رۋحانيات • 30 قاراشا, 2019

الماتى مۋزەيى - قالانىڭ كرەاتيۆتى جوبالارى قاتارىنا كىرەدى

410 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

الماتى قالاسىنىڭ اكىمى ب.ساعىنتاەۆ «جاڭا قالا» جوباسىندا الماتى مۋزەيلەرىنىڭ زاماناۋي سيپاتتا داميتىنىن اتاپ وتكەن بولاتىن. نەگىزى 2001 جىلى قالانعان الماتى مۋزەيى جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ تاريح-مادەني مۇرالارىنىڭ بارلىق سالاسىن قامتىعان ءىءرى عىلىمي جانە مادەني ورتالىق.

الماتى مۋزەيى  - قالانىڭ كرەاتيۆتى جوبالارى قاتارىنا كىرەدى

مۋزەيدە 35 مىڭعا تارتا ەكسپوناتتار قويىلعان. مۋزەي مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, ولاردىڭ اراسىندا – بەينەلەۋ ونەرىنىڭ شىعارمالارى, قازاق ەتنوگرافياسىنىڭ بىرەگەي جيناعى, سونداي-اق قازىردە الماتىدا تۇراتىن حالىقتار وكىلدەرىنىڭ ەتنوگرافياسى, ءارتۇرلى داۋىرلەر مەن مادەنيەتتەر تۇرمىستىق زاتتارىنىڭ كوللەكتسيالارى, نۋميزماتيكا, فوتو جانە قۇجاتتار بار. مۋزەي قۇرامىندا مادەني جانە تابيعي لاندشافت ساقتالعان «بورالداي ساق وبالارى» اۋلەتتىك پاتشالاردى جەرلەۋ كەشەنى بار.

2015 جىلى الماتى قالاسى مۋزەيلەرى بىرلەستىگى قۇرىلدى. ونىڭ قۇرامىنا: الماتى مۋزەيى, د.قوناەۆتىڭ مۋزەيى, ىقىلاس اتىنداعى حالىقتىق مۋزىكا اسپاپتارى مۋزەيى, ن.تىلەنديەۆتىڭ مۋزەيى, س.مۇقانوۆ پەن ع.مۇسىرەپوۆتىڭ مەملەكەتتىك ادەبي-مەموريالدىق مۋزەيى, ءداستۇرلى ونەر مۋلتيمەديالىق ورتالىعى ەندى. ەجەلگى جانە ورتاعاسىرلىق زالى.الماتى اۋماعىنداعى العاشقى قونىستار ب.ج.س.د. XIV–XII عاسىرلاردىڭ وزىندە پايدا بولعان. عاسىرلار بويى ۇلىستىق جانە ساياسي بىرلەستىكتەر اۋىسىپ جاتتى. وڭىردەگى ءومىر سيپاتى بىردە ءوشىپ, ەندى بىردە قايتادان جانداندى.

ءبولىمنىڭ نەگىزگى تاقىرىبى - الماتىنىڭ ءۇش مىڭ جىل بۇرىنعى پايدا بولعان شاعىن قونىستاردان ۇلى جىبەك جولىنداعى اكىمشىلىك بيلىك, قولونەر, ساۋدا, مادەنيەت جانە يدەولوگيا ورتالىعىنا, ورتاعاسىرلىق قالاعا اينالعان ۋربانيزاتسيا ۇدەرىسى.

ءحىىى عاسىردىڭ سوڭىنداعى كۇمىس شاقالار – ديرحەمدەر ءحىىى-XIV عاسىرلاردا قازاق حاندىعى قۇرىلعانعا دەيىن قالا ءومىر سۇرگەنىن ايعاقتايدى.

قازاق مەملەكەتتىگىنىڭ باستاۋىندا ەكسپوزيتسياسىقازاق حاندىعى قالىپتاسۋى تۇسىنداعى ءوڭىردىڭ تاريحىنا, قازاقتاردىڭ اسكەري ونەرىنە, قازاق ەتنوگرافياسىنا ارنالعان. ينتەراكتيۆتىك تاقتادا قازاق حاندىعىنىڭ كارتاسى, قازاق بيلەۋشىلەرىنىڭ اتا-تەك شەجىرەسى, ورتاعاسىرلىق قولجازبالار مەن شىعارمالار, ديپلوماتيالىق حات الماسۋ قۇجاتتارى كورسەتىلەدى.

قازاقتاردىڭ ورتاعاسىرلىق اسكەري ونەرى جايلى باياندايتىن ەكسپوزيتسيا قازاق جاۋىنگەرلەرىنىڭ قازاق حاندىعى قالىپتاسۋى كەزەڭىندەگى جاۋىنگەرلىك قۇرال-سايماندارىمەن تانىستىرادى.

قازاق حالقىنىڭ ماتەريالدىق مادەنيەتى بولىمىندە زەرگەرلىك ونەردىڭ بىرەگەي ۇلگىلەرى, جەتىسۋ قازاقتارىنىڭ قولونەرى مەن شارۋاشىلىق سالتى تۋرالى باياندايتىن تۇرمىستىق زاتتار قويىلعان.

ينتەراكتيۆتىك تاقتادا ءداستۇرلى قازاق ءۇي-جايىنىڭ ۇلگىلىك سيپاتتامالارى, داستۇرلەرى, سالتتارى, ۇلتتىق ويىندارى كورسەتىلەدى

ەكسپوزيتسيا باي اقپاراتتىق-يلليۋستراتسيالىق ماتەريالداردى كورسەتەتىن  مۋلتيمەديالىق تەحنولوگيالاردىڭ كەڭ اۋقىمىمەن قانىقتىرىلعان.

الماتى تاريحىنىڭ ۆەرنىي كەزەڭى ەكسپوزيتسياسىقالانىڭ ءحىح-حح عاسىرلار توعىسىنداعى دامۋىنا ارنالعان. قىزىلاعاششى-شەبەرلەردىڭ جيھاز ونەرىندەگى سيرەك ۇلگىلەرى جانە ءحىح عاسىرداعى كۇندەلىكتى تاماشا زاتتار سول ءداۋىردىڭ قايتالانباس احۋالىن بەينەلەيدى.

ەكسپوزيتسيانىڭ ورتالىق بولىگى اندرەي پاۆلوۆيچ زەنكوۆقا بولىنگەن. قۇجاتتار, جەكە زاتتارى, بىرەگەي تەحنيكالىق جاسالىمدارى كورنەكتى شەبەردىڭ كوپقىرلى شىعارماشىلىعىمەن تانىستىرادى – ونىڭ ەسىمى وڭىردە جاڭا عىلىم - سەيسميكالىق بەرىك قۇرىلىس سالۋدىڭ تۇلەۋىمەن بايلانىستى.

ەكسپوزيتسياداعى بەينەماتەريالدار قالانىڭ جوسپارلاۋ قۇرىلىمىن, ۆەرنىي عيماراتتارىنىڭ ساۋلەتىندەگى ستيلدىك ارتۇرلىلىكتى, 1887 جانە 1911 جىلدارداعى جويقىن جەر سىلكىنىسىنىڭ سالدارىن بەينەلەيدى.

«الماتى حح عاسىردا» زالىنىڭ ەكسپوزيتسيالارى قازاقستاننىڭ ەلورداسى بولعان قالانىڭ ومىرىندەگى ەڭ ماڭىزدى كەزەڭدەرمەن:  تۇركىسىب قۇرىلىسىمەن جانە ەلوردانىڭ كوشۋىمەن, ساياسي قۋعىن-سۇرگىن; ۇلى وتان سوعىسى; عىلىمنىڭ, مادەنيەتتىڭ جانە كاسىبي ونەردىڭ; ءالپينيزمنىڭ دامۋىمەن تانىستىرادى. «تۇركىسىب», «قالا تۇرمىسى», «تەلەۆيدەنيە» ينستاللياتسيالارى مەن ەكسپوزيتسيالىق انسامبلدەرى مۋلتيمەديالىق قۇرالدارمەن حرون

سوڭعى جاڭالىقتار