قازاقستانداعى ەندى جەتىلىپ, دۇرىس جولعا تۇسە باستاعان عارىش قىزمەتى ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق تۇرعىدان دامۋىنا, تەحنولوگيالىق رەۆوليۋتسيانىڭ جاڭا تولقىنىنىڭ تۋىنداۋىنا, قوعامدى جاڭا داۋىرلىك وزگەرىستەرگە بەيىمدەۋشى نەگىزگى كۇشتەردىڭ ءبىرى بولىپ وتىرعان حالىقتى اقپاراتتاندىرۋ ءىسىنىڭ جەتىلۋىنە قوماقتى ۇلەس قوسا الاتىن ماڭىزدى سالالاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. وسى سالانىڭ تاريحى مەن بۇگىنگى جاعدايىن, دامۋ باعىتتارى مەن بولاشاقتا الار ورنىن
قازاقستانداعى ەندى جەتىلىپ, دۇرىس جولعا تۇسە باستاعان عارىش قىزمەتى ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق تۇرعىدان دامۋىنا, تەحنولوگيالىق رەۆوليۋتسيانىڭ جاڭا تولقىنىنىڭ تۋىنداۋىنا, قوعامدى جاڭا داۋىرلىك وزگەرىستەرگە بەيىمدەۋشى نەگىزگى كۇشتەردىڭ ءبىرى بولىپ وتىرعان حالىقتى اقپاراتتاندىرۋ ءىسىنىڭ جەتىلۋىنە قوماقتى ۇلەس قوسا الاتىن ماڭىزدى سالالاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. وسى سالانىڭ تاريحى مەن بۇگىنگى جاعدايىن, دامۋ باعىتتارى مەن بولاشاقتا الار ورنىن بىلمەك بولىپ ۇلتتىق عارىش اگەنتتىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى ەرعازى نۇرعاليەۆتى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
– ەرعازىمەيىرعالي ۇلى,
ۇلتتىقعارىشاگەنتتىگىنىڭتاريحىجەرىمىزدەگىبايقوڭىرعارىشايلاعىنانباستاۋالدىدەسەك, كوپقاتەلەسەقويماسپىز. ءسىزوسىءىستىڭباسى-قاسىندابولعانادامرەتىندەاڭگىمەمىزدىسولكەزدەنباستاپتاراتىپايتساق. 
ەڭالدىمەنبايقوڭىرعارىشايلاعىتۋرالىايتاكەتسەڭىز. كەڭەسوداعىكەزىندەبايقوڭىرقاندايءرولاتقاردى؟ بايقوڭىردىڭءبىزدىڭەلىمىزگەتيگىزگەنقاندايپايداسىبار؟ ونىڭقازىرگىكۇيىقانداي؟ ىرعاقاتىستىرەسەيمەناراداعىقارىم-قاتىناستارقالايرەتتەلىپوتىرادى؟ – «بايقوڭىر» عارىش كەشەنى وتكەن عاسىردىڭ ەنشىسىنە جازىلعان ادامزات بالاسىنىڭ تەڭدەسى جوق جەتىستىكتەرىنىڭ بىرەگەيى دەسەك ارتىق بولماس. الەمدەگى ەڭ ءىرى «بايقوڭىر» عارىش كەشەنىن كوپشىلىك – «جەردىڭ ءبىرىنشى عارىشتىق ايلاعى» دەپ مويىندايدى. 1955 جىلعى 12 اقپاندا بۇرىنعى كەڭەس وداعىنىڭ مينيسترلەر كەڭەسى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ قازالى جانە قارماقشى اۋداندارى ارالىعىندا ر-7 زىمىرانىن (العاشقى كونتينەنتارالىق زىمىران) سىناۋ پوليگونىن قۇرۋ تۋرالى №292-181 قاۋلى قابىلداپ, سول جىلى جاڭا پوليگوننىڭ – عارىش كەشەنىنىڭ ىرگەتاسى قالاندى. العاشىندا پوليگوننىڭ اتاۋى قۇپيالىقتى ساقتاۋ ماقساتىندا «تاشكەنت-90», «قىزىلوردا-50», «زاريا», «تايگا» نىسانى دەپ اتالسا, كەڭەس وداعى قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ 5-ءشى عىلىمي-زەرتتەۋ-سىناۋ پوليگونى كەيىننەن «بايقوڭىر» عارىش كەشەنى دەگەن اتاۋعا يە بولدى. بۇل جىلداردا كەڭەس وداعى ۇلى وتان سوعىسىنىڭ سالدارىنان بولعان قيىنشىلىقتاردان ءالى دە ايىعا قويماعان ەدى. ايتسە دە, عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەستى دامىتۋ جانە ەل قورعانىسىن نىعايتۋ ماقساتىنا جۇمسالعان كۇشتىڭ ناتيجەسىندە الەمدەگى ەڭ ءبىرىنشى, ەڭ ۇلكەن, ەڭ قۋاتتى عارىش ايلاعى «بايقوڭىر» سالىندى. «بايقوڭىر» عارىش كەشەنى بۇرىنعى كەڭەس و
