر دە دەمەۋشىلىك جاساپ تۇرادى. الايدا تۇرمىسى ناشار, قيىندىققا ۇشىراعان وتباسىلار ءالى دە بار. كەرىسىنشە, كومەكتى الدەكىمنەن كۇتىپ, ارەكەتسىز جاتاتىنداردى دا كەزدەستىردىك. جۋىردا اۋىلداعى كەدەيلىك شەگىندەگى وتباسى دەپ تانىلعان ءبىر ۇيگە باردىق. ىرگەتاسى بيىك قالانعان ءۇي. جاستار بولماسا باسپالداقسىز ىرگەتاستان ەگدە ادام كوتەرىلە المايدى. ۇيدەن شىققان اتپالداي ازامات قولىن سوزىپ, ءبىزدى تارتىپ شىعاردى. تەپسە تەمىر ۇزەدى دەيتىندەي-اق جىگىت. باسپالداقسىز بالالارى, ايەلى قالاي كىرىپ ءجۇر دەگەن ويمەن ۇيگە كىردىك. بالا-شاعاسىمەن سالقىنداۋ ءارى جۇپىنى ءبىر بولمەنى پانالاپ وتىر. وتاعاسىنىڭ اڭگىمەسىنەن ۇققانىمىز, اكە-شەشەسى كومەكتەسىپ تۇرادى, ءوزى جۇمىسسىز. جالپى وبلىس اكىمى ومىرزاق شوكەەۆتىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان اۋدان-قالالارداعى كەدەيلىك شەگىندەگى وتباسىلاردى انىقتاپ, قىسقا مەرزىم ارالىعىندا اياعىنان تۇرعىزۋدى كوزدەيتىن «قامقورلىق» جوباسى اۋىلداعى جاعدايدى ناقتى بىلۋگە دە سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر, – دەيدى سايرام اۋدانىنىڭ اكىمى ۇلاسبەك سادىبەكوۆ.
اۋدان اكىمى بارلىق اۋىلدارداعى قولداۋعا مۇقتاج جانداردىڭ وتباسىندا بولىپ, جاعدايلارىنا قانىعىپ قايتقان. سونداي-اق جۋىردا جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەردىڭ, كۋۆەيتتەگى دۇنيەجۇزىلىك يسلام قايىرىمدىلىق قورى باسشىلارىنىڭ دەمەۋشىلىك جاساۋىمەن سايرام اۋدانى بويىنشا 110 بالا قاجەتتى كيىم-كەشەك زاتتارىمەن قامتاماسىز ەتىلدى. تۇركىستان وبلىسىنىڭ بارلىق اۋدان-قالالارىندا بەلسەندى ىسكە اسىرىلىپ جاتقان «قامقورلىق» جوباسى اياسىندا قيىندىق شەگىندەگى وتباسىلاردى ساۋىقتىرۋ جۇيەلى تۇردە 4 ماسەلەنى قامتىماق. ياعني, قاجەتتى ازىق-تۇلىكپەن قامتۋ, ناۋقاستارى بولسا تولىق مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ, اۋرۋحاناعا جاتقىزىپ ەمدەۋ, جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, ماماندىعى جوق بولسا كاسىپتىك بىلىمگە وقىتۋ شارالارى اتقارىلۋدا. تورتىنشىدەن, ءتۇرلى دەمەۋشىلىك كوزدەرى ارقىلى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ دە قارالعان. اتالعان جوبانى ۇيلەستىرۋ Nur Otan پارتياسىنىڭ وبلىستىق فيليالىنا جۇكتەلگەن. اۋدان-قالا اكىمدەرى مەن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ باسقارماسى جاساعان تىزىمگە ازىرگە 1535 وتباسى, ياعني 7 مىڭعا جۋىق ادام ەنىپ وتىر.
«ال جوباعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 1,6 ملرد تەڭگە كولەمىندە قارجى قارالادى. شامامەن ءاربىر اۋدانعا 90-100 ملن تەڭگەدەن بولىنەدى. وسى كەشەندى قادامدار ىسكە اسىرىلىپ, كەدەيلىك شەگىندەگى شاڭىراقتار قالىپتى ەل قاتارىنا قوسىلۋى كەرەك. ايتپەسە, قايىرىمدىلىقتى قازەكەم قاي كەزدە دە جاساپ كەلەدى. دەگەنمەن ناقتى, ءارى جۇيەلى جۇرمەگەندىكتەن كوبىسىنىڭ وڭالا المايتىنى انىق. ەگەر وسىنداي تۇراقتى قولداۋ ارقىلى جىل سايىن 1,5 مىڭداي وتباسىنى قۋانتىپ, احۋالىن جاقسارتا الساق قانەكەي! بىرنەشە جىلدا مىڭداعان جاننىڭ جىلدارعا سوزىلعان پروبلەمالارىن شەشىپ, بەرەكەلى شاڭىراقتىڭ قاتارىن ەسەلەپ ارتتىرار ەدىك. اسىرەسە, بۇل جوبا الەۋمەتتىك جاعدايى وسالداۋ, كوپ بالالى وتباسىلار بويىنشا رەسپۋبليكادا 1-ورىنعا شىعاتىن تۇركىستان ءوڭىرى ءۇشىن اسا ماڭىزدى بولماق», دەيدى Nur Otan پارتياسى تۇركىستان وبلىستىق فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بەيسەنباي تاجىباەۆ.
«قامقورلىق» جوباسى اياسىندا باسپانالى بولىپ جاتقان وتباسىلار دا بار. مىسالى, تولە بي اۋدانىنداعى جومارت جاندار وبلىس اكىمىنىڭ باستاماسىن قولداپ, از قامتىلعان وتباسىنا دەمەۋشىلىك تانىتتى. «تاۋ سامالى» دەمالىس ايماعىنىڭ باسشىلىعى 7 بالالى وتباسىنا قامقورلىق كورسەتىپ, ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن ءۇي سالىپ بەرۋدە. توزىعى جەتكەن ەسكى باسپانادا تۇرىپ جاتقان كوپ بالالى وتباسى الداعى جازدا جاڭا قونىس تويىن تويلايدى. «جەتى بالامەن قۇلاعالى تۇرعان كەپەدە تۇرىپ جاتقان ءبىز ءۇشىن بۇل كۇتپەگەن سىي بولدى. حاباردى ەستىگەن بالالارىمنىڭ قۋانىشىندا شەك جوق. بۇدان اسقان باقىت بار ما؟! وبلىس اكىمىنىڭ تاپسىرماسىمەن جاڭا جوبانىڭ بۇكىل اۋدان, اۋىلداردا ءجۇرىپ جاتقانىن ەستىپ وتىر ەدىك. باسپاناعا ءزارۋ ءبىز سياقتى جاندارعا جاسالعان بۇل قامقورلىقتى ەشقاشان ۇمىتپايمىز», دەيدى كوپ بالالى انا گۇلميرا ءاشىروۆا.
ءۇي سالۋعا كومەكتى ماقتاارال اۋدانى ءيىرجار اۋىلدىق وكرۋگى ناۋرىز اۋىلىندا تۇراتىن ساپارحانوۆتىڭ وتباسى دا الاتىن بولدى. وتاعاسى نۇر-سۇلتان قالاسىندا جالدامالى جۇمىستا ىستەيدى ەكەن, ال 4 بالانى اسىراپ وتىرعان باعيلا ابدىرازاقوۆا جۇمىسسىز. اتالعان وتباسىنا كوپ بالالى انالارعا بەرىلەتىن جاردەماقىدان باسقا تابىس كىرىپ جاتقان جوق. وتباسىنا تيەسىلى 40 سوتىقتان اسا جەر بار. دەگەنمەن, تۇرىپ جاتقان ءۇي اپاتتى جاعدايدا. كوپ بالالى انا اۋدان اكىمى باقىت اسانوۆتان ءۇي سالۋعا كومەكتەسۋدى سۇرادى. ءوز كەزەگىندە اۋدان باسشىسى وتاعاسىنا تۇراقتى جۇمىس تاۋىپ بەرەتىنىن ايتىپ, وتاناسىنا وتباسىلىق كاسىپ كوزىن اشۋعا كەڭەس بەردى. سونداي-اق ءيىرجار اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ دەپۋتاتى باۋىرجان ءابىلوۆ ءۇي سالۋعا ماتەريالدىق كومەك بەرۋگە ۋادە ەتتى. ال «قامقورلىق» جوباسى اياسىندا قازىعۇرت اۋدانىندا انىقتالعان باسپاناسىز 20 وتباسىنىڭ بارلىعى ءۇيلى بولادى. بۇل ماقساتتا جەرگىلىكتى بيلىك دەمەۋشىلەرمەن كەسىسسوزدەر جۇرگىزۋدە.
جالپى تۇركىستان وبلىسىندا 700-دەن استام وتباسى «قامقورلىق» كەشەندى باعدارلاماسى بويىنشا جان-جاقتى كومەك الدى. وسىلايشا اتالعان جوبا تالاي جاندى قۋانتۋمەن قاتار جەرگىلىكتى اكىمدەردى حالىققا جاقىنداتا ءتۇستى. Nur Otan پارتياسى قامقورلىقتىڭ ۋاقىتشا اكتسيالىق سيپاتتا وتپەۋىن بارىنشا قاداعالاماق.
تۇركىستان وبلىسى
