باسىلىم باسشىلارى • 15 جەلتوقسان، 2019

باسىلىم باسشىلارى - سماعۇل سادۋاقاسوۆ (01.1921-02.1921) (01.1925-04.1926)

78 رەتكورسەتىلدى

س.سادۋاقاسوۆ بۇرىنعى كوكشەتاۋ وبلىسى لەنين اۋدانى جارقىن اۋىلىندا تۋعان. ون جاسىنا دەيiن “مەدرەسە عاليانى” بiتiرگەن ءوز اكەسi سادۋاقاس حازiرەتتەن ءتالiم-تاربيە الىپ، ودان كەيiن ءابiل مولدا مەكتەبiندە بiلiمiن جالعاستىرادى. 1912-1915 جىلدارى پاۆلودارداعى ەكi كلاستىق ورىس-قازاق ۋچيليششەسiن بiتiرiپ، بiر جىل مۇعالiم بولادى دا، ومبىداعى اۋىلشارۋاشىلىق مەكتەبiنە تۇسەدi.

1918-1920 جىلدارى “تسەنتروسيبير” كووپەراتيۆتەر بiرلەستiگiندە قىزمەت ەتەدi. 1920 جىلى ورىنبوردا قازاقستانداعى العاشقى جاستار ۇيىمىنىڭ حاتشىسى بولىپ سايلانادى. سول جىلى جاڭا قۇرىلعان قازاق اۆتونوميالى رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكiمەت باسشىلىعىنا قىزمەتكە الىنادى. 1925-1926 جىلدارى “ەڭبەكشiل قازاق” (“ەگەمەن قازاقستان”) گازەتiنiڭ جاۋاپتى شىعارۋشىسى ءارi “قىزىل قازاقستان” (“اقيقات”) جۋرنالىنىڭ رەداكتورى، 1925-1927 جىلدارى قازاق اسسر حالىق اعارتۋ كوميسسارى، 1927-1928 جىلدارى تاشكەنتتەگi قازاق پەداگوگيكا ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى قىزمەتتەرiن اتقاردى.

1928-1932 جىلدارى ماسكەۋ كولiك ينجەنەرلەرi ينستيتۋتىن وقىپ بiتiرگەن سوڭ ماسكەۋ-دونباسس تەمiر جول قۇرىلىسىندا ينجەنەر-قۇرىلىسشى بولىپ ەڭبەك ەتتi. مەملەكەتتiك، قوعامدىق قىزمەتپەن قوسا ادەبي-عىلىمي شىعارماشىلىقپەن اينالىسىپ، سول كەزدە شىعىپ تۇرعان قازاق، ورىس تiلدەرiندەگi كوپتەگەن گازەت-جۋرنالدا ساياسات، شارۋاشىلىق، ەل iسi، مادەنيەت، ادەبيەت، ونەر، تاريح ماسەلەلەرiن ءسوز ەتكەن ماقالالارى جاريالاندى. كوركەم اڭگiمەلەرi دە جارىق كوردi. ونىڭ “جاستارمەن اڭگiمە” (ورىنبور، 1925 ج.)، “ۇلت تەاترى تۋرالى” (قىزىلوردا، 1926 ج.)، “قازاقستانداعى حالىق اعارتۋ ماسەلەلەرi” (قىزىلوردا، 1927 ج.) دەگەن ۇلكەندi-كiشiلi كiتاپتارى جارىق كوردi. سونداي-اق قازاقستانداعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرiلiس پەن قازان توڭكەرiسiنەن كەيiنگi ەل ءومiرiن ارقاۋ ەتكەن “سارسەنبەك” اتتى رومانى دا بار. “سالماقباي، ساعىندىق” (1923 ج.)، “كۇمiس قوڭىراۋ” (1927 ج.) پوۆەستەرi قازاق ادەبيەتiندەگi پروزا جانرىن دامىتۋعا قوسىلعان ۇلەس بولىپ تابىلادى.

س.سادۋاقاسوۆ بiزدiڭ باسىلىمدى ەكi رەت (I.1921 ج. – II. 1921 ج. جانە I. 1925 ج. – IV. 1926 ج.) باسقارعان كiسiلەردiڭ بiرi.

سماعۇل سادۋاقاسوۆتىڭ بۇكiل قايراتكەرلiك، ازاماتتىق بولمىسى جارقىراي تانىلعان كەزەڭ 1925-1927 جىلدار ەدi. بۇل كەزدە ول رەسپۋبليكا حالىق اعارتۋ كوميسسارى ءارi ولكەلiك پارتيا كوميتەتiنiڭ بيۋرو مۇشەسi بولدى. بۇل كەزەڭ سونىمەن بiرگە ف.ي.گولوششەكيننiڭ قازاقستان ولكەلiك پارتيا كوميتەتiن باسقارۋ كەزiمەن دالمە-ءدال كەلەدi.

س.سادۋاقاسوۆ مەن ف.گولوششەكيننiڭ اراسىنداعى كەلiسپەۋشiلiك، قاقتىعىستى تاريحشىلار ءتورت ءتۇرلi ماسەلەدەن ساباقتاپ ءجۇر. ولار، بiرiنشiدەن، مەكەمەلەردەگi iس قاعازدارىن قازاقىلاندىرۋ، ەكiنشiدەن، قازاقتىڭ وقىعان، كوزi اشىق زيالى قاۋىمىنا دەگەن كوزقاراس، ۇشiنشiدەن، بايلار مەن ورتاشالارعا دەگەن كوزقاراس، تورتiنشiدەن، ونەركاسiپتi دامىتۋ.

اسىل ازامات 33 جىل عانا عۇمىر ءسۇرiپ، 1933 جىلى ماسكەۋ-دونباسس تەمiر جول قۇرىلىسىنداعى اپاتتا قايتىس بولدى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

قىلمىستىق ءىس قوزعالدى

ايماقتار • كەشە

باستى اقپارات (21.02.2020)

ۆيدەو • 21 اقپان، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار