ەكونوميكا • 30 قاڭتار, 2020

ءتىرى مالدى ساتۋ – ءتيىمسىز

512 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

«Egemen Qazaqstan» گازە­تىندە تاياۋدا ارىپتەسىمىز سۇڭعات ءالىپبايدىڭ «مال ەكسپورتىنا نەگە تىيىم سالىندى؟» اتتى ماقالاسى جاريالانىپ, وندا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مال ەكسپورتىنا تولىق تىيىم سالعانى تۋرالى مالىمدەمە جاساعانى ايتىلعان بولاتىن. قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ساياساتى ەكسپورتتى ارتتىرۋ كەرەك دەگەن تالاپتى ۇنەمى العا ۇستاپ وتىرعاندا, بۇل العاشىندا اعىسقا قارسى جۇزگەن شەشىم بولىپ كورىنۋى مۇمكىن.

الايدا مينيسترلىك بۇل شەشىم­گە باسقا امالدىڭ جوق­تىعى­نان بارىپ وتىر. ەلى­مىز­دەگى مال سانىن كوبەيتۋگە كەدەرگى كوپ. بىلتىر عانا ەلى­مىزدەن 150 باس ءىرى قارا مال جانە 250 مىڭ باس قوي سىرتقا تىرىدەي شىعارىلعان. ونىڭ جارتىسىنان استامى ۇرعاشى مال ەكەن. باسىم كوپشىلىگى وزبەكستانعا وتكىزىلگەن. وز­بەك اعايىنداردىڭ ىسكەرلەرى قازاقستاننان كوبىنەسە ارىق مالداردى ارزان­عا الىپ, از ۋاقىتتا سەمىرتىپ, ەتىنەن وڭ­دەل­گەن ءونىمدى نارىققا شى­عا­راتىنى بەلگىلى بولىپ وتىر. مال­دى ارزانعا ساتۋ – قازاقستاندىق فەرمەرلەردىڭ جانە ەت ونىمدەرىن شىعارا­تىن كاسىپورىنداردىڭ مۇد­دەسىنە كەرەعار ماسەلە. شارۋا قانشاما ازاپپەن كۇتكەن, اسىراعان مالىنىڭ تولىق پايداسىن كورۋى كەرەك. جوعارى­داعى ماقالادا ايتىل­عانداي, قازىر قازاقستاندىق ەت وڭدەۋ كاسىپورىندارى شيكىزات­تىڭ ازدىعىنان 30-40 پايىز قۋاتىمەن عانا جۇمىس ىستەپ تۇر. ءتىرى مالدى سىرتقا اكەتۋگە تىيىم سالىنباسا, ولارعا شيكىزات جەتكىزۋ كولەمى ءتىپتى تومەندەي تۇسەدى. سايىپ كەلگەندە, بۇل جۇمىس ورىندارىنىڭ ازايۋىنا, دايىن ءونىم كولەمىنىڭ قىسقارۋىنا, مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە تۇسەتىن سالىق كولەمىنىڭ كەمۋىنە سوقتىرادى.

ءبىز وسى ماسەلەنىڭ سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى احۋالىن زەرتتەگەن ەدىك. بىلتىر وبلىستا 15 مىڭ ءتىرى مال سىرتقا شىعارىلىپتى. الايدا وبلىس اۋماعىنان شىعا­رىلعان مالدىڭ دەنى وڭتۇستىكتەگى وب­لىستارعا كەتكەن. ال ول جاق­تان نەگىزگى بولىگى وزبەكستان اۋماعىنا وتكى­زىلگەنى دە بەلگىلى بولىپ وتىر. ويتكەنى كوپشىلىگى ازىرگە سويۋ­عا جارامايتىن جاس مال. ونى وزبەك اعايىندار جوعا­رىدا ايتقانى­مىزداي ءوسى­رىپ, سەمىرتىپ سويىپ, دايىن ءونىم تۇرىندە ىشكى-سىرتقى نارىققا شىعارادى.

ءبىز مينيسترلىكتىڭ ەكسپور­ت­قا ءتىرى مال شىعارماۋ جونىن­دەگى شە­شى­مىنە جەرگىلىكتى فەر­مەر­­­­لەردىڭ قان­داي پىكىردە ەكەنىن بىلدىك. سونىڭ ىشىندە «زاگ­رادوۆكا» جشس ديرەكتورى يۆان فەسەنكو مينيسترلىكتىڭ شەشىمىن تولىق قولدايتىنىن ايتتى. ونىڭ شارۋاشىلىعى مالدىڭ ەتتى تۇقىمىن وسىرەدى. ي.فەسەنكو: ء«تىرى مالدى ساتۋ – بىزگە ءتيىمسىز, ءبىز ەت تۇرىندە وتكىزگەندى قالايمىز. قازىر مالىمىزدى جەرگىلىكتى ەت كومبيناتىنا وتكىزۋدەمىز. سىرتقا دايىن ءونىم تۇرىندە شىق­قا­نى بىزگە دە, ەلگە دە پايدالى», دەيدى.

«پەتەرفەلد اگرو» جشس باس ديرەكتورى اسقار ماديەۆتىڭ شارۋاشىلىعى 4572 گەكتار جەرگە استىق ەگىپ, بىرنەشە مىڭ باس مال وسىرەدى. ءبىراز جىلقىسى, قازاقتىڭ اقباس تۇقىمدى سيىرلارى, قويى بار. «مەن مينيسترلىكتىڭ شەشىمىن قولدايمىن. ءبىز مالدى ءوزىمىز ءوسىرىپ, پايداسىن كورۋىمىز كەرەك. تىرىدەي ساتىپ جىبەرگەننىڭ پايداسى از. قۇدايعا شۇكىر, مال سەمىرتۋدى اتا-بابامىزدان بەرى بىلەمىز», دەدى ا.ماديەۆ.

300-گە جۋىق ءىرى قارا ءوسىرىپ, ەتىن وتكىزىپ, ءسۇتىن ساۋىپ وتىر­عان «بول­شايا مالىشكا» جشس ديرەكتورى ەر­عالي عاب­دۋللين دە وسى ءسوزدى ايتتى. ول دا مينيسترلىكتىڭ مالدى تىرىدەي سىرتقا ساتۋعا تىيىم سالعانى دۇرىس دەپ ويلايتىنىن جەتكىزدى.

ءبىز پىكىرىن بىلگەن فەرمەر­لەر اراسىندا تەك «مام­بەتوۆ ي ك» جشس ديرەكتورى ەركەبۇلان مامبەتوۆ قانا بۇل شەشىمگە اسا ريزا ەمەس­­تىگىن ايتتى. ول ءوسىرىپ وتىر­عان وگىزشەلەرىن ساتىپ الىپ كەتەتىندەرگە ريزا ەكەن. سەبەبى ءوزىنىڭ سويىپ ساتاتىن الاڭى بولماي شىقتى. بۇل دا ويلاستىراتىن ماسەلە.

 

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار