– بىردەن ايتايىن, بىزدە الەۋمەتتىك سالاعا قاتىستى ماسەلە جوق دەپ كەسىپ-پىشۋگە بولمايدى. «جۇمىس جۇرگەن جەردە قاتەلىك بولاتىنى» سياقتى, تىرشىلىك اعىمىندا پروبلەمانىڭ كەزدەسۋى زاڭدى. بىراق سول پروبلەمانىڭ شەشۋ جولدارىن تابۋ, دەر كەزىندە شارا قولدانۋ باسقا اڭگىمە. جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ تۇرعىندار سانى 2 ملن ادامنان استى. مەن ءوزىمدى اكىم رەتىندە ادامداردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا عانا ەمەس, ادامي بولمىسىنا, ۇرپاق تاربيەسىنە, قوعامدىق قاۋىپسىزدىگىنە جاۋاپتى سەزىنەمىن.
كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ جايىن ورىندى ايتتىڭىز. وبلىستا 46 مىڭنان استام وتباسى اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الادى, ولاردىڭ 20 مىڭى – كوپ بالالى وتباسى. الەۋمەتتىك قولداۋ تۋرالى ايتاتىن بولساق, تۇرمىسى تومەن جانە كوپ بالالى وتباسىلاردى قولداۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 3,4 ملرد تەڭگە قاراستىرىلدى. بۇل جۇمىستى جۇيەلى جۇرگىزۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك كارتا ازىرلەندى. وسى كارتا شەڭبەرىندە بالاباقشالار مەن مەكتەپتەردە از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ 58 مىڭ بالاسىن تۇگەلدەي تەگىن ىستىق تاماقپەن قامتاماسىز ەتتىك. تالدىقورعاندا جانە دە ءۇش قالادا 8 مىڭ كوپ بالالى انا ءۇشىن قوعامدىق كولىكتە تەگىن جول ءجۇرۋدى ەنگىزدىك. وبلىس ورتالىعىندا 42 مىڭ وقۋشى مەن ستۋدەنتتىڭ قوعامدىق كولىكتە تەگىن جۇرۋىنە دە جاعداي جاسادىق. بيىل از قامتىلعان وتباسىنان شىققان بالالارعا جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءتۇسۋ ءۇشىن 100 گرانت ءبولىندى. قازىر وڭىرگە تابيعي گاز جەلىسى كەلىپ, تۇرعىندار كوگىلدىر وتىنعا قوسىلىپ جاتقانىن بىلەسىز, ءبىز ءوز تاراپىمىزدان كوپ بالالى جانە مۇقتاج وتباسى ساناتىنداعى 2 277 ءۇيدى گاز قۇبىرىنا تەگىن قوسىپ جاتىرمىز. تاعى دا 22,6 مىڭنان استام وتباسىنىڭ ۇيىنە ءيىس تيۋدەن ساقتاندىراتىن قۇرىلعىنى تەگىن ورناتتىق...
– ءسوزىڭىزدى بولەيىن, كوپ بالالى وتباسىلار ءۇشىن ەرەكشە قۋانىشتى جاڭالىق, باسپانامەن قامتۋ جايىنا دا توقتالىپ وتسەڭىز ەكەن...
– ءيا, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا ارناعان جولداۋىندا تۇرعىن ۇيگە قولجەتىمدىلىكتى, اسىرەسە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك از قامتىلعان توپتارىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ وتكەن بولاتىن. قازىر وبلىستا تۇرعىن ءۇي الۋ كەزەگىندە 51 مىڭ ادام تۇر, ونىڭ ىشىندە كوپ بالالى وتباسىلار سانى – 6 039. بيىل بارلىق باعىتتار بويىنشا 1 447 كوپ بالالى وتباسىن تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانعان ەدى, قازىرگە دەيىن 1 093 وتباسى ءۇيلى بولدى. بۇل ورايدا «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنىڭ دا ۇلەسى بار. وسى باعدارلاما بويىنشا 151 وتباسى باسپانالى بولسا, ساتىپ الۋ ەسەبىنەن – 346 وتباسى, مەتسەناتتار ەسەبىنەن – 169 وتباسى جانە «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسى بويىنشا 427 وتباسى تۇرعىن ۇيمەن قامتىلدى. وسى جەردە وبلىستىڭ كاسىپكەرلەرىنە العىس ايتۋدى پارىزىم دەپ بىلەمىن. ەسىڭىزدە بولسا, مەتسەناتتاردىڭ مۇقتاج وتباسىنا باسپانا ساتىپ الىپ بەرۋىن ءبىرىنشى بولىپ ءبىز باستادىق. تالعار اۋدانىنا بارعان ساپارىمدا كوپ بالالى وتباسىنىڭ ەسكى مونشانى پانالاپ وتىرعانىن ەستىپ, ەت-جۇرەگىم ەزىلدى. بىزدە تۇرعىن ءۇيدى كەزەكسىز الۋعا مۇمكىندىك جوق قوي, بىراق مىنا وتباسىنىڭ ماسەلەسىن قالايدا شەشۋ كەرەك بولدى. سودان اۋداننىڭ ىسكەر ازاماتتارىنا «قازاقتىڭ بالاسىمىز عوي, ءبىر مۇقتاج وتباسىنا كومەك بەرە الماساق, نەسىنە ات ۇستىندە ءجۇرمىز؟» دەپ قولقا سالدىم. الگى جەردە قايىرىمدى ازامات تابىلا كەتىپ, وتباسىنا ءۇي ساتىپ الىپ بەرەتىنىن, ءتىپتى وتاعاسىن جۇمىسقا الىپ, كومەك كورسەتەتىنىن ايتتى. بۇل جاقسى ءۇردىستى ەلگە تاراتىپ, باسقا دا جومارت جىگىتتەردى ۇيىمداستىرۋ كەرەك دەگەن ويعا كەلدىم. ناتيجەسىندە وبلىستىڭ بارلىق اۋدانىندا قايىرىمدىلىق اكتسياسى جالعاسىپ, كوپ بالالى وتباسىلارعا ءوز قارجىسىنا ءۇي الىپ بەرۋشىلەر قاتارى كوبەيدى.
– ارينە. وسى جەردە ايماقتاعى 3 اۋىسىمدى, اپاتتى جاعدايداعى مەكتەپتەردىڭ جاعدايىنا قاتىستى سۇراق تۋادى. بۇل دا ءبىر پروبلەما عوي...
– بۇل ماسەلەنىڭ بارى راس. بىراق ايماقتاعى مەكتەپ جەتىسپەۋشىلىگىن جاقسى ماعىنادا قابىلداۋدى ۇسىنار ەدىم. ارينە, اپاتتى جاعدايداعى مەكتەپتەردىڭ ماسەلەسىن الدىمەن شەشۋگە كىرىستىك. ال بالا سانىنىڭ كوپتىگىنەن 3 اۋىسىمدا ءبىلىم بەرۋدىڭ ەكى قىرى بار. بىرىنشىدەن, وبلىستاعى دەموگرافيالىق ءوسىمنىڭ كورسەتكىشى جوعارى ەكەندىگىنىڭ ايعاعى. ەكىنشىدەن, ىشكى كوشى-قون ۇدەرىسى توقتاماي تۇر. بۇل ەكى جاعداي دا الماتى وبلىسىنداعى دامۋدىڭ قالىپتى ەكەنىن, وڭىردە ادامنىڭ تىرشىلىك ەتۋىنە قولايلى جاعداي جاسالعانىن بىلدىرەدى. سەنسەڭىز, جىل سايىن مەكتەپ تابالدىرىعىن ءبىر اۋداننىڭ تۇرعىن سانىنا پارا-پار بالدىرعان اتتايدى ەكەن. مىسالى, بيىلعى وقۋ جىلىندا 50 مىڭعا جۋىق وقۋشى ءبىرىنشى سىنىپقا قابىلداندى. بۇل – رەكوردتىق كورسەتكىش. ناتيجەسىندە وقۋ سىنىپتارى تارلىق ەتىپ, 3 اۋىسىمدا وقىتۋ باستالدى. ءبىز بۇل ماسەلەنى شەشەمىز, ءبىر كەزدەرى جىلىنا 20 مەكتەپكە دەيىن سالدىق. قازىر جىل سايىن 7-8 جاڭا نىساندى ىسكە قوسۋدامىز. سوسىن مەكتەپتەگى ورىن تاپشىلىعى الماتى قالاسىنا جاقىن ورنالاسقان اۋدانداردا قاتتى سەزىلىپ وتىر. جالپى, وبلىس تۇرعىندارىنىڭ 60 پايىزى الماتى قالاسىنىڭ ماڭىن مەكەندەيدى. ياعني, مەگاپوليسپەن شەكتەسەتىن اۋدانداردا 1 ملن 200 مىڭ ادام تىرشىلىك ەتۋدە. قازىرگى كەزدە 3 اۋىسىمدى مەكتەپتەردىڭ ماسەلەسىمەن اينالىسىپ جاتىرمىز, ولاردىڭ سانى – 33. قۋانىشتىسى, بۇل اۋماقتا اپاتتى مەكتەپتەر جوق. جاڭادان 10 مەكتەپ سالىنۋدا, ءدال قازىرگى قارقىندا 3 اۋىسىمدى مەكتەپتەردى جويۋ ءۇشىن 21 مەكتەپ سالۋىمىز قاجەت. بۇعان 52 ملرد تەڭگە قارجى كەتەدى. ماقساتقا 2021 جىلى قول جەتكىزەمىز دەگەن سەنىمدەمىن.
– اكىم مىرزا, ەندى سۇحبات بارىسىن باسقا ارناعا بۇرساق. جەتىسۋ ءوڭىرى ەل ەكونوميكاسىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ وتىرعان اگرارلى ايماق. ءوندىرىس وشاعى كوپتەپ سانالادى. شاعىن جانە ورتا بيزنەس گۇلدەنگەن ءوڭىردىڭ ءبىرى. ەندەشە, ادامداردىڭ تابىس پەن تۇرمىس جاعدايىنا قاتىستى كوپ نارسە ايتۋعا بولاتىن شىعار؟
– ءوزىڭىز ايتقانداي, جەتىسۋ جەرىندە ەڭبەك كورىگى قىزىپ تۇر. جىل باسىنان بەرگى جەتىستىكتى جىپكە ءتىزىپ ەسەپتەسەك, وبلىستاعى ەڭبەك ونىمدىلىگى وتكەن جىلعا قاراعاندا 4 پايىزعا ءوستى. ياعني, اقتالعان تەردىڭ اقشاعا شاققانداعى مولشەرى 2 ملن 150 مىڭ تەڭگەگە جەتىپ وتىر. ال وڭدەلگەن ءونىم ەكسپورتىنىڭ كولەمى – 5,5 پايىزعا ارتىپ, 85 ملن اقش دوللارى شاماسىندا. وسى جەردە ايماقتاعى نەگىزگى ءوندىرىس كوزى اگروونەركاسىپ كەشەنى ەكەنىن ايتقان ءجون. بۇل باعىتتاعى جۇمىس قارقىندى. اتاپ ايتقاندا, رەسپۋبليكا كولەمىندە وندىرىلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ كولەمى بويىنشا الماتى وبلىسىنىڭ ۇلەسى 17 پايىزدى قۇراپ, وڭىرلەر اراسىندا ءبىرىنشى ورىننان كورىندى. ال ونەركاسىپتىڭ ءوسۋ قارقىنى جەدەلدەپ, 10 ايدا 104,5 پايىزدى قۇرادى, وسى جىلى ءوندىرىس كولەمى 1 ترلن تەڭگەگە جەتەدى دەپ كۇتىلۋدە.
قازىر وبلىس ءۇشىن «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى وتە وزەكتى. اتالعان باعدارلاما وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ الەۋەتىن تولىقتاي اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىندە جالپى سوماسى 89 ملرد تەڭگە بولاتىن 111 جوبانىڭ ىشىنەن بانكتەر 10,3 ملرد تەڭگەگە 20 جوبانى ماقۇلدادى. شاعىن جانە ورتا بيزنەستە 252 مىڭ ادام جۇمىس ىستەيدى, ولار شىعاراتىن ونىمدەر مەن كورسەتەتىن قىزمەتتەردىڭ كولەمى بيىل 1,4 ترلن تەڭگەگە دەيىن وسەدى. بيىلدىڭ وزىندە عانا «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە سوماسى 4,4 ملرد تەڭگەگە 232 كاسىپكەر كومەك الدى. ال ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ باعدارلاماسى بويىنشا 5,5 ملرد تەڭگەدەن استام قارجىعا 1300 ميكروكرەديت بەرىلدى. وسىلايشا شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جالپى وڭىرلىك ونىمدەگى ۇلەسىن 2050 جىلعا قاراي ەكى ەسە ارتتىرۋ مىندەتىنە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك مول.
– ءسىز وبلىستاعى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىنا توقتالعان كەزدە قانت قىزىلشاسىن ءوسىرۋ جايىنا باسا ماڭىز بەرەسىز. ءتىپتى جەتىسۋداعى ءتاتتى ءتۇبىر ەگىستىگىنىڭ كولەمىن ارتتىرىپ, قانت زاۋىتتارىن ىسكە قوسقانىڭىزدى ماقتانىشپەن ايتاسىز...
– شىنىندا, وبلىستا قانت قىزىلشاسىن وسىرۋگە قاتىستى ەرلىككە پارا-پار جۇمىس ىستەلدى. بۇل مەنىڭ اكىم رەتىندەگى جۇمىسىمنىڭ ەڭ قيىن ءارى قۇرمەتتى كەزەڭى بولدى. راس, بىزگە دەيىن دە ايماقتا ءتاتتى ءتۇبىر ەگىلدى, قانت ءوندىرىلدى. بىراق, ءدال مىنانداي اۋقىمدا بولعان ەمەس. مەن ەلباسىنىڭ الدىندا وڭىردەگى قانت قىزىلشاسىن ءوسىرۋ جايىندا ەسەپ بەرگەندە, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى «وبلىستىڭ مۇمكىندىگى قازىرگىدەن دە جوعارى. توقتاپ قالعان ءوندىرىستى ىسكە قوسۋ ءۇشىن شيكىزاتتىڭ كولەمىن كوبەيتۋى كەرەك. ەلگە جۇمىس, ەڭبەكتىڭ وتەۋى بولۋى ءتيىس. جەتىسۋدىڭ داڭقى قىزىلشا وسىرۋمەن شىققان. وسى ءداستۇردى جاڭعىرتۋ كەرەك» دەپ تاپسىرما بەردى. جۇمىستىڭ ناتيجەسىن كوزبەن كورىپ وتىرسىزدار. ەلباسىنىڭ سەنىمىن اقتاپ, ەلدىڭ ماڭدايتەرىن وتەۋگە جۇمىلدىق. ويلاپ قاراساڭىز, قازاقستان تۇرعىندارى جىل سايىن 480 مىڭ توننادان استام قانت تۇتىنادى ەكەن. الايدا ىشكى نارىقتا وتاندىق ءتاتتى شەكەردىڭ ۇلەسى از. اگروونەركاسىپ كەشەنى دامىعان ەل ءۇشىن بۇل ويلاناتىن-اق جاعداي. سول سەبەپتەن دە جەتىسۋ جەرىندەگى قىزىلشا ءوسىرۋ ءىسى ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە بولىپ وتىر. بۇگىندە وبلىس ديقاندارى قانت قىزىلشاسىنىڭ ەگىستىگىن 14 مىڭ گەكتارعا جەتكىزدى. ودان الىناتىن ءونىم كولەمىن 500-520 تونناعا دەيىن كوتەرۋگە مۇمكىندىك بار. ال جينالعان قىزىلشادان 50-52 توننا تازا قانت الۋدىڭ قامى جاسالىپ جاتىر. وسى ماقساتتا وبلىستا قانت وڭدەۋمەن ەكى زاۋىت اينالىسىپ وتىر. ءبىرى كوكسۋ اۋدانىندا ورنالاسقان ءوندىرىس, ەكىنشىسى اقسۋ اۋدانىنداعى قانت زاۋىتى. ەكى زاۋىت تا مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ اياسىندا تەحنولوگيالىق جاڭعىرۋدان ءوتىپ, از شىعىنمەن مول ءونىم شىعارۋعا نەگىزدەلدى. قانت زاۋىتتارى نەگىزىندە تەك ماۋسىمدىق كەزەڭدە عانا 3-4 اي جۇمىس ىستەيدى. ال ءبىز ماۋسىمارالىق كەزەڭدە دە بوس تۇرماس ءۇشىن برازيليادان شيكىزات اكەلىپ, قامىس قانتىن شىعارۋىنا مۇمكىندىك جاساماقپىز. قىزىلشا وسىرۋشىلەرگە جىل سايىن سۋبسيديا بەرىلەدى, جانار-جاعارماي جەڭىلدىكپەن بەرىلەدى, سوڭعى جىلدارى تەك قانا قانت قىزىلشاسىن وسىرۋگە باعىتتالعان 120 زاماناۋي تەحنيكا ساتىپ الىندى, فرانتسيا, گەرمانيا, دانيادان تۇقىم ساتىپ الىپ بەردىك. قانت قىزىلشاسى تىنباي ەڭبەكتەنۋدى, ۇزدىكسىز باپتاۋدى قاجەت ەتەتىن ەڭبەك.
– بىرەر جىل بۇرىن قاپشاعاي قالاسىنىڭ ماڭىندا «مارەۆەن فۋد» كاسىپورنىنىڭ اشىلۋىندا ءسىز «بۇل ينۆەستورلاردى وزبەكستانعا قارجىسىن سالعالى تۇرعان جەرىنەن ەرتىپ اكەلدىك...» دەگەن ەدىڭىز. سۇرايىن دەگەنىم, وبلىستىڭ ينۆەستيتسيا پورتفەلىندە ونعا جۋىق قوماقتى جوبا بار ەكەن, ونىڭ العاشقىلارى ءونىم ءوندىرىپ, ەكونوميكاعا ۇلەس قوسا باستاپتى. جالپى, ينۆەستورلار ءۇشىن الماتى وبلىسى قانشالىقتى قولايلى؟
– جالعىز «مارەۆەن فۋد» ەمەس, ايماقتاعى ينۆەستورلار قارجىسىنا اشىلعان كاسىپورىندار تابىستى جۇمىس ىستەپ, ءوڭىردىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ وتىر. مىڭداعان ادامعا جۇمىس تابىلدى. ەكونوميكاعا قارجى قۇيدى. وتكەن جىلى نەمىستىڭ «Willo» كومپانياسى سورعى قۇرىلعىلارىن جاسايتىن زاۋىت اشتى, قۇنى 2,1 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا سالدى. 40 ادامدى جۇمىسقا الدى. جوعارىدا ايتقان «مارەۆەن فۋد» كومپانياسى 15,4 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيىپ, 523 ادامدى جۇمىس ورنىمەن قامتىدى. ال جاقىندا جامبىل اۋدانىندا اشىلعان «يمپەريا فۋد» ەت وڭدەۋ كەشەنىن بيىلعى جىلدىڭ ەڭ ۇزدىك ينۆەستيتسيالىق جوباسى دەپ اتاۋعا ابدەن بولادى. جاڭا زاۋىت جىلىنا 8 مىڭ توننا ەت دايىنداۋعا قاۋقارلى. قازىردىڭ وزىندە سىرتقى نارىققا ءونىم جونەلتۋگە كىرىستى. كاسىپورىننىڭ ىسكە قوسىلۋىنا 2,9 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلعان. 80 ادامعا جۇمىس تابىلدى. جاڭا ءوندىرىس سويىلعان مال ەتىن قالدىقسىز تۇتىنادى. ياعني, ءبىر مەزەتتە 12 مىڭ ىدىستى كونسەرۆىلەيتىن جەلى مەن 14 تونناعا دەيىنگى قان سۇيىقتىعىن كادەگە جاراتاتىن قوندىرعى جۇمىس ىستەپ تۇر. مۇندا قالعان سۇيەكتى ۇنتاقتاپ, ۇن جاساپ شىعاراتىن تسەح جانە بار.
ءبىز ءوز تاراپىمىزدان قولايلى ينۆەستيتسيالىق جاعداي تۋعىزىپ, ىسكەرلىك بەلسەندىلىككە ىنتالاندىرۋعا مۇمكىندىك جاساپ وتىرمىز. وسىنداي جۇمىستاردىڭ نəتيجەسىنىڭ ءبىرى – بيىلعى قازاندا وتكەن كەڭەيتىلگەن ينۆەستيتسيالىق فورۋم. وسى فورۋمدا ءبىز ءوڭىردىڭ مۇمكىندىكتەرىن تانىستىردىق. فورۋم نəتيجەسىندە قۇنى 860 ملن اقش دوللارى بولاتىن 13 مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
– جەتىسۋدىڭ تابيعي ەرەكشەلىگىنىڭ ءوزى ينۆەستورلاردان بولەك, تۋريست تارتۋعا دا قولايلى عوي. بۇل سالانىڭ دامۋىنا قاتىستى قانداي تىڭ ويلارىڭىز بار؟
– قازاق ءتۋريزمىنىڭ بولاشاعى دەگەننەن شىعادى, مەن جاقىندا كەگەن اۋدانىنا بارعان ساپارىمدا قىزىق وقيعانىڭ كۋاسى بولدىم. بۇل اۋداندا كولساي بار, قايىڭدى كولى بار. تابيعاتتىڭ ءىنجۋ-مارجانى عوي. سول كولسايعا باراتىن جولداعى اۋىلدىڭ ادامدارى قوناق كۇتۋگە بەيىمدەلىپ قالىپتى. تۇرعىنداردىڭ قولىندا – اعىلشىنشا سوزدىك. شەتەلدىك قوناقپەن تىلدەسۋگە, تۇسىنىسۋگە توسەلىپ العان. ۇيلەرىن دە قوناق كۇتۋگە لايىقتاپ جوندەپ, ەتەك-جەڭىن جيناعان. دەمەك, ەلىمىزدەگى ءتۋريزمنىڭ دامۋى ەلدىڭ مەنتاليتەتىن وزگەرتۋگە اسەر ەتە باستادى. بۇعان تەك قانا قۋانۋ كەرەك. تۋريزم – تابىس كوزى عانا ەمەس, قازاق مادەنيەتىن الەمگە تانىتۋدىڭ دا ءبىر جولى. ءبىز ءوز تاراپىمىزدان تۋريستىك ايماقتاردىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاساقتاۋعا كوڭىل ءبولىپ وتىرمىز. الاكول جاعالاۋى بۇرىن قانداي ەدى, قازىر قانداي؟ دەمالۋشىلار سانى جىل سايىن كوبەيۋدە. بيىل تۋريستەر سانى 2 ملن ادامعا جەتتى. جالپى, 2025 جىلى الماتى وڭىرىنە كەلەتىن بولجامدى تۋريستەر لەگى 4 ملن ادامعا جەتەدى, ونىڭ ىشىندە الماتى وبلىسىنىڭ نىساندارىنا عانا 3,5 ميلليون ادام كەلەدى دەپ كۇتىلۋدە. مۇنان بولەك الماتى ءوڭىرىنىڭ تاۋ كلاستەرىن دامىتۋعا اسا ءمان بەرىلۋدە. ينۆەستيتسياسىنىڭ جالپى كولەمى 111 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن تۇرگەن شاتقالىنداعى «دولينا-3» تاۋ-شاڭعى كۋرورتى جانە «اپورت اق-تاس» كوپسالالى تاۋ-شاڭعى كەشەنى جوبالارىن ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. تاۋ كلاستەرى اۋماعىندا جىلىنا 1,5 ملن تۋريستكە قىزمەت كورسەتۋ جوسپارى تۇر.
– ءسىز جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتتارىڭىزدا ايماقتاعى جەر تەلىمدەرىن ماقساتتى پايدالانۋعا, جايىلىمدىق, ەگىستىك القاپتاردى جۇيەلەۋگە, يرريگاتسيالىق جۇيەلەردى قالىپقا كەلتىرۋگە قاتىستى جۇمىستاردى اياقتاۋ ءۇشىن قانداي دا بولسىن تاۋەكەلگە دايىن ەكەنىڭىزدى ءجيى ايتاسىز. وبلىستىڭ اۋماعى ۇلان-عايىر, جەر جاعدايىن ءجىتى قاداعالاپ وتىراسىز با؟
– ءبىز وڭىردە جاسالىپ جاتقان اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىنا اۋديت جۇرگىزۋ جانە تسيفرلاندىرۋ ءىسىن ساپالى جانە ءوز ۋاقىتىندا اياقتاۋعا جاقىن قالدىق. سول سياقتى سۋ رەسۋرستارىنا, سۋمەن قامتۋ ينفراقۇرىلىمدارىنا, يرريگاتسيالىق جۇيەلەرگە تۇگەندەۋ جاساۋ ولاردى جوندەۋگە, قايتا جاڭعىرتۋعا, قۇرىلىسىن جۇرگىزۋگە, سۋارمالى جەرلەردى اينالىمعا ەنگىزۋگە ناقتى جوسپارلار جاساپ, ىسكە كىرىسۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بىزدە بۇل جۇمىستار ءجۇرىپ جاتىر, قۇجاتتاندىرۋدى اياقتادىق. قازىرگى كەزدە ەسكەلدى, الاكول, اقسۋ, كوكسۋ اۋداندارىندا يسلام دامۋ بانكىنىڭ قارجىسى ەسەبىنەن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جاسالۋدا. 2023 جىلعا دەيىن 138 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەردى قالپىنا كەلتىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, سونىڭ 40 مىڭى ىسكە قوسىلدى. جەر – ءوندىرىستىڭ ەڭ باستى فاكتورى. بۇل ماسەلەدە ءتيىمدى جۇمىس ىستەمەي اۋىلدى دا, اۋىل شارۋاشىلىعىن دا دامىتا المايمىز. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى ءۇشىن دە جەر ماڭىزدى مانگە يە. ول – بابامىزدان قالعان قۇندى مۇرا. سوندىقتان جەرگە قاتىستى قانداي دا ءبىر زاڭسىزدىق ورىن الماۋى كەرەك. بۇگىنگە دەيىن الماتى قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى وبلىسقا تيەسىلى القاپتارعا جاسالعان تۇگەندەۋ جۇمىستارىنان كەيىن جەر تەلىمدەرىن جەكەمەنشىككە بەرۋگە شىعارىلعان 1,5 مىڭ شەشىمنىڭ كۇشى جويىلدى. ناتيجەسىندە, 121 مىڭ گەكتار اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى القاپ مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلدى.
