قازاقستان-اۆستراليا: قارىم-قاتىناستار مۇمكىندىگى جوعارى
سەيسەنبى, 3 شىلدە 2012 7:35
تاۋەلسىزدىك ديپلوماتياسىنا – 20 جىل
ماۋسىم ايىنىڭ اياعىندا ءبىزدىڭ ەلىمىز بەن اۆستراليا اراسىندا ديپلوماتيالىق قاتىناستار ورناعانىنا 20 جىل تولدى. ەكى ورتانى سانداعان مىڭ شاقىرىم جەر ءبولىپ جاتقانىمەن, وسى جىلدار ىشىندە اراداعى قارىم-قاتىناس بارلىق سالالار بويىنشا جاقسى مازمۇندا دامۋدا. بۇل, ارينە, مەملەكەت باسشىلارى دەڭگەيىندە ورناعان سىندارلى ساياسي ۇنقاتىسۋدىڭ ناتيجەسىندە جۇزەگە اسقانى ايان.
سەيسەنبى, 3 شىلدە 2012 7:35
تاۋەلسىزدىك ديپلوماتياسىنا – 20 جىل
ماۋسىم ايىنىڭ اياعىندا ءبىزدىڭ ەلىمىز بەن اۆستراليا اراسىندا ديپلوماتيالىق قاتىناستار ورناعانىنا 20 جىل تولدى. ەكى ورتانى سانداعان مىڭ شاقىرىم جەر ءبولىپ جاتقانىمەن, وسى جىلدار ىشىندە اراداعى قارىم-قاتىناس بارلىق سالالار بويىنشا جاقسى مازمۇندا دامۋدا. بۇل, ارينە, مەملەكەت باسشىلارى دەڭگەيىندە ورناعان سىندارلى ساياسي ۇنقاتىسۋدىڭ ناتيجەسىندە جۇزەگە اسقانى ايان.
قازاقستان-اۆستراليا بايلانىستارىنىڭ نەگىزى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 1996 جىلعى كانبەرراعا العاشقى رەسمي ساپارىندا قالاندى. ال بيىلعى جىلى سەۋلدە يادرولىق قاۋىپسىزدىك ءجونىندەگى حالىقارالىق سامميت بارىسىندا اۆستراليا پرەمەر-ءمينيسترى دج. گيللاردپەن كەزدەسۋدە ەكىجاقتى قارىم-قاتىنستاردى ساپالىق جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋگە ءمان بەرىلدى.
ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز حالىقارالىق ارەنادا كوپتەگەن ماسەلەلەر بويىنشا ۇقساس ۇستانىمدار بىلدىرۋدە. ماسەلەن, قازىرگى زامانعى ىقتيمال قاتەرلەرمەن كۇرەستە, كليماتتىڭ وزگەرۋى, حالىقارالىق تەرروريزم, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ سىندى قاداۋ-قاداۋ ماڭىزدى ماسەلەلەردە ەكى ەل ويلارى ۇندەس شىعۋدا. ءسوزىمىزدىڭ دالەلدى بولۋى ءۇشىن 2010 جىلى ەكى ەلدىڭ بىرلەسە ۇيىمداستىرۋىمەن استانادا يادرولىق تەرروريزمگە قارسى جاھاندىق باستامالار ءجونىندەگى كونفەرەنتسيا وتكىزىلۋىن ايتساق تا جەتكىلىكتى.
جالپى, كانبەررانىڭ قازاقستان تاراپىنان كوتەرىلگەن كوپتەگەن باستامالارعا قولداۋ كورسەتىپ جۇرگەنىن ايتا كەتكەن ءجون. مىسالى, 2010 جىلى ەلىمىزدىڭ ەقىۇ-عا توراعالىعىنىڭ قورىتىندىسىندا استانادا وتكەن سامميتكە سول كەزدەگى اۆستراليا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى كەۆين رادد قاتىستى. سونىمەن بىرگە, ارىپتەس رەتىندە يسلام ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ استانادا بولعان 38-ءشى كەڭەسىنە قوناق بولىپ قاتىستى. كەۆين رادد استانا سامميتىنەن كەيىن ءوزىنىڭ عالامتورداعى جەكە بەتىندە: «قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەڭ الدىمەن ەقىۇ-نى ءتىرىلتتى, بويىنا قان جۇگىرتتى. بۇعان دەيىن ۇيىم شارشاعان جانە ولىمسىرەگەن جاعدايدا بولسا, ەندى وعان جان كىردى… نازارباەۆتىڭ ءدىنارالىق ۇنقاتىسۋ جايىنداعى يدەياسى قاۋىپسىزدىك جولىندا تەك ەقىۇ كەڭىستىگىندە عانا ەمەس, بۇكىل ازيادا دامۋى قاجەت», دەپ باعا بەرگەنىن دە ايتۋ ءلازىم.
بايلانىستاردىڭ دامۋ باعىتتارى تۋراسىن ءسوز ەتكەندە پارلامەنتارالىق دەلەگاتسيالار الماسۋدىڭ دا سەرپىندى جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقانىنا توقتالۋعا ءتيىسپىز. اۆستراليا پارلامەنتى وكىلدەر پالاتاسىنىڭ سپيكەرى پ.سليپپەردىڭ باستاۋىمەن پارلامەنتاريلەردىڭ قازاقستانعا كەلۋى پارلامەنتارالىق ارىپتەستىك ىقپالداستىققا سونى سەرپىن بەردى.
جەر شالعايلىعىنا قاراماستان, ەكى ورتاعا بيزنەس تە وزىنشە جول سالۋدا. 2011 جىلى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنا باعىتتالعان اۆستراليالىق ينۆەستيتسيا كولەمى 69 ملن. اقش دوللارىن قۇراپ وتىر. ءارىپتەستىك قيمىلدىڭ ەندى ءبىر پاراسى تاۋ-كەن ءوندىرۋ سالاسىن قامتۋدا. وتكەن جىلى قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمدىگى جانە اۆستراليالىق «دارت ەنەردجي» (Dart Energy) كومپانياسى اراسىندا مەموراندۋمعا قول قويىلىپ, تابيعي گازدى ءوندىرۋ جايىندا جانە قازىرگى كۇنى تاۋ-كەن جىنىستارىنان مەتان گازىن ءوندىرۋ مەن ونى بالامالى ەنەرگيا كوزى رەتىندە پايدالانۋ بويىنشا جوبالار قولعا الىنۋدا. اتالعان جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن اۆستراليالىق كومپانيا 100 ملن. دوللار جۇمساۋدى كوزدەپ, سونىڭ ناتيجەسىندە مەتان ءوندىرۋدى 3,5 ملرد. تەكشە مەتر مولشەرىنە جەتكىزەتىن جاڭا وتىن-ەنەرگەتيكالىق نىساندى ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىر. ال وندا ءوندىرىلگەن ءونىمنىڭ ارقاسىندا استانا مەن قاراعاندى قالالارىن 80-90 جىل مەرزىمگە ەنەرگيامەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك تۋادى.
سونىمەن بىرگە, قوستاناي وبلىسىنداعى مىس كەن ورنىن بارلاۋ بويىنشا «تاۋ-كەن سامۇرىق» ۇلتتىق كومپانياسى مەن الەمدە تاۋ-كەن ءوندىرىسى بويىنشا ەكىنشى ورىنداعى «ريو تينتو» (Rio Tinto) اۆستراليا-بريتانيا كونتسەرنى اراسىندا دا مەموراندۋمعا قول قويىلدى. قازىرگى كۇنى بۇل جۇمىس ءوزىنىڭ قورىتىندى شەگىنە جەتتى. تاراپتار بارلاۋ جۇرگىزىلەتىن اۋماقتى انىقتاۋمەن بىرگە, العاشقى كەزەڭدە بولىنەتىن ينۆەستيتسيالىق قارجى كولەمىن دە بەلگىلەپ قويدى. ونىڭ شاماسى 100 ملن. دوللاردى قۇرايدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا دا قول جەتكىزگەن ارىپتە
