رۋحانيات • 05 جەلتوقسان، 2019

الماتىدا ۇكى اجيەۆتىڭ شىعارمالارىن قامتىعان كورمە اشىلدى

50 رەتكورسەتىلدى

ءا. قاستەەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ونەر مۋزەيىندە قازاقستان اكۆارەلىنىڭ حاس شەبەرى، قازاق ونەرىنە ەڭبەگى سىڭگەن ونەر قايراتكەرى، مادەنيەت پەن بەينەلەۋ ونەرى سالاسىنداعى ش. ءۋاليحانوۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى، «پاراسات» وردەنىنىڭ يەگەرى، قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى ستيپەندياسىنىڭ لاۋرەاتى، «تارلان» تاۋەلسىز سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اجيەۆ ۇكى ءاجي ۇلىنىڭ 95-جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان كورمە اشىلدى.

كورمەگە 70 استام گرافيكالىق جانە كەسكىندەمەلىك تۋىندىلار قويىلعان. ءا. قاستەەۆ اتىنداعى قر ءموم كوللەكتسياسىنان، سول سياقتى سۋرەتشىنىڭ وتباسىلىق جيناعىنان دا  العاش رەت قويىلعان تۋىندىلار بار. ۇكى اجيەۆ ءوزىنىڭ كوپ قىرلى شىعارماشىلىعىندا ۇلتتىق اكۆارەل مەكتەبىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋ كەزەڭىنىڭ ءبۇتىن ءبىر ءداۋىرىن بەينەلەيدى. تىنىمسىز شىعارماشىلىق ىزدەنىسى، ادامعا، اينالاسىنداعى بۇكىل الەمگە دەگەن ەركىن سۇيىسپەنشىلىگى، ول قازاقستانداعى كوركەمدىك ۇدەرىستىڭ دامۋىنداعى بىرەگەي قۇبىلىس رەتىندە لايىقتى مويىندالدى. شەبەردىڭ شىعارماشىلىق جولىنىڭ 80-جىلى قازاقستان بەينەلەۋ ونەرىنە ادال قىزمەت جاساۋعا ارنالدى. ءوز كەزەگىندە، قازاقستاندىقتار ونىڭ ەڭبەگى مەن شىعارماشىلىق مۇراسىنا شىنايى قۇرمەتپەن قارايدى. كوركەم فورمانىڭ سۇلۋلىعىن، ونىڭ رۋحاني مازمۇنى بار ۇيلەسىمىن ۇعىنۋدىڭ ناتيجەلەرىنىڭ ءبىرى «ايەلدىڭ پورترەتى» (1968) بولىپ تابىلادى، ول رۋحتىلىعىمەن، اسەمدىگىمەن باۋراپ الادى. ۇكى اجيەۆپەن جازىلعان پورترەتتىك بەينەلەردىڭ گالەرەياسىندا ايەل ادامنىڭ بەينەسى ەرەكشە كوزگە تۇسەدى.

– «تۇپنۇسقامەن ۇساستىق – بۇل پورترەتتىك كەسكىندەمەدەگى باستى نارسە ەمەس». تابيعاتتى تەرەڭ ءتۇسىنۋدىڭ نەگىزىندە، سۋرەتشى ءتۇس پەن جارىقتىڭ دالمە-ءدال سيپاتتامالارىن ىزدەيدى. اجيەۆ ششىعارماشىلىعىندا انا تاقىرىبىنىڭ دا وزىندىك شەشىمى بار. ۇلتتىق ناقتىلىقتى پوەتيكالىق تۇرعىدان ءتۇسىندىرۋ بەينەنىڭ مازمۇنىن تەرەڭدەتەدى، وعان ۇلتتىق بوياۋ بەرەدى. مۇنداي شىعارمالاردىڭ قاتارىندا «قازاق مادونناسى» (1979)، «انا ويلارى» (1983)، ەرلەردىڭ بەينەلەرى اراسىندا ء«ابىلحان قاستەەۆتىڭ پورترەتى» (1969) ەرەكشە مانەرلى،   «اۆتوپورترەت» (1981) ورىنداۋ تاسىلدەرى ءار ءتۇرلى، بىراق مىندەتى تابيعاتتاعى ماڭگىلىكتى، ال ادامداعى سۇلۋلىقتى بىلدىرەتىن سۋرەتشى-تۋىندىگەرلەردىڭ جان جاقىندىعىن جەتكىزۋى جاعىنان ۇقساس – دەيدى كورمە جەتەكشىسى گۇلنۇر جۇبانوۆا.

ۇكى اجيەۆ پەيزاج سالۋدا اسا دارىندى. سۋرەتشى جاپونياعا، مونعولياعا، يۋگوسلاۆياعا، گاناعا، نيگەرياعا جاساعان ساپارلارىندا وسى ەلدەردىڭ تۇرعىندارىنىڭ دۇنيەتانىمدىق ەرەكشەلىكتەرىن، تابيعاتتىڭ، ساۋلەت ونەرىنىڭ وزگەشەلىگىن ۇعىنۋعا تىرىستى، كورگەندەرىن ءبىلدىرۋدىڭ دالمە-ءدال قۇرالدارىن ىزدەدى. زاماناۋيلىق پەن ءداستۇر «فۋدزي بوكتەرىندە» (1971) ەتيۋدىندا كورىنىس تاپقان. «گوبي»(1976)، «بيزوندار»(1974)، «گوبي ءتۇنى» (1976) اكۆارەلدەرى سۋرەتشىنى تاڭ قالدىرعان مونعوليانىڭ جاراتىلىستاعىداي تابيعاتىنىڭ ايبىندىلىعىن بىلدىرەدى. «بيىك تاۋلى جايلاۋ» (1964)، «اسسى جايلاۋى»(1976)، «حان-ءتاڭىرى بوكتەرىندە» (1978) جانە باسقا دا كەرەمەت پەيزاجدارى قاتار ءومىر سۇرەتىن ادام مەن تابيعات ۇيلەسىمدىلىگىنىڭ قاجەتتىلىگى تۋرالى ويلارعا قۇرىلعان. ورتا ازيا، ۋكراينا، قىرىمداعى پەيزاجدار توپتاماسى بۇرىنعى وداق ەلدەرىنىڭ ءار تۇكپىرلەرىنىڭ تابيعاتىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى – «سامارقاندتاعى كوشە» (1968)، «بۇحاراداعى كەرۋەن-سارايى» (1966)، «دەسنا جاعالاۋى» (1964)، «گۋرزۋف»(1964).

ۇكى اجيەۆتىڭ تۋىندىلارى ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ماڭگىلىك مادەنيەت ەسكەرتكىشى بولىپ تابىلادى، سونداي-اق قازاقستاندى الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك بەينەلەۋ ونەرى جيناقتارىندا ايگىلى ەتەدى: لوندون ارحيتەكتۋرا جانە ونەر مۋزەيى (TateBritain)، مەملەكەتتىك ترەتياكوۆ گالەرەياسى، شىعىس مۋزەيى (رف موسكۆا ق.)، تمد ەلدەرى - كيەۆ، باكۋ، ۆيلنيۋس، ريگا مۋزەيى، فرانتسيا، يتاليا، گەرمانيا، اقش، شۆەيتساريا، وڭتۇستىك كورەيا جانە باسقا دا ەلدەردىڭ جەكە كوللەكتسيالارىندا. كورمە 2020 جىلدىڭ 5 قاڭتارىنا دەيىن جالعاسادى.  

 

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتى جاسىل قالاعا اينالادى

ەكولوگيا • 17 قاڭتار، 2020

كوكشەتاۋدا بەتى اشىق قۇدىق كوپ

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

شىمكەنتتە پوەزيا مىنبەرى اشىلدى

رۋحانيات • 17 قاڭتار، 2020

بۇلاندىداعى بەرەكەلى ءىس

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

مال باققانعا بىتەدى...

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

كۋۆەيت تۋرنيرىندە توپ جاردى

سپورت • 17 قاڭتار، 2020

گران-پري جارىسىنا قاتىسادى

سپورت • 17 قاڭتار، 2020

ەكىنشى قولانى قورجىنعا سالدى

سپورت • 17 قاڭتار، 2020

تەكەلى – ەڭبەكشىلەر مەكەنى

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

جەر يەسىن تاپسا يگى

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

ءوزارا تەڭ دارەجەلى ارىپتەستىك

قوعام • 17 قاڭتار، 2020

قالا ماڭىنداعى مەكەندەر داميدى

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

ماڭىزى جوعارى جايتتار قوزعالدى

پارلامەنت • 17 قاڭتار، 2020

عاسىرلارعا ۇلاسار ۇلى تۇعىر

رۋحانيات • 17 قاڭتار، 2020

«ادىلەت، شاپقات كىمدە بار...»

رۋحانيات • 17 قاڭتار، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار