رۋحانيات • 07 اقپان, 2020

باستى قۇندىلىقتار قامتىلعان باعدارلاما

550 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

كەشە پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىز­مەتىنىڭ الاڭىندا وتكەن ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا وتىرىسىنىڭ ناتيجەسىنە ارنالدى.

باستى قۇندىلىقتار قامتىلعان باعدارلاما

شاراعا پرەزيدەنت اكىمشىلىگى ىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ سەكتور مەڭگەرۋشىسى ابزال مۇحيموۆ, اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى عابيدۋللا وس­پان­قۇلوۆ, «رۋحاني جاڭعىرۋ» قا­زاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى» كوممەرتسيالىق ەمەس اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ باسقارما توراعاسى كەمەلبەك ويشىباەۆ پەن قازاقستان جازۋشىلار ودا­عىنىڭ توراعاسى, ۇلتتىق كوميسسيا مۇشەسى ۇلىقبەك ەسداۋلەت قاتىستى.

پرەزيدەنت اكىمشىلىگى ىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ سەكتور مەڭ­گەرۋ­شىسى ابزال مۇحيموۆ قازاق­ستاندىقتار ءۇشىن «رۋحاني جاڭ­عىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ ءمان-ماڭىزىن ايتا كەلىپ, قازىرگى تاڭدا وسى باعدارلاما بويىنشا ارنايى 13 جوبا قولعا الىنعانىن باياندادى. «باعدارلاما زاماناۋي قازاقستاندىق ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ, مادەنيەت پەن رۋحا­نياتتىڭ دامۋىنا, اۋىلعا قاتىس­تى ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋىنە جانە باسقا دا باعىتتاردىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرەدى. قازىرگى تاڭدا 13 ارنايى جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. جوبالاردىڭ باسىم كوپشىلىگى وتە تابىستى. قازاقستاندىق بيزنەس وكىلدەرىنىڭ باعدارلاماعا قاتىسۋ دەڭگەيى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. اسىرەسە مەتسەناتتاردىڭ تۇرمىسى تومەن وتباسىلارعا جار­دەمدەسۋى, تۋعان اۋىلدارىنا قارايلاسۋى – قازاقستاندىق بيزنەس وكىلدەردىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى ارتقانىنىڭ ءبىر كۋاسى. وتىرىستا كوميسسيا توراعاسى, مەملەكەتتىك حات­­شى قىرىمبەك كوشەرباەۆ باع­دار­لامانى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ, ونىڭ مازمۇنى مەن ساپاسىن ارتتىرۋ تۋرالى جاڭا مىندەتتەر قويدى», دەدى ا.مۇحيموۆ. ول قازىرگى تاڭدا ۇلتتىق پراگماتيزم ماسەلەسىنىڭ وتە وتكىر تۇرعانىن ءارى بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى تەرەڭنەن قاراستىرۋ كەرەكتىگىن اتاپ كورسەتتى. وسىعان بايلانىستى ۇلتتىق كوميسسيا وتىرىسىنا قاتىسقان زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ باسا نازار اۋدارىپ وتىرعان پراگماتيزممەن قابىسپايتىن ىسىراپشىلدىق, داڭ­عازالىق, ورىنسىز ءسان-­سال­تاناتقا جاريالاعان ءمورا­تو­ريىن ەسەپكە الىپ, «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا دا پراگماتيزمدىك باعىت­تاعى كەشەندى شارالار ۇسىن­عانىن ايتتى. «حالىق اراسىن­دا قۇقىقتىق, قارجىلىق, ەكولو­گيالىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ, ءبىلىمدى, مادەنيەتتى ناسيحاتتاۋ مەن تاراتۋ تۋرالى شەشىمدەر قا­بىلداندى. ۇلتتىق كوميسسيا اتىنان ۇكىمەتكە, اتقارۋشى ورگاندارعا ناقتى تاپسىرمالار بەرىلدى. كوميسسيادا قارالعان جۇمىس جوسپارى ءۇش باعىت بو­يىنشا جىكتەلىپ وتىر. ءبىرىنشى, تۇلعالىق دامۋ باعىتى. بۇل باعىت بويىنشا ءبىلىمنىڭ سالتانات قۇرۋى, پراگماتيكالىق قۇن­دىلىقتاردى ءسىڭىرۋ, باسەكەگە قابىلەتتىلىك سياقتى قۇندى­لىق­تاردى جيناقتاپ, ادامي كاپيتالدى دامىتۋ العا قويىلعان. ەكىنشى, ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساق­تاۋ. ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى قاس­تەرلەۋ, ساقتاۋ, حالىقارالىق دەڭگەيدە كورسەتۋ سياقتى كەشەندى شارالاردى قامتيتىن بولادى. ءۇشىنشى باعىت – مەملەكەت پەن قوعامنىڭ دامۋ باعىتى. بۇل باعىت ەلىمىزدىڭ رەۆوليۋتسيالىق ەمەس, ەۆوليۋتسيالىق جولمەن دامۋى, سانانىڭ اشىقتىعى, «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنىڭ اياسىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. سونىمەن قاتار باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋدا ناۋقانشىلىق, فورمالدىق شارالارعا جول بەرمەۋگە قاتاڭ تىيىم سالىندى»,  دەدى ا.مۇحيموۆ.

اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى عابيدۋللا وسپانقۇلوۆ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا ورىن­دالعان جوسپارلار تۋرالى ايتىپ بەردى. «وتكەن جىلداعى ءىس-شارا­لاردى باقىلايتىن بول­ساق, 12 ميلليون ازاماتتى قامتىعان 30 مىڭداي ءىس-شا­­را وتكىزىلگەن. ولار جالپى 209 تارماقتان تۇرادى. بيىلعى ەرەك­­شەلىك – بۇل تارماقتار ەكى ەسەگە قىسقاردى. جۇيەلىلىككە نازار اۋدارىلدى. ءارتۇرلى شارالاردى كوپشىلىك اراسىندا تالقىلاۋعا ءمان بەرىلدى. ەل اراسىندا ءتۇرلى اكتسيا وتكى­زىلەدى. ەكىنشى ءبىر ەرەكشەلىك – باع­دارلامانىڭ اۋىلدىق, اۋداندىق, وبلىستىق دەڭگەيدە ىسكە اسىرىلۋىنا ءمان بەرىلىپ وتىر. وسى ارقىلى قوعامدا قانداي سۇراقتار بار ەكەنى بەلگىلى بولادى. ءبىز قانداي جاعدايدى ساقتاۋ ارقىلى ەڭ جوعارعى دەڭگەيگە جەتەمىز؟ قوعامىمىزدا قانداي دەرتتەر بار؟ قانداي قۇندىلىقتارعا ءمان بەرەمىز؟ تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءتۇرلى رەفورما جۇرگىزىلدى. سونىڭ ىشىندە سانانىڭ جاڭ­عىرۋى – بولەك باعىت. بۇل ۇنەمى جۇرگىزىلىپ وتىرۋى كەرەك. قوعام دامۋى ءار سالادا بىركەلكى بولۋى قاجەت. وسى ماسەلەلەر باع­دارلامانىڭ ءار تارماعىنا ەنگىزىلدى», دەدى ۆيتسە-مينيستر.

ال «رۋحاني جاڭعىرۋ» قا­زاق­ستاندىق قوعامدىق دامۋ ينس­تيتۋتى» كوممەرتسيالىق ەمەس اك­تسيو­نەرلىك قوعامىنىڭ باسقارما توراعاسى كەمەلبەك ويشىباەۆ ينس­تيتۋتتىڭ اتقارعان ىستەرى جونىندە ايتىپ بەردى. ءتۇرلى با­عىتتا جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەر مەن ساراپتامالار بارىسىندا باع­دارلاماداعى كەمشىن تۇستار انىق­تالعان. ك.ويشىباەۆ وسى بويىنشا ينستيتۋتتىڭ ۇلتتىق كوميسسياعا ۇسىنىستار ايتقانىن, بۇل ۇسىنىستاردىڭ ءوز كەزەگىندە 2020 جىلعا ارناپ جاسالعان باع­دارلامادا كورىنىس تاپقانىن جەتكىزدى. «باعدارلاما بويىنشا وتكىزىلگەن بارلىق ءىس-شارالارعا تالداۋ جاساي كەلە, پروبلەمالىق نۇكتەلەردى انىقتادىق. وتە كوپ ءىس-شارا وتكىزىلەدى. بىراق وعان حالىق كوپ تارتىلا بەرمەيدى. ەكىنشى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – باعدارلاما اياسىندا ءىس-شا­رالاردى اتقارۋمەن مادەنيەت جانە سپورت, اق­پارات جانە قو­عامدىق دا­مۋ, سونداي-اق ءبىلىم جانە عى­لىم مينيسترلىكتەرى عانا اينا­لىس­قانىن اتاۋعا بولادى. وسى­دان قورىتىندى شىعارىپ, باعدار­لاماعا ەلىمىزدەگى بارلىق مي­نيستر­لىكتەر مەن قوعامدىق ۇيىم­داردى تارتۋ كەرەك دەگەن ۇسىنىس جاسادىق.

سانانىڭ جاڭعىرۋى بەلگىلى ءبىر سالالاردا عانا جۇرگىزىلمەۋى كەرەك. ول بۇكىل قازاقستاندى, قوعام ءومىرىنىڭ بۇكىل سالاسىن قامتۋى قاجەت», دەدى ك.ويشىباەۆ. ول ءوزى باسقاراتىن ينس­تيتۋت پەن اقپارات جانە قوعام­دىق دامۋ مينيسترلىگى بىرى­گىپ ۇيىمداستىرىپ جاتقان «ازا­ماتتىق الاڭى» جوباسى تۋرالى دا قۇ­لاعدار ەتتى. بىلگەنىمىز – بۇل جوباعا كەز كەلگەن ەل ازاماتى ءوتىنىش بەرىپ, قاتىسىپ, ءوزىن قىزىقتىرعان سۇراقتارعا جاۋاپ الادى.

قازاقستان جازۋشىلار وداعى­نىڭ توراعاسى, اقىن ۇلىقبەك ەس­داۋلەت «رۋحاني جاڭعىرۋ» اياسىندا التى تىلدە جارىق كورگەن ادەبي انتولوگيا تۋرالى بايان­دادى. ەلىمىزدىڭ ەڭ تاڭدامالى تۋىن­دىلارى بىرىكتىرىلگەن التى توم­دىق انتولوگيا بۇۇ-نىڭ جەتەكشى التى تىلىنە اۋدارىلعان جانە ساپاسى دا ناشار ەمەس. ء«بىز ونى كومپيۋتەرمەن نەمەسە باسقالاي جولدارمەن ەمەس, ەڭ تانىمال اقىن-جازۋشىلاردى, اۋدار­ماشىلاردى قاتىستىرا وتىرىپ اۋداردىق. بەس مەملەكەتتە تۇساۋكەسەرى ءوتتى. وزگە ەلدەردىڭ قالامگەرلەرى جاقسى باعالادى», دەدى ۇ.ەسداۋلەت. جازۋشىلار ودا­عىنىڭ توراعاسى «100 جاڭا وقۋلىقتى» اۋدارىپ جاتقان ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسىنىڭ اباي شىعارمالارىن الەمنىڭ ون تىلىنە اۋدارۋ جۇمىسىن باس­تاپ كەتكەنىن دە اتاپ ءوتتى. سون­داي-اق «ادەبي ولكەتانۋ» جوباسى بو­يىنشا جۇزدەن اسا شىعار­ما جازىلعانىن, جۋىق ارادا ساراپ­شىلاردان ءوتىپ, وقىر­مانداردىڭ قولىنا تيەتىنىن, جوبا تاعى دا جالعاساتىنىن مالىمدەدى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

استانا قالاسىنىڭ پروكۋرورى اۋىستى

تاعايىنداۋ • بۇگىن, 11:35