جۇمىس بابىنداعى كەزدەسۋگە اگرارلىق ماسەلەلەر, تابيعاتتى پايدالانۋ جانە اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ءا.بەكتاەۆ, سەناتورلار ب.ەلامانوۆ, م.جۇماعازيەۆ, د.مۋسين, ا.نۇراليەۆ, م.تاعىموۆ, ءا.قۇرتاەۆ, ب.جۇماعۇلوۆ, ن.تورەعاليەۆ قاتىستى.
«اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسى ابىلاي مىرزاحمەتوۆ كىرىسپە سوزىندە اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك ءۇش باعدارلاماسى اياسىندا سۋبسيديالاۋعا شامامەن ەكى تريلليون تەڭگە جۇمسالعانىن, دەگەنمەن سالانىڭ كورسەتكىشتەرى وسپەگەنىن ءارى الەمدەگى مەجەلەردەن ايتارلىقتاي ارتتا قالعانىنا جينالعانداردىڭ نازارىن اۋداردى.
ا.مىرزاحمەتوۆتىڭ دەرەكتەرىندە, ءبىزدىڭ ەلىمىز وڭدەلگەن ءونىم بويىنشا يمپورتقا كوبىرەك تاۋەلدى بولىپ وتىر, ويتكەنى تيىمدىلىگى تومەن جانە ودان ءارى وڭدەلەتىن شيكىزات رەتىندە پايدالانىلاتىن ءتىرى مال ەكسپورتتىڭ نەگىزگى بولىگىن قۇرايدى. «اتامەكەن» ۇكپ باسشىسى بۇل جاعداي مەملەكەتتىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە تەرىس ىقپال ەتەدى, دەپ سانايدى. ونىڭ ايتۋىنشا, رەفورمالارداعى ۇدايى وزگەرىستەر اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەردىڭ كوڭىل-كۇيىنە ايتارلىقتاي اسەر ەتەدى. «سوڭعى 5 جىلدا سۋبسيديالاۋ ەرەجەلەرى 47 رەت وزگەردى. بۇل تۇراقتى سيپاتقا يە بولدى. ۇدايى وزگەرىستەر ەنگىزىلەدى, فەرمەر جۇمىستى قالاي جوسپارلاۋدى ءتۇسىنىپ ۇلگەرمەيدى. قۇجاتتاردى دايىنداۋدى باستاعاندا جارتى جىلدان كەيىن كەلەسى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەدى» دەدى ول.
ابىلاي مىرزاحمەتوۆ مەملەكەتتىك ورگاندار اراسىندا ۇيلەسىمنىڭ جوقتىعىن دا اتاپ ءوتتى: «اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ كوميتەتى اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىنىڭ بالانسىن ۇستاۋشى بولىپ تابىلاتىنىنا قاراماستان, بارلىق اكتىلەردى بەرۋمەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار اينالىسادى, ال وتكەن جىلى ءحيماناليزدى بەرۋ ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەتكە بەرىلدى. بۇل بازانى تارتىپكە كەلتىرۋ كەرەك».
«اتامەكەن» ۇكپ تورالقاسى اگروونەركاسىپ كوميتەتىنىڭ توراعاسى, اگروفيرما ديرەكتورى يۆان ساۋەر مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى نە تەجەپ وتىرعانى تۋرالى ايتىپ بەردى. ول ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى رەتىندە ۆەتەريناريالىق قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىنىڭ السىزدىگى, دەپ سانايدى. ۆەتەرينارياداعى كوپتەگەن رەفورمالار ەلدەگى ۆەتەريناريالىق احۋالدى باقىلاۋدى السىرەتتى, ول جانۋارلاردىڭ قاۋىپتى اۋرۋلارىنىڭ ءورشۋ جاعدايلارى جيىلەپ كەتۋىنەن بايقالىپ وتىر.
ەسەپ-قيساپقا قوسىپ جازۋ – جەكە ماسەلە بولىپ وتىر. ي.ساۋەر ەت وندىرۋدەگى كورسەتكىشتەردى كوپە-كورىنەۋ اسىرا كورسەتىپ, بۇرمالايتىنداردى مەملەكەت جازالاۋى ءتيىس ەكەنىن ايتتى. ونىڭ ويىنشا, ەت ءوندىرىسىن دامىتۋ ماسەلەسىندە ء«ار قيىردان انگۋس ەتىن ىزدەۋدى قويىپ, وتاندىق تۇقىمدى دامىتۋ كەرەك», اسىرەسە ايماقتىق ەرەكشەلىكتەرگە جاقسى بەيىمدەلگەن قازاقتىڭ اق باس سيىرىن ءوسىرۋدى قولعا العان ءجون.
ي.ساۋەر اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان ەگىستىكتى سۋارۋ جۇمىستارىن مەملەكەتتىك قولداۋ تاقىرىبىن دا قوزعادى: «ماعان جەردى مىندەتتى تۇردە سۋارۋ كەرەك, مەن ونى ىسكە اسىرعىم كەلەدى. ەشتەڭە تارتۋ ەتۋدىڭ قاجەتى جوق. بۇكىل الەمدەگى سياقتى 2-3%-عا نەسيە بەرىڭىزدەر, سوندا مەملەكەت 60-70%-دى ۇنەمدەيتىن بولادى. اقىر سوڭىندا ءبىز ادامداردى پارا بەرەتىن سحەمادا ءومىر سۇرۋگە ەمەس, اقشا تابۋعا ۇيرەتۋىمىز كەرەك» دەدى يۆان ساۋەر.
كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار ءوز سوزدەرىندە اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىنا قىزمەت كورسەتۋ سەرۆيسى تۋرالى ماسەلەنى كوتەردى. مىسال رەتىندە باسقا ەلدەردىڭ سەرۆيس ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسى اتاپ ءوتىلدى, ولاردا نورماتيۆ بويىنشا ەڭ كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنا 3 ساعات, ال قازاقستاندا - 12 كۇننەن 3 ايعا دەيىن ۋاقىت كەتەدى. اگروونەركاسىپ كەشەنى بىرلەستىكتەرىنىڭ وكىلدەرى وسىعان بايلانىستى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنا قىزمەت كورسەتۋ جونىندەگى كومپانيالاردىڭ جۇمىس شارتتارىن قايتا قاراۋدى ۇسىندى.
سەنات توراعاسى جاۋاپ سوزىندە بۇل ماسەلەدە مەملەكەتتىك قولداۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى: «سەرۆيسدىڭ قىمباتتىعى ءوز كەزەگىندە ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنىنا اسەر ەتەتىن بولادى. وعان جول بەرۋگە بولمايدى. ماشينا-تراكتور ستانتسيالارىن دامىتۋدى ىنتالاندىرۋ قاجەت. قازىر بۇل ورىن بوس تۇر» دەدى ول.
كەزدەسۋدە ءسوز العان «قازاگرو» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگى» اق باسقارما توراعاسى ەربول قاراشوكەەۆ قاتىسۋشىلاردى كومپانيانىڭ قارجىلىق جاعدايىمەن جانە حولدينگتىڭ 2020-2029 جىلدارعا ارنالعان دامۋ ستراتەگياسىن تانىستىردى.
سەنات دەپۋتاتتارى ءوز كەزەگىندە تاياۋداعى وڭىرلەردەگى سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋلەرى تۋرالى ايتتى. ولاردىڭ ايتۋىنشا, اگرارشىلار نەسيەلەۋ مولشەلەمەسىنىڭ جوعارى ەكەنىن, شاعىن شارۋا قوجالىقتارىنا قول جەتىمدى تەحنيكانىڭ جوقتىعىن ءجيى كوتەرەدى. قولدانىستاعى زاڭناماعا پايدالانىلمايتىن اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن الىپ قويۋدى وڭايلاتاتىن وزگەرىستەر ەنگىزۋ – تالقىلاۋدىڭ جەكە تاقىرىبى بولادى.
داريعا نازارباەۆا تالقىلاۋدى قورىتىندىلاي كەلىپ, اگروونەركاسىپتى دامىتۋ باعدارلاماسىن قايتا قاراۋ كەرەكتىگىنە توقتالدى. ويتكەنى, ءوندىرىستىڭ قۇلدىراۋى مەن سالانىڭ تۇرالاۋى بايقالىپ وتىر, قولدا بار رەسۋرستار ارقاشان ءتيىمدى پايدالانىلمايدى, كوپتەگەن شەشىمدەردىڭ ەكونوميكالىق نەگىزدەلگەنى كورىنبەيدى. «ەگەر قازىر بارلىق وڭدەۋشى كاسىپورىندار قۋاتىنىڭ 45% عانا پايدالانىلىپ وتىرعان بولسا, ونىڭ ۇستىنە 776-ءسىن جاساۋدى نەسيەلەۋدىڭ نە كەرەگى بار؟» دەدى ول «قازاگرو» باسشىسىنا.
سەنات توراعاسى داريعا نازارباەۆا شارانىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اگرارلىق ماسەلەلەر, تابيعاتتى پايدالانۋ جانە اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ كوميتەتىنە كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار قوزعاعان پروبلەمالىق ماسەلەلەردى زەردەلەۋدى جانە ولاردى پارلامەنتتىك تىڭداۋلاردا تالقىلاۋعا دايىنداۋدى تاپسىردى.
