اۋىلداعىلار وزىنەن ارتىلعانىن قالاداعى قىمىزحانالارعا وتكىزىپ پايدا تاپسا, ءۇشىنشى مەگاپوليس شىمكەنتتە اۋلاسىنا بىرنەشە بيە مەن تۇيە باعىپ, ءسۇتىن ساۋدالاپ وتىرعان وتباسىلار دا بارشىلىق. ياعني, جۇرتتىڭ اعارعاندى كۇندەلىكتى تۇتىنۋىنا مۇمكىندىك بار, ارتىعىمەن الا كەتكىڭىز كەلسە ساتۋشىنىڭ ءسۇت تولى ىدىسى دايىن.
بىرنەشە رەت قولدانىلىپ, «اينالىمدا» جۇرەتىن وسى «باكلاشكا-ىدىستان» وزگەلەردى قايدام, تۇركىستان ءوڭىرى قۇتىلا الار ەمەس. قىمىز بەن قىمىراننان بولەك, اۋلالاردا اۋىلدىڭ ايرانى مەن ءسۇتىن, قايماعىن ساۋدالايتىندار دا تازالىعى كۇماندى وسى ىدىستى پايدالانادى. ايتايىن دەگەنىمىز, «اينالىمداعى باكلاشكا» تۋرالى ەمەس, تۇيە مەن بيە ءسۇتىن وڭدەپ, تۇتىنۋشىعا ساپالى ءونىم ۇسىنۋى ءتيىس زاماناۋي زاۋىت جونىندە ەدى. ءيا, تۇركىستاندا تۇيە مەن بيە ءسۇتىن وڭدەيتىن «Golden Camel Group LTD» جشس كاسىپورنى ىسكە قوسىلعاندا جۇرت قۋانعان-دى. تۇيە سۇتىنەن دايىن ۇنتاق ءونىمىن شىعاراتىن زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى 2017 جىلى باستالىپ, 2018 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا اشىلدى. زاۋىتتىڭ تاۋلىگىنە تۇيە ءسۇتىن وڭدەۋ قۋاتى – 100 توننا. وندا قۇرعاق ءسۇت, بالالار تاعامى جانە ەنەرگەتيكالىق سۋسىندار ازىرلەنەتىنىن ايتىپ, سۇيىنشىلەگەن دە بولاتىنبىز. بۇل جوبا ەلباسىنىڭ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 60-قادامىندا ءسۇت جانە ءسۇت ونىمدەرى ءوندىرىسىن دامىتۋ ءۇشىن ستراتەگيالىق ينۆەستورلار تارتۋ مىندەتىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا اتقارىلعانىن دا ايتقانبىز. زاۋىتتىڭ جالپى قۇنى 7 ميلليارد 456,5 ميلليون تەڭگە ەكەنىن, العاشقى كەزەڭدە 170 ادام جۇمىسپەن قامتىلاتىنىن دا جازدىق. تۇركىستان وبلىستىق اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن اتالعان كاسىپورىنعا 5,5 گەكتار جەر تەلىمى ءبولىنىپ, مەملەكەت ەسەبىنەن ينفراقۇرىلىم بويىنشا بارلىق جاعداي جاسالعان جوباعا جۇمسالعان قارجىنىڭ 98 پايىزى قىتايلىق ينۆەستيتسيانىڭ ۇلەسىندە ەكەنىن, وندىرىلەتىن ءونىمنىڭ باسىم بولىگى قىتاي, وزبەكستان جانە قىرعىزستانعا ەكسپورتتالاتىنىن دا ءمالىم ەتتىك.
الايدا, ىسكە قوسىلعاننان بەرى تۇراقتى جانە تولىق جۇمىس ىستەمەگەن اتالعان زاۋىت بۇگىندە توقتاپ قالماۋدىڭ امالىن جاساپ كەلەدى. ياعني, تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەي الماۋدا. سەبەپ جالعىز – شيكىزات مۇلدەم از.
تاۋلىگىنە 100 توننا ءسۇت وڭدەۋگە قاۋقارلى «Golden Camel Group LTD» جشس بۇگىندە 2,5 توننانى قاناعات تۇتۋدا, امالسىز. كاسىپورىن باسشىلارى بۇل كولەم كوكتەمدە كوبەيە تۇسەتىنىنەن ءۇمىتتى. از ءسۇتتى وڭدەۋگە 100-دەن استام ادام جۇمىلدىرىلعان. شىعارىلعان ءونىم, ياعني تۇيە ءسۇتىنىڭ قۇرعاق ۇنتاعى قويماعا جيناقتالۋدا ەكەن. ەستۋىمىزشە, كەيىننەن قىتايعا جونەلتىلەدى. زاۋىتتىڭ تولىق وندىرىستىك قۋاتىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وبلىستا كەمىندە 50 مىڭ ساۋىن تۇيە بولۋى كەرەك ەكەن. رەسمي دەرەكتەرگە جۇگىنسەك, بۇگىندە تۇركىستان وبلىسىنداعى تۇيە سانى – 32 167 باس. ياعني, تاعى 37 276 تۇيە ساتىپ الۋ كەرەك. «Golden Camel Group LTD» ءوز تاراپىنان تۇيە شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىنا مۇددەلى, سوندىقتان ولار تۇيە ەتى مەن ءجۇن وڭدەيتىن تسەحتاردى ىسكە قوسۋدى كوزدەپ وتىر. سونداي-اق زاۋىت جىلىنا 365 كۇن نارىقتىق باعامەن جانە كەلىسىمشارت ارقىلى ءسۇت ساتىپ الۋعا دايىن. دەرەكتەرگە قاراعاندا وبلىس بويىنشا 20 تاۋار وندىرۋشىمەن كەلىسىمشارت جاسالعان, تاۋلىگىنە 6 توننا تۇيە ءسۇتى جينالۋدا. كاسىپورىن ءسۇتتىڭ ءليترىن 935 تەڭگەدەن قابىلداۋدا ەكەن. تۇركىستان وبلىسى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى دىنمۇحامەد ءابساتتاروۆتىڭ ايتۋىنشا, زاۋىتتىڭ ىسكە قوسىلۋىنا بايلانىستى, وڭىردە تۇيە سۇتىنە دەگەن قاجەتتىلىك ارتقان. شۇباتتان ۇنتاقتالعان ءسۇت ءونىمىن شىعاراتىن جالعىز كاسىپورىندا شيكىزاتتى ۋاقتىلى جەتكىزۋ وتە وزەكتى ماسەلە. ءبىر توننا ءسۇت ۇنتاعى ءوندىرىسى ءۇشىن 16 توننا شيكىزات قاجەت. بۇل ورايدا, كاسىپكەرلەر پالاتاسى اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىمەن بىرلەسىپ, ايماقتا تۇيە سانىن كوبەيتۋ باعدارلاماسىن ازىرلەپ جاتىر ەكەن. سونىمەن بىرگە پالاتا اۋىلشارۋاشىلىق نەسيەلەۋ ينستيتۋتىنىڭ قولداۋىمەن نەسيە بەرۋ جانە كەپىلدەندىرۋ باعدارلامالارىن ىسكە قوسۋ ارقىلى «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى بويىنشا تۇيە شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا قاراجات ءبولۋدى ۇسىنىپ وتىر. سونداي-اق تۇيە ساتىپ الۋشىلار ءۇشىن «ەڭبەك» ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017 – 2021 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ كەرەك. ياعني, «اشققق» اق ءۇشىن نەسيە سوماسىن 8000 اەك-كە دەيىن جەتكىزۋ ماڭىزدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, جالپى وڭىردە تاۋلىگىنە وندىرىلەتىن ءسۇت مولشەرى 39,4 توننادان اسپايدى, ونىڭ زاۋىتقا 4-5 تونناسى عانا جەتكىزىلەدى. ياعني, فەرمەرلەردىڭ ءوز ونىمدەرىن تۇراقتى جانە كەپىلدەندىرىلگەن باسقا دا ساتىپ الۋشىلارى بار.
وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇربەك بادىراقوۆتىڭ ايتۋىنشا, زاۋىتتى تۇيە سۇتىمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وتكەن جىلى تۇيە باسىن كوبەيتۋگە, قىزىعۋشىلىق بىلدىرگەن تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ ءتىزىمى جاسالعان. تۇيە سانىن كوبەيتۋ ءۇشىن نەسيە الۋعا نيەت بىلدىرگەن 10 تۇيە شارۋاشىلىعىنا بيزنەس-جوبا دايىندالىپ, ونىڭ ىشىندە «اگرونۇر ازيا» – 100 ملن تەڭگەگە (80 باس), «بيجان» شارۋا قوجالىعى – 40 ملن تەڭگە (32 باس), «جەل مايا» – 140 ملن تەڭگە (112 باس) قارجىلاندىرىلعان. سونىمەن قوسا «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق, «وڭتۇستىك» جشس وڭىرلىك ينۆەستيتسيا ورتالىعى جانە تاعى باسقا قارجى ۇيىمدارى باسشىلارىنا, ساتىپ الىنعان تۇيەلەردى كەپىلدىككە قويۋ جانە قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىن شەشۋ بويىنشا ۇسىنىس جاسالىپتى. تاۋار وندىرۋشىلەرگە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى اياسىندا جەڭىلدىكپەن نەسيە الۋ جولى دا تۇسىندىرىلگەن. «Golden Camel Group LTD» جشس-ءنىڭ قىسقا مەرزىم ىشىندە قۋاتىن ارتتىرۋ ءۇشىن وبلىس اكىمى ومىرزاق ەستاي ۇلىنىڭ تاپسىرماسىمەن تۇركىستان وبلىسىندا تۇيە شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ 2020-2022 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى ءىس-شارا جوسپارى جاسالىندى. جوسپارعا سايكەس, ارىس, كەنتاۋ قالالارى مەن وتىرار, ورداباسى, سوزاق, شاردارا اۋداندارىندا بيىلعا قوسىمشا 3962 ىنگەن ساتىپ الىنىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە وندىرىلەتىن ءسۇتتىڭ كولەمىن 14 250 تونناعا ياعني 15%-عا ارتتىرۋ جوسپارىمىزدا بار», دەيدى باسقارما باسشىسى ن.بادىراقوۆ. بىلتىر اۋدانداردا 5 ءسۇت قابىلداۋ بەكەتى اشىلىپتى. الداعى ۋاقىتتا كورشىلەس جامبىل, قىزىلوردا, الماتى وبلىستارىنىڭ تاۋار وندىرۋشىلەرىمەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىپ, تۇيە باسى كوپ شوعىرلانعان وبلىستارعا ءسۇت قابىلداۋ بەكەتتەرىن ورناتۋ جوسپارلانعان. «وتكەن جىلى قىركۇيەكتە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قىتاي ەلىنە جاساعان رەسمي ساپارىندا ەكى ەل اراسىندا ەكسپورتتالاتىن ءسۇت ونىمدەرىنە جانە ءجۇن شيكىزاتىنا قويىلاتىن ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق تالاپتار تۋرالى حاتتاماعا قول قويىلعان بولاتىن. وسىعان بايلانىستى تۇيە سۇتىنەن دايىندالعان 10 توننا دايىن ۇنتاقتى ەكسپورتقا شىعارۋ جوسپارلانۋدا. كاسىپورىننىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن «1000 باسقا ارنالعان ساۋىندى تۇيە كەشەنىن سالۋ» جوباسىن ىسكە اسىرۋ قولعا الىنىپ, بيزنەس-جوسپارى دايىندالۋدا», دەيدى باسقارما باسشىسى. سونداي-اق تۇيە شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءۇشىن كورشىلەس وبلىستاردان جانە وبلىستاعى تۇيە شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ, قارجى ۇيىمدارى باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن اۋقىمدى سەمينار-كەڭەس ۇيىمداستىرىلماق.
وسىلايشا ءونىمىن الەمنىڭ وزىق مەديتسيناسى مويىنداپ, وركەنيەتتى ەلى ماقۇلداسىپ جاتقان تۇيە مالىن كوبەيتۋگە وڭ قادام جاسالۋدا. تۇيە شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋى جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق ءال-اۋقاتىنا وڭ اسەر ەتەتىنى انىق. قازاقتا «تۇيە – كەدەيدىڭ مالى» دەگەن دە ءسوز بار. باسقا ت ۇلىككە قاراعاندا ونىڭ كۇي تالعامايتىن ارتىقشىلىعىنا بايلانىستى ايتىلسا كەرەك. دەگەنمەن, وكىنىشكە قاراي, وسى «كەدەيدىڭ مالى» ازىرگە وڭىردە كوبەيمەي, تاۋلىگىنە 100 توننا ءسۇت وڭدەيتىن ءىرى زاۋىتتىڭ تىرلىگى دە ونبەي تۇر.
تۇركىستان وبلىسى
