ب. سۇلتانوۆ اتاپ وتكەندەي, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسىنىڭ تۇراقتىلىعىنا بىرقاتار سەبەپ ىقپال ەتەدى. ونىڭ ىشىندە ءوندىرىس كولەمى, قانداي دا ءبىر ونىمدەردىڭ جەتكىلىكسىزدىگى, وسى ونىمدەردە يمپورتقا تاۋەلدىلىك ءتارىزدى سەبەپتەر بار.
«بۇگىن اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ءبىز تۇتىنعانىمىزدان ەكى ەسە كوپ كۇرىش وندىرەتىنىمىزدى ايتقانىنا قاراماستان, كۇرىشتەن يمپورتقا تاۋەلدىلىك بار. ويتكەنى, ءبىز كليماتتىق جاعدايلارعا بايلانىستى بىزدە شىقپايتىن كۇرىش تۇرلەرىن تۇتىنامىز. دەگەنمەن, يمپورتقا تاۋەلدىلىك باعانىڭ تۇزىلۋىنە ىقپال ەتەدى. بىراق بۇل تاپشىلىق ەمەس», — دەدى مينيستر.
سونىمەن قاتار باعانىڭ قۇبىلۋىنا ءوندىرۋ, تاسىمالداۋ كەزىندەگى وندىرۋشىلەردىڭ شىعىندارى مەن ولاردى جەتكىزۋ كەزىندەگى ءتۇرلى كەدەرگىلەر, جالپى ايتقاندا, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى مەن باسقا دا تاۋارلاردى دەلدالداردىڭ كەڭ جەلىسى ارقىلى تاراتۋدىڭ تولىققاندى ءتيىمدى جۇيەسىنىڭ بولماۋى ىقپال ەتەدى.
«مىسالى, جۇيەكتەن الىنعان ءونىم 4-5 ەسە قىمباتقا تۇسەدى. ءبىز قوسىلعان قۇننان ايىرىلامىز, ول سالىقسىز بولادى. بۇل وتە ۇلكەن پروبلەما. ءتۇپتىڭ تۇبىندە بۇل باعانىڭ نەگىزسىز ءارى كوبىنە تىم جوعارى وسۋىنە اكەلەدى», — دەدى ب. سۇلتانوۆ.
مينيستر اتاپ وتكەندەي, باعانى تۇراقتاندىرۋ تۋرالى ايتقاندا, ءونىمدى ءوندىرۋ نەمەسە يمپورتتاۋدان باستاپ دۇرىس ءبولىپ, تۇتىنۋشىعا جەتكىزۋگە دەيىنگى پروبلەمانى تۇتاس شەشۋ كەرەك. وسىعان بايلانىستى كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىقتارىن قۇرۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولۋ قاجەت. مينيستر مىسال رەتىندە يسپانيا مەن فرانتسيانى كەلتىردى, كوتەرمە ازىق-ت ۇلىك نارىعى تۇرعىسىنان بۇل ەلدەردە جەتىستىكتەر كوپ.
ء«بىز حالىقارالىق تاجىريبەنى جەتە زەرتتەۋدەمىز. مەن جۋىردا يسپانيا جانە فرانتسيا ءتارىزدى ەلدەرگە بارىپ, ولاردىڭ كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىقتارى جۇيەسىمەن تانىستىم. بۇل باعاعا اسەر ەتەتىن ۇلكەن ەلەمەنتتەردىڭ ءبىرى. بۇل ەلدەردىڭ تاجىريبەسى قىزىقتىرادى», — دەدى باقىت سۇلتانوۆ.
ماسەلەن, ونىڭ ايتۋىنشا, يسپانيا مەن فرانتسيادا مەملەكەتتىڭ قاتىسۋىمەن ۇلكەن كتو سالىنعان. مۇنداي ورتالىقتار جارتى عاسىردان بەرى جۇمىس ىستەيدى. ولار نارىقتىڭ قاجەتتى ونىمدەرمەن تولىعۋىنا ىقپال ەتەدى, ءوندىرۋشى مەن كوتەرمە باعامەن ساتىپ الۋشىنىڭ اراسىندا اشىق, تۇسىنىكتى بايلانىس ورناتادى. بۇل ساۋدا نىساندارىنىڭ باسەكەلى جەلىسىن كەڭەيتۋ مۇمكىندىگىنە جانە ونىمدەردىڭ تۇتىنۋشىلار ءۇشىن قولجەتىمدى بولۋىنا ىقپالىن تيگىزەدى.
قازاقستاندا وسىنداي كوتەرمە ساۋدا نارىقتارىن قۇرۋ بويىنشا جۇمىستار باستالدى. وسىنداي جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدا مول تاجىريبەسى بار ازيا دامۋ بانكىمەن بىرلەسىپ وندىرۋشىدەن تۇتىنۋشىعا ديىنگى تاۋارلار اعىمىن بولجاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.
ء«بىز بۇل جۇمىستارعا بىرقاتار دامۋ ينستيتۋتتارىن تارتتىق, ولار بىزگە حالىقارالىق تاجىريبەنى زەردەلەۋدە كومەك كورسەتىپ قانا قويماي, بىزبەن بىرگە وسىنداي جۇيەنى قۇرۋدىڭ دۇرىس قارجىلىق-ەكونوميكالىق مودەلىن قالىپتاستىرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن بولادى. جالپى, ءبىز ونى ءتيىمدى تاۋار وتكىزۋ جۇيەسى دەپ اتايمىز», — دەدى مينيستر.
سونىمەن قاتار, ب. سۇلتانوۆ بولاشاقتا كورشىلەس ەلدەرمەن ءتيىمدى تاۋار وتكىزۋ جۇيەسىن قۇرۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىستار جۇرگىزۋ جوسپارلانعانىن ايتتى.
«كورشىلەس ەلدەر وزبەكستان مەن قىرعىزستاندا دا وسىنداي تاجىريبە بار. ايتا كەتەتىن ماڭىزدى جايت, ءبىز ءبىزدىڭ وڭتۇستىكتەگى كورشىلەرىمىزبەن دە ىنتىماقتاسۋىمىز كەرەك. ويتكەنى ءبىزدىڭ تابيعي-كليماتتىق جاعدايلارىمىز ۇقساس جانە كوبىنە بىزدە ءبىر پروبلەما تۋىندايدى — ماۋسىمدىق ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى ءبىر مەزەتتە پىسەدى, ءبىز ولاردى بىرگە وتكىزۋگە تىرىسامىز. باسەكەلەس بولۋ دۇرىس ەمەس, ۋاقىتى مەن وتكىزۋ نارىعى بويىنشا بولۋگە بولادى. سوندىقتان ءبىز كورشىلەرىمىزبەن بۇل جۇمىستاردا بىرىگىپ, ءتيىمدى تاۋار وتكىزۋ جۇيەسىن قۇراتىن بولامىز», — دەدى مينيستر.
اتالعان شارالار تاۋار وندىرۋشىلەرگە كەپىلدەندىرىلگەن وتكىزۋگە يە بولۋعا جانە شىعىندارىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ناتيجەسىندە, ولار بۇگىندە جۇمساعان اقشالارىن تەحنولوگيالارعا, ءوز ءوندىرىسىنىڭ ونىمدىلىگىنە, ساقتاۋ ينفراقۇرىلىمىنا سالا الادى. ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنىڭ بولجاۋىنشا, بۇل ءتۇپتىڭ تۇبىندە وندىرۋشىلەردىڭ ونىمدەرىنىڭ باعاسىن تومەندەتۋگە الىپ كەلەدى.
