بۇگىندە قىتاي ەلىندەگى ىندەتكە الەم ۇركە قاراۋدا. ەگەر, ونى تالداپ قاراساق, بۇل ءبىرىنشى ىندەت ەمەس. تاريحتا مۇنداي ىندەتتەر وقتىن-وقتىن بولعانى دا بەلگىلى ءارى ونىڭ سەبەبى نەدەن ەكەنى ايدان انىق. بۇعان ءمان بەرمەۋشىلىك تانىتىپ, وعان جەڭىل قاراماۋ كەرەك. ارينە ءتيىستى ساقتىق شارالارىن قولدانعان ابزال.
ايگىلى ومار (ر.ع) حاليفانىڭ تۇسىندا ءبىر ەلدە جۇقپالى ىندەت تارايدى. جولاۋشىلاپ كەلە جاتقان ول (ر.ع) ادامدارىمەن سول ىندەتى بار ەلدى مەكەنگە جاقىنداعاندا, قاسىنداعى بىرەۋ:
– يا, حاليفا, تاعدىر وزگەرمەيدى, پەشەنەمىزدەگىنى كورەرمىز, وسى ىندەتتى ەلگە كىرەيىك, – دەيدى. ومار (ر.ع) وعان ىلەسپەي, اۋىلدى اينالىپ وتەدى.
الگى ادامنىڭ قايتادان:
– تاعدىردان قاشامىز با؟ – دەگەنىنە:
– ءبىز تاعدىردان تاعدىرعا كەتىپ بارامىز! – دەگەن ەكەن. دەمەك, بۇدان تۇيەتىنىمىز, اۋرۋ-سىرقاۋ تاعدىر بولسا, ودان ساقتانۋ دا تاعدىر دەگەن ءسوز شىعادى.
بۇگىندە ساقتاناتىن دۇنيەلەر كوپ. جەپ ءىشۋ مەن تۇرمىس-تىرشىلىكتى جاعداياتتاردا اسا قاعىلەزدىك قاجەت. دىنىمىزدە تازالىق جوعارى ورىنعا قويىلعان بولسا, رۋحاني تازالىق ودان دا جوعارى. جالپى, ءتيىستى ماماندارعا جۇگىنىپ, كەڭەسىنە قۇلاق اسقان ءجون. نەگىزىندە, تازالىقتى تەك ىندەت كەزەڭىندە عانا ۇستانىپ ەمەس, ونى ومىرلىك سالتقا اينالدىرسا, قۇبا-قۇپ. سەبەبى ادامنىڭ جەكە باس تازالىعىنىڭ جوقتىعى, تۇرمىس-تىرشىلىگىنىڭ رەتسىزدىگى, سالاماتتى ءومىر سالتىنىڭ بۇزىلۋى – ىندەتتىڭ باسى. بىلە بىلگەنگە, ء«دىن تازالىقتىڭ ۇستىندە ورنىققان» دەگەن حاديس تە جەتكىلىكتى, وندا ادام اعزا مۇشەسىنىڭ تازالىعى تاپتىشتەلىنگەن. ياعني ازاننان اۋىز-مۇرىندى شايىپ, دارەت الۋ – تازالىقتىڭ تاڭى. قولىن جۋىپ, داستارقانعا وتىرۋ – سۇننەتى تازالىقتىڭ كۇنى. دارەت الىپ, وزىنە دەم سالۋ, قۇدايعا جالبارىنۋ, دۇعا وقىپ جاتۋ – تازالىقتىڭ ءتۇنى. تۇشكىرىپ جوتەلگەندە, ەسىنەگەندە, اۋىزدى قولمەن كولەگەيلەۋ – شاريعاتتىڭ شاراسى. ىستىق اسقا ۇرلەمەۋ – ميكروب تاراتپاۋدىڭ جولى. ال جۇرەك تازالىعى, ياعني بارشا تازالىقتىڭ قالىبى. باستىسى, اللاعا تاۋەكەل ەتۋ, وعان ءۇمىت ارتۋ, ءار ۋاقىت دۇعا ەتۋ. ونىمەن قوسا, ۇرەيگە بەرىلمەۋ, سابىرلى بولۋ, ىنتىماقتى بولۋ. جەلىلەردەگى نەگىزسىز, ارقيلى مالىمەتتەرگە, اقپاراتتارعا يلانىپ, ونى اركىمگە تاراتپاۋ, ياعني ساقتانعاندى قۇداي ساقتايدى.
مۇحاممەد (س.ع.س) پايعامبارىمىز: «اللاھۋمما ينني اعۋزۋ بيكا ءمينال باراسي, ءۋال جۋنۋني, ءۋال جۋزام, ءۋا مين ءساييل اسقام», ياعني وسى دۇعا ارقىلى الاپەس, ەسسىزدىك, تەرىس وي, ءارتۇرلى كەسەلدەردەن جاراتقان اللاعا سىيىنۋدى ۇيرەتكەن. ال دۋالى اۋىزدى بابالارىمىز ءناپىل قۇلشىلىقتارىن كۇشەيتكەن, جاماعاتتار دۇعالارىن اسىرعان, ەل بىرلىگىن بەكەمدەگەن. بۇل كەزەڭ جاقسىلىقتاردىڭ كوبەيىپ, مەيىرىمدىلىكتىڭ ارتىپ, كۇنادان قاشاتىن ناعىز ۇلى مۇمكىنشىلىكتىڭ سىندارلى ءساتى.
نۇرلان بايجىگىت ۇلى,
ءدىنتانۋشى, يمام
