قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى قۋاندىق تۇرعانقۇلوۆپەن اڭگىمە
– قۋاندىق تۇرعانقۇل ۇلى, سايلاۋ تۋرالى زاڭعا سايكەس ءماسليحاتتاردىڭ شىعىپ قالعان دەپۋتاتتارىنىڭ ورنىنا سايلاۋدى جىلىنا ەكى رەت وتكىزۋ كوزدەلگەنىن بىلەمىز. ياعني, الداعى ۋاقىتتا رەسپۋبليكا وڭىرلەرىندە سايلاۋ وتەتىن بولدى عوي؟
– سايلاۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ شىعىپ قالعانداردىڭ ورنىنا ءماسليحات دەپۋتاتتارىن سايلاۋدىڭ بىرىڭعاي كۇنىن – ناۋرىز جانە قازان ايىنىڭ سوڭعى جەكسەنبىسىن بەلگىلەيتىن 101-بابىنىڭ 4-تارماعى 2009 جىلى ەنگىزىلگەن بولاتىن. مۇنىڭ ءوزى جەرگىلىكتى وكىلدى بيلىك ورگانىن قالىپتاستىرۋ ۇدەرىسىن ءبىر جۇيەگە كەلتىرۋ ماقساتىنداعى تولىقتىرۋ بولاتىن. ويتكەنى, بۇرىندارى ءماسليحاتتاردىڭ بوساعان دەپۋتاتتىق مانداتتارىنىڭ ورنىنا سايلاۋ وتكىزۋ ءار وڭىردە ءارتۇرلى مەرزىمدە وتكىزىلە بەرەتىن جانە مۇنىڭ ءوزى ءماسليحاتتاردىڭ قىزمەتىنە دە, سايلاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتىنە دە بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە كەرى اسەر ەتەتىن.
جالپى, زاڭنىڭ بۇل نورماسى مۇنداي سايلاۋدى مىندەتتى تۇردە جىلىنا ەكى رەت وتكىزۋ كەرەك دەگەندى بىلدىرمەيدى. ءماسليحات دەپۋتاتتارى بەلگىلى ءبىر سەبەپتەرمەن شىعىپ قالعان وكرۋگتەر بولعان جاعدايدا عانا بوس مانداتتارعا سايلاۋ وتكىزىلەدى. بۇل رەتتە, 2011 جىلدىڭ كۇزى مەن 2012 جىلدىڭ كوكتەمىندە ماسليحاتتارعا قوسىمشا سايلاۋ بولماعانىن ايتا كەتكەن ءجون.
ال بيىلعى جىلعى قازان ايىنىڭ 28-ءى كۇنى رەسپۋبليكانىڭ 11 ءوڭىرىنىڭ 45 سايلاۋ وكرۋگىندە ءارتۇرلى سەبەپتەرمەن شىعىپ قالعان ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ ورنىنا سايلاۋ وتەتىن بولادى.
قازىرگى ۋاقىتتا ءبىز وسى ەلەكتوراتتىق شارانى ازىرلەۋ مەن وتكىزۋگە قاتىستى ماسەلەلەرمەن شۇعىلدانۋدامىز.
– سوندا, 28 قازاندا بارلىعى قانشا دەپۋتات سايلاناتىن بولادى؟
– ءماسليحات دەپۋتاتتارى ءبىر مانداتتى سايلاۋ وكرۋگتەرى بويىنشا سايلاناتىن بولعاندىقتان, 45 وكرۋگتەن 45 دەپۋتات سايلانۋى ءتيىس, ولاردىڭ 10-ى – وبلىستىق ءماسليحاتتارعا, 8-ءى – قالالىق ءماسليحاتتارعا جانە 27-ءسى – اۋداندىق ءماسليحاتتارعا سايلانادى.
– شىعىپ قالعانداردىڭ ورنىنا سايلاۋ وتكىزۋ تارتىبىندە قانداي دا ءبىر ەرەكشەلىكتەر بار ما؟
– ەشقانداي ەرەكشەلىكتەر جوق. سايلاۋ ناۋقانى زاڭدا كوزدەلگەن نەگىزگى كەزەڭدەردە وتكىزىلۋى ءتيىس. ولاردى قاداۋ-قاداۋ اتاپ وتكەننىڭ ارتىقتىعى بولماس: كانديداتتار ۇسىنۋ, تىركەۋ, تىركەۋدەن وتكەن كانديداتتاردىڭ سايلاۋالدى ۇگىت ءجۇرگىزۋى, داۋىس بەرۋ, داۋىستاردى ساناۋ مەن سايلاۋدىڭ قورىتىندىلارىن انىقتاۋ جانە جاريالاۋ.
ءماسليحات دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردى بەلگiلەنگەن ءتارتiپ بويىنشا تiركەلگەن رەسپۋبليكالىق نەمەسە جەرگiلiكتi قوعامدىق بiرلەستiكتەر, سونداي-اق ولاردىڭ قۇرىلىمدىق بولiمشەلەرi ۇسىنا الادى. سونىمەن قاتار, ازاماتتار ءوزىن ءوزى ۇسىنۋعا قۇقىلى.
دەپۋتاتتىق مانداتتان ءۇمىت ەتەتىن ازاماتتارعا قويىلاتىن بەلگىلى ءبىر تالاپتار دا بار. اتاپ ايتاتىن بولساق, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاسى 20-عا تولعان جانە بەلسەندى سايلاۋ قۇقىعىنا يە ازاماتى ءماسليحات دەپۋتاتى بولىپ سايلانا الادى. ال سوت ءىس-ارەكەتكە قابىلەتسىز دەپ تانىعان, سونداي-اق باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا وتىرعان ادامداردىڭ سايلاۋ جانە سايلانۋ قۇقىعى جوق. بۇل تۋراسىندا رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسىنىڭ 33-بابىنىڭ 3-تارماعىندا ناقتىلى ايتىلعان.
سوت سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىس جانە سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىق جاسادى دەپ تانىعان ادام دا ءماسليحات دەپۋتاتتىعىنا كانديدات بولا المايدى, ياعني سايلانا دا المايدى. بۇل تالاپ «سايلاۋ تۋرالى» زاڭدا بەلگىلەنگەن.
ۇسىنىلعان ۇمىتكەرلەر كانديدات رەتىندە تىركەلمەس بۇرىن وسى تالاپتار بويىنشا تەكسەرىلەدى دە, سايكەس دەپ تانىلعاندارىن وكرۋگتىك سايلاۋ كوميسسيالارى رەسمي ءتىركەيدى.
كانديداتتاردى ۇسىنۋ كەزەڭى زاڭعا سايكەس سايلاۋ كۇنىنە ءبىر اي قالعاندا, 28 قىركۇيەك كۇنى اياقتالدى. بارلىعى 153 ۇمىتكەر ۇسىنىلعان بولاتىن. ولاردىڭ 52-ءسىن ساياسي پارتيالار, 1-ءىن قوعامدىق بىرلەستىك ۇسىنسا, 100-ءى ءوزىن ءوزى ۇسىنعاندار.
قازىرگى كەزگە دەيىن ۇسىنىلعان ۇمىتكەرلەردىڭ 104-ءى ءماسليحات دەپۋتاتتىعىنا كانديدات رەتىندە ءتىركەلگەن. ولاردىڭ 46-سى – ساياسي پارتيالاردىڭ مۇشەلەرى, 47-ءسى – پارتيادا جوقتار, 11-ءى وزدەرىنىڭ پارتياعا قاتىستىلىعىن اتاماعان. كانديداتتاردى تىركەۋ 3 قازان كۇنى اياقتالادى.
نازار اۋدارا كەتەتىن ءبىر ءجايت, ەلىمىزدە بالاماسىز سايلاۋ وتپەيدى, ياعني ءبىر دەپۋتاتتىق مانداتقا كەمىندە ەكى ۇمىتكەر باسەكەلەسۋى ءتيىس. ەگەر قانداي دا بولماسىن سايلاۋ وكرۋگىندە
