100 • 03 جەلتوقسان، 2019

«ۇشقىننىڭ» ۇشقان ۇياسى – ورىنبوردا

80 رەتكورسەتىلدى

«Egemen Qazaqstan» رەسپۋب­ليكا­لىق گازەتىنىڭ 100 جىلدىعىنا ارنال­عان كەشەندى شارا­لاردىڭ ءبىر پاراسى وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا باتىس قازاقستان وبلىسىندا جانە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ورىنبور قالاسىندا ءوتتى.

ء«جۇز جىلدىق – قاتارداعى قاراپايىم مەرەيتوي ەمەس، بۇل ءبىر عاسىرلىق ءجۇرىپ وتكەن جولىڭا قايتا قارايتىن، تاريحىڭا تاعزىم جاساپ، تاعىلىم الاتىن، جاڭا داۋىرگە بەت تۇزەيتىن مەجە. سوندىقتان ءبىز دە گازەتتىڭ 100 جىلدىق مەرەيلى بە­لە­­سىن قيلى كەزەڭدەگى قيىندىقتاردى قا­يىس­پاي كوتەرگەن اعا ۇرپاققا تاعزىمدى ۇشتاس­­تىرا وتىرىپ، «تاعزىم مەن تاعى­لىم» دەپ اتاپ ءوتۋدى ماقسات ەتتىك» دەگەن بولاتىن «ەگەمەن قازاقستان» رەس­پۋبليكالىق گازەتى» اق باسقارما تورا­عاسى دارحان قىدىرالى. اباي جەرىندە باستا­لىپ، ورىنبوردا نۇكتەسى قويىلعان مەرەي­تويلىق شارالار شوعىرىنىڭ دا باستى باعدارى وسى بولدى.

 ورالداعى ورايلى ءىس

مەرەيتويلىق شارا شەڭبەرىندە ورال قالاسىنا اتباسىن تىرەگەن «Egemen Qa­zaqs­tan» گازەتىنىڭ باسشىسى دارحان قىدىرالى مەن اقىن، قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملە­كەت­تىك سىيلىعىنىڭ يەگەرى نەسىپبەك ايت ۇلىن جايىق جۇرتى جىلى قارسى الدى. ءوڭىر باس­شىسى عالي ەسقاليەۆ مەيمانداردى ارنا­يى قابىلداپ، قۇرمەت كورسەتسە، ورال قالاسىنداعى «رۋحاني جاڭعىرۋ» مۋزە­يىندە ء«جۇز جىلدىق جىلناما» اتتى دوڭ­گە­لەك ۇستەل ءماجىلىسى ءوتتى.

–ەل گازەتىنىڭ مەرەيتويىنا بايلانىستى العاشقى شارامىز سەمەيدەن، ۇلى ابايدىڭ تۋعان توپىراعىنان باستالدى. الاش ارىستارى ساكەن سەيفۋللين، ءىلياس جانسۇگىروۆ، بەيىمبەت ءمايليننىڭ، تۇرار رىسقۇلوۆتىڭ، سۇلتانبەك قوجانوۆتىڭ 125 جىلدىعىمەن ورايلاستىرىپ، الماتى، قاراعاندى، قوستاناي، تالدىقورعان، شىمكەنت قالالارىندا، بارلىق وڭىردە ءوتتى. ورال قالاسىنا، بوكەي ورداسى اۋدانىنا ارنايى ەكسپەديتسيا ۇيىمداستىردىق. بۇل جولعى ساپارىمىزدىڭ ءمانىسى بو­لەك. «ۇشقىن» گازەتىنىڭ رەداكتسياسى ورنا­لاس­قان عيماراتقا ەسكەرتكىش بەلگى ورنا­تۋ ءۇشىن ورىنبورعا بارا جاتىرمىز. ەكسپەديتسيانى ورال قالاسىنان باستاپ وتىرعانىمىز دا بەكەر ەمەس. «ۇشقىننىڭ» العاشقى رەداكتسياسىندا قىزمەت اتقارعان، باسشىلىق ەتكەن – نەگىزىنەن ورالدىق ازاماتتار ەدى. سو­ن­دىقتان ورىنبوردا «ۇشقىنعا» قويى­لا­تىن ەسكەرتكىش – بۇكىل الاش ارىس­تا­رى­نا قۇرمەت بولماق، – دەدى «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى» اق باسقارما توراعاسى دارحان قۋان­دىق ۇلى.

ورالداعى ورايلى كەزدەسۋلەردەن كەيىن ەكسپەديتسياعا باتىس قازاقستان وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى مالىك قۇلشار قوسىلىپ، بىرقاتار رەسپۋبليكالىق باق جۋرناليستەرى مەن جەرگىلىكتى ونەرپازدار «ورىنبور، قايداسىڭ؟!» دەپ اۆتوكولىكپەن جولعا شىقتىق.

 ورىنبور، ورنىڭ بولەك قازاق ءۇشىن!

ايتا كەتەيىك، ورىنبور ساپارى اياق استىنان تۋعان يدەيا ەمەس ەدى. ماسەلەن، «ۇشقىن» گازەتىنىڭ 1919 جىلعى عيماراتىن انىقتاۋدىڭ ءوزى 2-3 جىلعا سوزىلعان. ال وعان ەسكەرتكىش تاقتا ورناتۋ ءۇشىن جەرگى­­لىكتى بيلىكتىڭ رۇقساتىن الۋدىڭ دا ماشا­­قاتى از بولماپتى. قانشاما حات الما­­سىلىپ، كەلىسسوزدەر جاسالعان. بۇل ىستە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ رەسەي فەدەرا­تسياسىنداعى ەلشىلىگىنىڭ كورسەتكەن كومەگى كوپ. قازاقستاندىق دەلەگاتسيانىڭ وسى ساپارىنىڭ دا ءساتتى وتۋىنە ەلشىلىك قىزمەت­كەرلەرى زور ەڭبەك ءسىڭىردى.

ورىنبورعا تۇندەلەتىپ كەلىپ ات شالدىرىپ، 28 قاراشانىڭ تاڭىن وسى جەردەن قارسى العان مەيماندار قازاقستان مەن با­سى­لىم تاريحىنا قاتىسى بار ورىندارمەن تانىستى.

ارينە ءبىزدىڭ العاش اتباسىن تىرەگەن جەرىمىز – 1919 جىلى «ۇشقىن» گازەتى رەداك­تسياسى ورنالاسقان تاريحي عيمارات بولاتىن. بۇل قازىرگى لەنين كوشەسىندەگى 17 ءۇي ەكەن. ەكى قاباتتى كونە عيماراتتىڭ التىنسارى بوياۋلى سىرى كەتە باستاعانىمەن، سىنى كەتپەپتى. جاپپاي سۋرەتكە ءتۇسىپ جاتىر­مىز. دەلەگاتسيا قۇرامىندا كەلگەن بەل­گىلى اقىن اعامىز، مەملەكەتتىك سىيلىق­تىڭ لاۋرەاتى نەسىپبەك ايت ۇلى جول بويى شىعارىپ كەلگەن جاڭا ولەڭىن وقي جونەلدى:

ەگەمەنىم،

ابىزىم، كوپ جاساعان كورەگەنىم،

ومىرگە قارلىعاشتاي قانات قاعىپ

وزىڭدە جارىق كوردى كوپ ولەڭىم.

ءار كۇنى كوكىرەگىمە ساۋلە تاعىپ،

نۇرىنداي اتقان تاڭنىڭ سەبەلەدىڭ.

تاعدىرىن قازاعىمنىڭ تاسقا باسىپ،

عاسىرلىق شەجىرەسىن شەگەلەدىڭ.

زامانعا كوز جىبەرسەم سەن وتكەرگەن،

ءوتىپسىڭ سان قيىننان، سان وتكەلدەن.

قاق جارىپ قارا قىلدى ءادىل ءسوزىڭ

قيانات كورگەندەرگە كومەك بەرگەن.

اتىڭ سان وزگەرگەنمەن، زاتىڭ اسىل،

حالقىمدى ءجۇز جىل بويى جەبەپ كەلگەن.

«ەگەمەن قازاقستان» اتانعالى

قىرانداي شارىقتادىڭ قانات كەرگەن.

تاۋەلسىز بۇگىن مىنە، كەشەگى ەلىم،

وسى عوي كوگەرگەنى كوسەگەنىڭ.

ەڭ العاش ورىنبوردان ۇشقىن اتىپ،

ەسىمدە ويدىڭ شوعىن كوسەگەنىڭ.

باستاعان ءباسپاسوزدىڭ ۇلى كوشىن،

نە دەگەن كوسەم ەدىڭ، شەشەن ەدىڭ.

جارقىلداپ، جاسىن اتىپ، جاڭالانىپ،

ءباھادۇر باس گازەتىم، جاسا مەنىڭ!

وسى جەردە تاياۋ بولاشاقتا ورنايتىن ەسكەرتكىش تاقتانىڭ ماكەتىمەن بىرگە ەستە­لىك سۋرەتكە تۇستىك. ساپارى­مىز­دى ۇيىم­­داستىرۋشى ەلشىلىك قىزمەت­كەر­لەرىنىڭ ايتۋىنشا، تاريحي عيمارات قابىر­عا­سى­نا ەسكەرتكىش بەلگى ورناتۋ ماسەلەسى تۇبە­گەي­لى شەشىلگەن. جىل سوڭىنا دەيىن سوزى­لاتىن موراتوري مەرزىمى وتىسىمەن ورىن­بور­داعى قازاق تاريحىنا قاتىسى بار تاعى ءبىر عيماراتتىڭ سىرى كوپشىلىككە جاريا بولماق.

ارينە ورىنبوردا ۇلت تاريحىندا ەرەكشە ورنى بار عيماراتتار كوپ-اق. قازاق بالاسى ءۇشىن ەرەكشە قادىرلى ورىنبور شاھارىنىڭ ورتالىق كوشەسى سوۆەتسكايا – سوۆەت كوشەسى دەپ اتالادى. ءبىر باسى جايىق وزەنىنەن باستالىپ، اۆتوكولىك جۇرمەيتىن جاياۋ كوشەگە اينالعان وسى ءمۇيىس تە تاريحي ەستەلىكتەرگە تولى. اڭىزعا اينالعان سوۆەت ۇشقىشى چكالوۆتىڭ الىپ ەسكەرتكىشىنەن باستالعان كوشەنىڭ باسىندا تۇڭعىش عارىشكەر يۋري گاگارين وقىعان جوعارى اۆياتسيا ۋچيليششەسى دە تۇر. دەگەنمەن ءبىز 1920-1925 جىلدارى قىرعىز (قازاق) ورتالىق اتقارۋ كوميتەتى مەن حالىق كوميسسارلارى كەڭەسى – قازاق سسر-ءىنىڭ تۇڭعىش ۇكىمەتى ورنالاسقان تاريحي عيماراتتىڭ اينالاسىندا كوپ ايالدادىق. ورىنبور – استانا بولعان، بارشا قازاق دالاسىنا باس قالا بولعان كەزدەر ەدى بۇل.

–شىركىن، ءبىزدىڭ سۇلۋ ساكەن ماڭعاز باسىپ وسى جەردە تالاي ءجۇردى-اۋ، – دەيدى نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى ساكەن سەيفۋللين مۋزە­يىنە جەتەكشىلىك جاساپ وتىرعان نە­سىپ­بەك اعامىز تەبىرەنە.

وسى كوشەنىڭ بويىندا، دالىرەك ايتساق №7 عيماراتتا 1850-1857 جىلدارى ۇلت ۇستازى ىبىراي التىنسارين وقىپ، كەيىن قازاق بالالارىنا ساباق بەرگەن ەكەن. عيمارات سول كۇيىندە ساقتالعان، بۇگىندە №3 مەكتەپ رەتىندە ءالى كۇنگە ءبىلىم ۇياسى مىندەتىن اتقارىپ تۇر. مەكتەپ جانىندا وڭىردەگى بارشا پەداگوگ ماماندارعا ارنالعان ەسكەرتكىش ورناتىلعان.

بۇدان كەيىن ىرگەتاسى 1842 جىلى قالانعان، الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ءىزى قالعان تاريحي كەرۋەن سارايعا دا ارنايى باردىق.

–مادەني كەشەندەر مەن تاريحي عيما­رات­تاردى قورعاۋدا، جالپى قالا كەلبەتىن ساقتاۋدا ورىنبوردان ۇيرەنەرىمىز كوپ ەكەن. شاhاردى شارلاپ ءجۇرىپ بەينە وتكەن عاسىرلارعا ەنىپ كەتكەندەي كۇي كەشە­سىڭ. ءار كوشەسى تۇنىپ تۇرعان تاريح. بۇل تۇرعىدان العاندا ءبىز سەمەيدى ساقتاي الماي وتىرمىز، الاش ارىستارىنىڭ كوزىن­دەي بولعان تاريحي عيماراتتار كوز الدىمىزدا كونەرىپ، قيراپ بارادى. الماتى دا تاريحي كەلبەتىنەن ءبىرشاما ايىرىلىپ قال­عانداي. ورال قالاسىنىڭ عانا كونە كەلبەتى ساقتالعان سياقتى. قالاعا رۋح بەرەتىن – ونىڭ تاريحى مەن كونە كەلبەتى. سوندىقتان بۇل ماسەلە وتە وزەكتى، – دەيدى دارحان قۋاندىق ۇلى.

وسى وي 1913-1918 جىلدارى ايگىلى احمەت بايتۇرسىن ۇلى تۇرعان چيچەرين كوشەسى، 75 مەكەنجايداعى ەكى قاباتتى ءۇيدى كورگەنىمىزدە ءتىپتى بەكي تۇسكەندەي بول­دى. ەكى قاباتتى، تەرەزە جاقتاۋلارى اسەم جاپسىرما ويۋ-ورنەكپەن ادىپتەلگەن عيماراتتا ءالى كۇنگە دەيىن تۇرعىندار تۇرىپ جاتىر ەكەن. ء«دال وسى ۇيدە تۇرىپ اقاڭ «قازاق» گازەتىن شىعاردى، قازاق قۇرىل­تايلارىن ۇيىمداستىردى، ۇلتتىڭ ۇپا­يىن تۇگەندەيتىن تالاي ماجىلىستەر وتكىزدى. ءاليحان مەن مىرجاقىپ، قازاق­تىڭ تالاي مارعاسقا ۇلدارى وسى ءۇيدىڭ تابال­دىرىعىن سان اتتادى» دەگەن ويدىڭ وزىنەن تەبىرەنىپ كەتەسىڭ. دارحان قۋاندى­ق­­ ۇلىنىڭ: «بولاشاقتا وسى ءۇيدى ساتىپ الىپ، الاش ارىستارىنا ارنالعان مۋزەيگە اينالدىرسا، شىركىن!» دەگەن ويىن ءبارىمىز قولدادىق. بۇل مەملەكەتتىڭ دە، ءتىپتى ۇلتجاندى مەتسەناتتاردىڭ دا قولىنان ابدەن كەلەتىن شارۋا عوي.

وسى ورايدا تاريحشىلار مەن ولكە­تانۋ­­شىلارعا، ورىنبوردا تۇراتىن قانداس­تا­رىمىزعا ءبىر ۇسىنىس ايتقىمىز كەلەدى: قازاقستاننان نەمەسە باسقا دا ەل-جەردەن كەلەتىن قازاقتار ءۇشىن ورىنبوردىڭ ۇلتقا قاتىستى تاريحىن تۇگەندەيتىن ماعىنالى جوبالار، تۋريستىك ەكسپەديتسيالار، ەكسكۋرسيالار جوباسى جاسالسا دەيمىز.

دوستىققا دانەكەر جيىن

بۇدان كەيىن ن.كرۋپسكايا اتىنداعى ورىنبور وبلىستىق امبەباپ كىتاپحانا­سىن­دا گازەتتىڭ مەرەيتويىنا وراي دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى ءوتتى. قازاقشا اۋەن – گازەتتىڭ گيمنىمەن باستالىپ «Egemen Qazaqstan» رەسپۋبليكالىق گازەتىنىڭ عاسىرلىق تويىنا ارنالعان دەرەكتى فيلممەن جالعاسقان شاراعا ورىنبور وبلىسى باسشىلارى، ورىنبورداعى قازاق ۇلتتىق ۇيىمدارىنىڭ جەتەكشىلەرى قاتىستى.

ءماجىلىستى اشقان ورىنبور وبلىسى مادەنيەت جانە سىرتقى بايلانىس­تار ءمينيسترى ورىنباسارىنىڭ مىندەتىن اتقا­رۋ­شى – حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق باس­قار­ماسىنىڭ باستىعى الەكساندر كالينين قازاق­ستاندىق دەلەگاتسيانى گازەتتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاپ، ورىن­بور مەن قازاقستاننىڭ كورشىلەس وبلىستارى اراسىندا تىعىز مادەني-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناس ورناعانىن، بۇل يگى ءۇردىس الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسا بەرەتىندىگىن اتاپ ءوتتى.

قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىلىگىنىڭ كەڭەسشى-ۋاكىلى جانار كولباچاەۆا ءسوز الىپ، قازاق­ستاننىڭ رەسەيدەگى توتەن­شە جانە وكى­لەت­تى ەلشىسى يمانعالي تاسما­عام­بەتوۆ­تىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن دارحان قىدىرالىگە تابىس ەتتى. «سوناۋ عاسىر باسىندا، ياعني 1919 جىلعى جەلتوقسان ايىندا ورىنبور قالاسىندا العاشقى سانى جارىق كورگەن «ۇشقىن» گازەتى دە ازاتتىق اڭساعان ەل ارمانىن تۋ ەتتى. سودان بەرى بۇل گازەتتە ءار جىلدارى بەرنياز كۇلەەۆ، سماعۇل سادۋاقاسوۆ، جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ، مۇحتار اۋەزوۆ، بەيىمبەت مايلين، ساكەن سەيفۋللين، تۇرار رىسقۇلوۆ، وراز جاندوسوۆ، عابيت مۇسىرەپوۆ، شەرحان مۇرتازا، ءابىش كەكىل­باەۆ سىندى ۇلتىمىزدىڭ ءبىرتۋار ازامات­تارى قىزمەت ىستەپ، باسىلىمدا دامى­تۋ، بەت-بەينەسىن قالىپتاستىرۋ، بەدە­لىن ارتتىرۋ ىسىنە زور ۇلەس قوستى. اساۋداي تۋلاعان زامانا تولقىندارىندا ۋاقىت قۇدىرەتىمەن «ۇشقىننان» كەيىن «ەڭبەك تۋى»، «ەڭبەكشىل قازاق»، «ەڭبەك­شى قازاق»، كەيىننەن «سوتسيالدى قازاقس­تان»، «سوتسي­اليستىك قازاقستان» بولىپ اتاۋى وزگەر­گەنى­مەن، رەسپۋبليكالىق باسىلىم­نىڭ بۇل نەگىزگى التىن ارقاۋى وزگەرگەن جوق. وزگەرمەك تە ەمەس. ەلىمىزدىڭ ءتول باسىلىمىنىڭ عاسىر­لىق تورقالى تويىمەن شىن جۇرەكتەن قۇت­تىق­تاپ، «Egemen Qazaqstan» تامىر تارتقان ءۇردىستىڭ باياندى بولۋىن تىلەيمىن» دەلىنگەن ەلشىنىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىندا.

جيىندا قازاقستان مەن رەسەي فەدەرا­تسياسى اراسىنداعى دوستىق قارىم-قا­تىناس، رۋحاني بايلانىستار جونىن­دە ءجيى ايتىلدى. «رەسەي حالىقتارى دوس­تاس­تىعى» كوممەرتسيالىق ەمەس اۆتونومدى ۇيىمىنىڭ ساراپشىسى، ورىنبور مەملەكەتتىك ۋنيۆەر­سي­تەتىنىڭ وڭتۇستىك ورال تاريح جانە ەتنوگرافيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى كونستانتين مورگۋنوۆ ورىنبور رابفاگىندا وقىعان قازاقتار تۋرالى وتە قىزىقتى، دەرەككە تولى بايانداما جاسادى. باتىس قازاقستان وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى مالىك قۇلشار دا ەكى ەلدىڭ دوستىعىنا ارقاۋ بولاتىن ىزگى شارالاردىڭ ءبىرى – وسى ءماجىلىس ەكەنىن ايتتى. اقىن نەسىپبەك ايت ۇلى مەن باۋىرجان حاليوللا گازەت مەرەيتويىنا ارناعان ولەڭدەرىن وقىدى.

– بويىنان كيە قاشپاعان،

كورسە دە زامان داۋىلىن،

ارمىسىڭ، كونە استانام،

بارمىسىڭ، قانداس باۋىرىم!

قايتارسىڭ ءتۇبى، جىل قۇسىم،

تاريحتىڭ كۇمبىر كۇيىسىڭ.

بەيبارىستارىم، ءجۇرمىسىڭ،

ساعىنىپ جۋسان ءيىسىن.

ەگەمەن ءۇشىن ءىس قىلدىڭ،

ءجۇز جىلدا قانشا ماعىنا!

مارتەبەسىنە «ۇشقىننىڭ»

ۇشقىنداپ جاۋدى قارى دا.

«ەگەمەن» بۇگىن سويلەسىن،

كوزىندەي ۇستاز اكەمنىڭ.

كورەمىن سەنەن بەينەسىن

بەيىمبەت، احمەت، ساكەننىڭ.

ورىنبور، سۇلۋ الەمىم،

اڭسايمىن، ساعان قۇشتارمىن.

قابىل ال ىستىق سالەمىن،

قازىنالى قازاقستاننىڭ! – دەپ جىرلاعان باۋىرجاننىڭ سوزىنە ورىنبور قازاقتارى ەرەكشە ريزا بولىپ، قول سوقتى.

گازەت باسشىسى دارحان قىدىرالى ءوز سوزىندە عاسىرلىق مەرەيتويىن اتاپ ءوتىپ وتىرعان باسىلىمنىڭ بۇگىندە حا­لىق­ارالىق دەڭگەيدە قىزمەت كورسەتۋگە كوش­كەنىن ايتىپ ءوتتى. سايتى قازاق، ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندە شىعادى. قازاق تىلىن­دە­گى نۇسقانىڭ ءوزى ءۇش ءتۇرلى الىپ­بيمەن تارالادى. «Egemen Qazaqstan» گازەتى حالىق­ارا­لىق ءباسپاسوز كاتالوگىنا ەنگەن­دىكتەن، گازەتكە ەندى رەسەي جەرىندەگى، سونىڭ ىشىندە ورىن­بور­داعى وقىرماندار دا جازىلا الادى.

–الاشتىڭ التىن ورداسى – ورىنبورعا ارنايى كەلىپ، تاريحي ماڭىزى زور شارا ۇيىمداستىرعاندارىڭىزعا، ورىنبور قازاق­تارىنىڭ جادىنا ءبىر عاسىر بۇرىنعى تاريحي وقيعالاردى جاڭعىرتقانىڭىزعا وتە ريزامىز. ءبىز، ورىنبور قازاقتارى دا قول قۋسىرىپ قاراپ جاتقانىمىز جوق. وتكەن جىلى دەمەۋشىلەرىمىزدىڭ كومەگىمەن «احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ ورىنبورداعى جولى» اتتى كىتاپ شىعاردىق. ەندى جاقىن­­دا قازاق سسر-ءىنىڭ جەر جونىندەگى حا­لىق كوميسسارياتى – ناركومزەم ۇيى­م­ى­نىڭ تاريحىنا ارنالعان جاڭا كىتاپ شى­عا­دى. جاڭا جىلدان باستاپ « ۇلى دالا» الماناعىن شىعارا باستايمىز. ورىنبور قازاقتارىنىڭ قاۋىمداستىعى، «اتامەكەن» ۇلتتىق-مادەني اۆتونومياسى، «بايتەرەك» قايىرىمدىلىق قورى، حالىقارالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ ورىنبورداعى وكىلدىگى بەلسەندى جۇمىس ىستەيدى. دەگەنمەن تاريحي وتانىمىزدان، قازاقستان تاراپىنان جاسا­لاتىن كومەك-قولداۋدىڭ ءبىز ءۇشىن ورنى بولەك، – دەيدى حالىقارالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ ورىنبورداعى وكىلدىگىنىڭ جەتەكشىسى، ورىنبور وبلىستىق «دوستىق ءۇيىنىڭ» ءتورايىمى ساۋلە تايكەشەۆا.

– «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ 100 جىل­دىعىن ورىنبوردا اتاپ ءوتۋ – جالپى قازاقستان ءۇشىن دە، رەسەي فەدەراتسياسى ءۇشىن دە ەكىجاقتى بايلانىسقا وتە پايدالى شارا. ەلىمىزدىڭ ماڭدايالدى گازەتىنىڭ العاشقى سانى شىققان جەرىندە عاسىرلىق تويدى تويلاۋ – ءبىز ءۇشىن ۇلكەن ابىروي بولدى. ءبىزدىڭ ەلشىلىك قىزمەتكەرلەرى يمانعالي نۇرعالي ۇلىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن ورىنبور اكىمشىلىگىمەن ەتەنە ارالاسىپ، بارلىق ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىن اتقاردىق. شارانىڭ باعدارلاماسى جاسالدى، قازاقستاننان كەلەتىن دەلەگاتسيانىڭ قۇرامى انىقتالىپ، ارقايسىسىنىڭ ماقسات-مىندەتى بەلگىلەندى. وسىلايشا بۇگىنگى شارانىڭ كۋاگەرى بولىپ وتىرمىز. بۇگىنگى دوڭگەلەك ۇستەلدە رەسەي عالىمدارىنىڭ قازاقستان بويىنشا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇرگىزىلىپ، بايانداما جاساۋى – ۇلكەن ەڭبەك. جالپى، قازاقستان مەن رەسەيدىڭ شەكاراسى 7500 كيلومەتر. وسىنىڭ ءوزى دە ۇلكەن ءماندى بىلدىرەدى. ويتكەنى ەكى ەل اراسىنداعى دوستىق قارىم-قاتىناس وسىنداي شارالاردىڭ ناتيجەسىندە نىعايا تۇسەدى. عاسىرلىق تويدى ءبىر عانا ەلدىڭ كولەمىندە ەمەس، حالىقارالىق دەڭگەيدە، رەسەيمەن، كورشى مەملەكەتپەن بىرگە اتاپ ءوتۋ – قازاقستان ءۇشىن دە، رەسەي ءۇشىن دە ۇلكەن شارا دەپ ويلايمىن، – دەيدى بىزگە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ رەسەي فەدەراتسياسىنداعى ەلشىلىگىنىڭ كەڭەسشى-ۋاكىلى جانار كولباچاەۆا.

دوڭگەلەك ۇستەل ماجىلىسىنەن سوڭ ورىن­بور قازاقتارى قاۋىمداستىعى ۇيى­مى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جانىبەك يتكۋزوۆ پەن «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋب­لي­كالىق گازەتى اق باسقارما توراعاسى دارحان قىدىرالى ءوزارا ىنتىماقتاستىق جونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويدى.

*  *  *

مىنە، «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ عاسىرلىق تويى اياسىندا تاعىلىم مەن تاعزىمدى ۇشتاستىرعان ەڭ نەگىزگى ءىس-شارا­لار سەمەيدە باستالىپ، الاشقا استانا بول­عان ورىنبوردا قورىتىندىلانعانداي بولدى. بىراق ءبىر نارسەنىڭ سوڭى كەيدە جاڭا ءبىر دۇنيەنىڭ باسى بولاتىن كەزى از ەمەس. دەلەگاتسيا جەتەكشىسى دارحان قىدىرالى ورىنبور اكىمشىلىگىمەن اڭگىمە بارىسىندا ورىنبور قالاسىنىڭ قازاققا استانا بولعانىنا جانە وسىنداعى العاشقى ۇكى­مەت­تىڭ قۇرىلعانىنا 2020 جىلى 100 جىل تولۋىنا وراي وسى تاريحي وقيعانى دا بىرلەسە اتاپ ءوتۋ جونىندە ۇسىنىس جاسادى. قالا باسشىلىعى بۇل ۇسىنىستى قولداپ وتىر. ەندەشە، ۇلت تاريحىن تۇگەندەيتىن ويلى شارالار ورىنبوردا كەلەر جىلى دا جالعاسۋى مۇمكىن. ىلايىم سولاي بولسىن!

 

ورال – ورىنبور – ورال

سوڭعى جاڭالىقتار

قىس قىسىمىن ادام كۇشى جەڭۋدە

ايماقتار • بۇگىن، 16:56

تارازدا «اntikor ortalygy» اشىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 16:10

200 تەڭگەلىك مونەتا اينالىمعا شىقتى

قازاقستان • بۇگىن، 10:39

قورجىنىمىز بوس قايتتى

قىسقى سپورت • بۇگىن، 06:56

بوكسشىلار امماندا ىرىكتەلەدى

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 06:53

ناقىل سوزدەرگە تولى اعاش

ايماقتار • بۇگىن، 06:47

ۇقساس جاڭالىقتار