ءوڭىرارالىق ينتەگراسيانى دامىتۋ جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشادى

پرەزيدەنت • 08 قاراشا، 2019

وڭىرارالىق ينتەگراسيانى دامىتۋ جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشادى

61 رەتكورسەتىلدى

قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى XVI ءوڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمىنا قاتىسۋ ءۇشىن ومبىعا كەلگەن قاسىم-جومارت توقاەۆ ۆلاديمير پۋتينمەن كەزدەستى. مەملەكەتتەر باسشىلارى ەكىجاقتى قاتى­؛ناستاردى دامىتۋدىڭ پەرسپەك­؛تيۆالارى مەن وڭىرلىك دەڭگەي­؛دەگى ىقپالداستىقتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلادى.

 ؛ماقسات &ndash؛ ءوڭىرارالىق ءھام ەلارالىق بايلانىستى بەكەمدەۋ

قاسىم-جومارت توقاەۆ قوناقجاي­؛لىلىق تانىتقانى ءۇشىن ۆلاديمير پۋتينگە ريزاشىلىق ءبىلدىرىپ، فورۋمنىڭ تيىم­؛دىلىگى مەن تابىستىلىعىن اتاپ ءوتتى.

&ndash؛ 2003 جىلى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن ءسىزدىڭ كۇش-جىگەرىڭىزدىڭ ارقاسىندا ومبىدا ءوڭىرارالىق دەڭگەيدەگى العاشقى كەزدەسۋ ءوتتى. بۇل مەحانيزم تولىقتاي ىسكە قوسىلىپ، وڭىرلەر ىقپالداستىعىنىڭ ءتيىمدى قۇرالى رەتىندە ءوزىن دالەلدەدى. ەكى ەلدىڭ ايماقتارى اراسىنداعى ساۋدا كولەمىنىڭ ارتىپ كەلە جاتقانى وتە ماڭىزدى. ءبىز ونەركاسىپ كووپەراسياسىندا، اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتا زور تابىستارعا قول جەتكىزدىك. سوندىقتان اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلدى دەپ ويلايمىن، &ndash؛ دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

ۆلاديمير پۋتين رەسەي مەن قازاق­؛ستان­؛نىڭ اراسىن بايلانىستىراتىن ءداس­؛تۇرلى فورۋمنىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى.

&ndash؛ ەلدەرىمىزدىڭ اراسىنداعى قارىم-
قاتىناستار تابىستى دامىپ كەلەدى. بىل­؛تىر تاۋار اينالىمى 14 پايىزدان استى. ين­؛ۆەستيسيا كولەمى ۇلعايا ءتۇستى. ءبىز تۇ­؛راق­؛تى تۇردە كەزدەسىپ وتىرامىز. دەگەن­؛مەن ەرەكشە نازار اۋداراتىن ماسە­؛لە­؛لەر ءارقاشان تابىلادى، &ndash؛ دەدى رەسەي پرەزيدەنتى.

پرەزيدەنتتەر اراسىنداعى اڭگىمە پلەنارلىق وتىرىستا وڭىرلەر مەن وبلىستاردىڭ باسشىلارى، سالالىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ەكى ەلدىڭ ىسكەر توپتارى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جالعاستى.

قازاقستان پرەزيدەنتى الدىمەن فورۋمدى ۇيىمداستىرعان رەسەي تاراپىنا العىسىن ءبىلدىرىپ، بۇل ءداستۇردى يگى باس­؛تاما دەپ اتادى.

&ndash؛ ومبى ءوڭىرارالىق بايلانىستىڭ نەگىزگى ورتالىعىنا اينالدى. وسىدان 16 جىل بۇرىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن فورۋمنىڭ تۇساۋى كەسىلگەن بولاتىن. فورۋم شەكارا ماڭى فورماتىنىڭ شەڭبەرىنەن اسىپ، ەلدەرىمىزدىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ تولىققاندى تەتىگىنە اينالدى. بىرىنشىدەن، ساۋدا-ينۆەستيسيالىق ءوزارا ءىس-قيمىل ايتارلىقتاي كەڭەيدى. 2003 جىلدان باستاپ 2018 جىلعا دەيىن ءوزارا ساۋدا كولەمى 3،5 ەسەگە ۇلعاي­؛دى. 2018 جىلى تاۋار اينالىمى 6،5 ترلن تەڭگەنى قۇرادى نەمەسە 19 ملرد اقش دوللارىنا جەتتى. ءبىزدىڭ ىنتى­؛ماق­؛تاستىعىمىزدىڭ باستى باعىتى ينۆەس­؛تيسيامەن بايلانىستى. 2005 جىلدان 2018 جىلعا دەيىن قازاقستانعا تىكەلەي رەسەيلىك ينۆەستيسيالار اعىنى شامامەن 14 ملرد دوللار كولەمىندە بولدى. قازاقستاندىق كاسىپكەرلەر تاراپىنان رەسەيگە سالىنعان ينۆەستيسيانىڭ جالپى كولەمى 4 ملرد دوللاردان استى، &ndash؛ دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

قازاقستان باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، ەلىمىزدە بۇگىنگى كۇنى 6800-دەن استام رەسەيلىك كاسىپورىن مەن 3200 بىرلەسكەن كومپانيا تابىستى جۇمىس ىستەۋدە. بۇل شەتەلدىك كاپيتالى بار كاسىپورىنداردىڭ جالپى سانىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن (38%) قۇرايدى. مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە مۇناي، ەنەرگەتيكا، قارجى، ماشينا جاساۋ، تاۋ-كەن ونەركاسىبى، حيميا ءوندىرىسى جانە ەكونوميكانىڭ باسقا دا سالالارىندا بىرلەسكەن جوبالار بەلسەندى دامىپ كەلە جاتقانىن جەتكىزدى.

&ndash؛ ەكىنشىدەن، ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ەكىجاقتى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ءوسىپ كەلە جاتقان دەڭگەيىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. مۇناي-گاز سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق بەلسەندى دامۋدا. كاسپيي قۇبىر كونسورسيۋمى قۇرىلعان ساتتەن باستاپ «؛تەڭىز-نوۆوروسسييسك»؛ مۇناي قۇبىرى ارقىلى الەمدىك نارىققا 500 ملن توننادان استام مۇناي جەتكىزىلدى. بۇل &ndash؛ ايتارلىقتاي كورسەتكىش. كونسورسيۋم سونداي-اق ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىك­؛تىرۋ­؛دەن جانە ساپالى شەتەلدىك ينۆەستور­؛لاردى تارتۋدان الىناتىن سينەرگيا تۇرعىسىنان ءتيىمدى. ءبىزدىڭ كاسىپورىندار قازاقستاندىق «؛تەڭىز»؛، «؛كورولەۆسكوە»؛ جانە «؛قاراشىعاناق»؛ كەن ورىندارىندا، سونداي-اق «؛حۆالىنسكوە»؛، «؛سەنترال­؛نوە»؛ جانە «؛قۇرمانعازى»؛ ترانسشە­؛كارالىق كەن ورىندارىندا بىرلەسكەن جۇمىستار جۇرگىزۋدە، &ndash؛ دەدى ق.توقاەۆ.

سونىمەن قاتار مۇناي-گاز حيمياسى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق جاڭا باعىتتا داميتىنىن، ورتالىق ازيا مەن باتىس قىتايدا جەتەكشى ورىنعا يە بولۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن الماتى وبلىسىنداعى «؛لۋكويل»؛ كومپانياسىنىڭ دايىن مايلار ءوندىرىسىن ىسكە قوسۋ جونىندەگى جوبانىڭ اياقتالعانىن ايتتى.

&ndash؛ۇشىنشىدەن، ەۋرازيالىق ەكونومي­؛كالىق وداق اياسىندا ۇلكەن جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر. ءبىزدىڭ وڭىرلەر ەاەو اياسىندا مۇمكىندىكتەردى بەلسەندى پايدالانادى. ءوزارا ساۋدا وسۋدە، جەتكىزىلەتىن تاۋارلاردىڭ اۋقىمى كەڭەيتىلۋدە، ينۆەستيسيالار ۇلعايۋدا. سونداي-اق الداعى ۋاقىتتا قول جەتكىزىلگەن قارقىن مەن ناتيجەلەردى ساقتاۋ ءۇشىن جۇمىستار اتقارىلاتىن بولادى. بۇعان قوسا، 2025 جىلعا دەيىنگى ەۋرازيالىق ينتەگراسيانى دامىتۋ ستراتەگياسىن قاراۋ مىندەتى تۇر، &ndash؛ دەدى قازاقستان باسشىسى.

مەملەكەت باسشىسى كەلەسى كەزەكتە وتكەن جىلى اقتاۋدا ەكى ەلدەن باسقا كاسپيي ماڭى مەملەكەتتەرىمەن بىرلەسىپ تاريحي كەلىسىمگە قول جەتكىزگەنىن اتاپ ءوتتى. كاسپيي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنسياعا قول قويىلدى. كونۆەنسيا تابيعي رەسۋرس­؛تاردى ۇتىمدى جانە بەيبىت پايدالانۋ ءۇشىن، تۇتاستاي العاندا، كاسپيي تەڭىزى باسسەينىندەگى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋ ءۇشىن نەگىز بولماق. كوپ جاعدايدا قازاقستان جانە رەسەي باسشىلىعىنىڭ سىندارلى ءىس-قيمىلىنىڭ ارقاسىندا بۇل تاريحي ۋاعدالاستىق شىندىققا اينالدى.

الەمدىك ەكونوميكا مەن ساياسي جاع­؛دايدى ەسكەرە وتىرىپ، قازاقستان-رەسەي ىنتىماقتاستىعى ەكونوميكانىڭ تۇراق­؛تى ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ جانە ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى قۇرامداسى ەكەنىن ايتقان ق.توقاەۆ فورۋم اياسىندا ساۋدا-ەكونومي­؛كالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ وڭ ديناميكاسىن قولداۋ كەرەكتىگىنە نازار اۋداردى.

&ndash؛ بۇگىنگى فورۋم اياسىندا وسى باعىتتا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلدى. ءبىزدىڭ وڭىرلەر مەن كومپانيالار اراسىندا 20-دان استام قۇجاتقا قول قويىلدى. بۇل جۇمىستى ۇنەمى جانە جۇيەلى تۇردە جۇرگىزۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. سونىمەن قاتار ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدە ينۆەستيسيالار تارتۋ جانە ەكسپورتقا جاردەمدەسۋ ءۇشىن ارنايى دامۋ ينستيتۋتتارى قۇ­؛رىل­؛عان. بۇل ينستيتۋتتار تاۋارلاردى جەت­؛كىزۋ ماسەلەسىن شەشىپ، وڭىرلەردىڭ ينۆەستيسيالىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق مۇمكىندىكتەرى تۋرالى بيزنەستى اقپارات­؛تاندىرۋ ماقساتىندا شەكارا ماڭىنداعى وڭىرلەردىڭ نارىقتارىن زەردەلەۋ بو­؛يىنشا بىرلەسكەن باعدارلاما ازىرلەۋلەرى ءتيىس. سوندىقتان وسى ماسەلەلەرگە با­؛سىم­؛دىق بەرۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداپ وتىر، &ndash؛ دەدى ق.توقەۆ.

قازاقستان پرەزيدەنتى ءوز سوزىندە جار­؛مەڭكەلەر مەن كورمەلەر وتكىزۋدىڭ ماڭى­؛زى زور ەكەنىن، مۇنداي ءىس-شارالاردى وتكى­؛زۋدىڭ ءتارتىبى مەن كەستەسىن انىقتاپ، بۇل جۇمىستى جۇيەلەندىرۋ قاجەتتىگىن، ءتيىستى مينيسترلىكتەر وسى ماسەلەلەر بو­؛يىنشا وڭىرلەرگە كومەكتەسۋى كەرەكتىگىن ايتتى.

&ndash؛ بۇگىن ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ ەكونو­؛ميكا مينيسترلىكتەرى شەكارالىق ىنتى­؛ماقتاستىق باعدارلاماسىنىڭ تۇجىرىم­؛داماسىنا قول قويادى. ەكى مەملەكەتتەن 20-عا جۋىق وبلىس قامتىلدى. ەندى جوبا­؛لاردى قارجىلاندىرۋ كوزدەرىن قاراس­؛­؛تىرۋ قاجەت. ەۋرازيا دامۋ بانكى­؛نىڭ ءبىزدىڭ ىشكى نارىقتى دامىتۋ جونىن­؛دەگى جۇمىسقا بەلسەندى ارالاسۋ مۇمكىن­؛دىگىن قاراستىرۋ كەرەك. سونداي-اق شەكا­؛را ماڭىنداعى وڭىرلەردىڭ ينفراقۇ­؛رى­؛لىمدىق الەۋەتىن كەڭەيتۋ جانە دامى­؛تۋ قاجەتتىگى تۋىنداپ وتىر. قولدانىس­؛تاعى ينفراقۇرىلىم قازىرگى زامانعى تالاپ­؛تارعا سايكەس كەلمەيدى، بۇل باعىتتا الدا ۇلكەن جۇمىس كۇتىپ تۇر، &ndash؛ دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

شەكارا ماسەلەسىنە جەكەلەي توق­؛تالعان مەملەكەت باسشىسى قالىپتاسقان ترانسۇلتتىق دالىزدەردى ء(«؛بىر جول &ndash؛ ءبىر بەل­؛دەۋ»؛ جانە «؛سولتۇستىك &ndash؛ وڭتۇستىك»؛) ەسكە­؛رە وتىرىپ، شەكارالىق وتكەلدەردى جاڭ­؛عىر­؛تۋ قاجەتتىگىن ايتىپ ءوتتى. بۇگىنگى كۇنى ءبىرقاتار قوسىمشا وتكىزۋ پۋنكتتەرىن كە­؛ڭەيتۋ جانە اشۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداپ وتىر.

&ndash؛ شەكارالاس پاۆلودار جانە اتى­؛راۋ وبلىستارىندا رەسەيلىك كاسىپورىن­؛داردىڭ اليۋمينيي جانە مۇناي-حيميا كلاستەرلەرىن دامىتۋ جونىندەگى جۇمىسى ءۇشىن جاعداي جاسالعان. بيىل مەن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا اەا قۇرۋدى ماقۇلدادىم. بۇل كووپەراسيالىق بايلانىستاردى دامىتۋعا تاعى ءبىر سەرپىن بەرەدى دەپ ويلايمىن. سوڭعى جىلدارى ءۇشىنشى ەلدەردىڭ نارىعىنا بىرلەسىپ شىعۋ ماسەلەسى ءجيى كوتەرىلۋدە. ازىرگە ەشقانداي ناتيجە جوق. مەملەكەت باسشىلارى دەڭگەيىندە ءبىز ەركىن ساۋدا ايماعى تۋرالى شارتتار جەلىسىن كەڭەيتۋ ارقىلى ۆەتنام، يران، سينگاپۋر، سەربيا جانە باسقا دا ەلدەرمەن بازالىق شارتتار جاساي الامىز. ەندى سالالىق مينيسترلىكتەر، وڭىرلەر مەن دامۋ جانە ەكسپورتتى قولداۋ ينستيتۋتتارى دەڭگەيىندە كۇش-جىگەر قاجەت. ءبىزدىڭ ساراپشىلار وسى ماسەلە بويىنشا تولىق ۇسىنىستار ۇسىنۋى ءتيىس، &ndash؛ دەدى ق.توقاەۆ.

قازاقستان باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، ەكى ەلدىڭ اگروونەركاسىپ كەشەندەرى ۇلكەن مۇمكىندىكتەرگە يە، تەك ۇتىمدى پايدالانۋ كەرەك. بۇگىندە رەسەي مەن قازاقستان بيدايدى ەكسپورتتاۋشى ەلدەردىڭ وندىعىنا كىرەدى. ق.توقاەۆ بۇل باعىتتا ەكى ەل بىر-بىرىمەن باسەكەلەسپەي، كەرىسىنشە، بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋى كەرەكتىگىن ايتتى.

&ndash؛ اۋىل شارۋاشىلىعى كەز كەلگەن ەكونوميكانىڭ اسا ماڭىزدى سەكتور­؛لارىنىڭ ءبىرى ەكەنى قۇپيا ەمەس. بۇل سالا باقىلاۋشى ورگانداردىڭ ەرەكشە نازارىنا ىلىنەدى. تەك بارلىق تەكسەرىس شەگىمەن بولۋى كەرەك. سوندىقتان اكىم­؛شىلىك كەدەرگىلەردى بولدىرماۋ، تۋىن­؛دايتىن ماسەلەلەردى شەشۋدە جەدەل­؛دىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءتيىستى مي­؛نيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولار اراسىندا تولىققاندى، كۇندەلىكتى بايلانىس قاجەت. وسىعان بايلانىستى ۆەتەريناريا، فيتوسانيتاريا، كارانتينگە جاتقىزىلعان ءونىمدى باقىلاۋ سالالارىندا تۋىندايتىن جاعدايلار بويىنشا ءتيىستى ۆەدومستۆو­؛لاردىڭ جەدەل ءوزارا ءىس-قيمىلى­؛نىڭ پارمەندى الگوريتمدەرىن ازىرلەۋ­؛دى ۇسىنامىن. بۇل ورتالىق مەملە­؛كەتتىك ورگاندار مەن وڭىرلىك بولىمشەلەر دەڭگەيىندە بولۋى ءتيىس، &ndash؛ دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

ق.توقاەۆ سونداي-اق شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعىنىڭ حالىقارالىق ورتا­؛لىعىن قۇرۋ قاجەتتىن اتاپ ءوتتى. مۇنداي تاجىريبە قازاقستان مەن قىتاي اراسىندا بارىن ەسكە سالىپ، وزبەكستانمەن وسىنداي جوبا بەلسەندى پىسىقتالۋ ساتىسىندا تۇرعانىن ايتتى.

&ndash؛ مۇنداي جوبا وڭىرلەردەگى ەكونو­؛ميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ كاتاليزاتورى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار ءبىزدىڭ تران­؛زيتتىك-كولىكتىك الەۋەتىمىزدىڭ تولىق ىسكە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتە الار ەدى. ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىس تەك ساۋدا-سات­؛تىقپەن شەكتەلمەۋى ءتيىس، ويتكەنى ما­؛دەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى ىنتىماق­؛تاستىقتى دامىتۋدىڭ الەۋەتى زور. سونى­؛مەن قاتار عىلىم سالاسىندا ءتيىمدى باع­؛دار­؛لامالار بار، &ndash؛ دەدى قازاقستان پرەزي­؛دەنتى.

وز كەزەگىندە رەسەي پرەزيدەنتى ۆلا­؛دي­؛مير پۋتين اتقارىلعان جۇمىس وڭ باعاعا لا­؛يىق ەكەنىن، ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ەكى تا­؛راپ ءۇشىن دە نازاردا بولعانىن اتاپ ءوتتى.

&ndash؛ رەسەي-قازاقستان ستراتەگيالىق سە­؛رىك­؛تەستىگىنىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى بولىپ تابىلاتىن شەكارا ماڭىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلۋى ءتيىس. بيىلعى فورۋم ونىڭ نىعايۋىنا ىقپال ەتەتىنىنە سەنىمدىمىن. وتكەن جىلعى كورسەتكىش بويىنشا تا­؛ۋار اينالىمى ءوسىپ، ينۆەستيسيالاردىڭ كولەمى ارتتى، ءىرى جوبالار ىسكە استى. نازاردا جۇرگەن ماسەلەلەردى تالقىلاۋعا فورۋم تاپتىرماس الاڭ بولماق، &ndash؛ دەدى رەسەي پرەزيدەنتى.

قازاقستاننىڭ رەسەيگە ەكسپورتى نەگە تومەن؟

قازاقستان مەن رەسەي تاراپىنىڭ بىرلەسكەن جوبالارىنىڭ ناتيجەسىندە جالپى سوماسى 15 ملرد تەڭگەنى قۇ­؛رايتىن كەلىسىمدەر جاسالعان. دەسە دە، قازاقستاننان رەسەيگە تاسىمالداناتىن تاۋار كولەمى سالىستىرمالى تۇردە رەسەيدىڭ ءبىز تۇتىنىپ وتىرعان تاۋارلارىنان الدەقايدا از. بۇل رەتتە پروب­؛لەمالى ماسەلەلەردى كەشەندى تۇردە قاراستىرۋعا بولادى. جالپى، ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى بيىلعى جىلدىڭ 8 ايداعى كورسەتكىشى بويىنشا 12،2 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى. وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ءسال دە بولسا ىلگەرىلەۋشىلىك بايقالادى. دەگەنمەن قازاقستاننىڭ بيىلعى ەكسپورتى ماردىمسىز مەجەدەن اسا الماي وتىر.

رەسمي مالىمەتكە سۇيەنسەك، 2019 جىل­؛دىڭ قاڭتار-تامىز ايلارىندا قازاقستاننان رەسەيگە ەكسپورتتالعان تاۋار كولەمى الدىڭعى جىلمەن سالىستىر­؛عاندا 1،3 پايىزعا تومەندەپ، 3،5 ملرد اقش دوللارى بولدى. ال كەرىسىنشە، قازاقستانعا رەسەيدەن يمپورتتالعان تاۋار كولەمى اتالعان مەرزىم ارالىعىندا 1،7 پايىزعا ءوسىپ، 8،7 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى. قازاقستاننان رەسەيگە نەگىزىنەن شيكىزات ەكسپورتتالادى. مى­؛سالى، تەمىر كەندەرى مەن كونسەنتراتتارى (11،3%)، مىس كەندەرى مەن كونسەنتراتتارى (5،9%)، ۋران (5،7%)، باعالى مەتالداردىڭ كەندەرى مەن كونسەنتراتتارى (5،5%)، تاس كومىر (4%)، تابيعي گاز (3،5%)، قارا مەتالداردىڭ قالدىقتارى مەن سىنىقتارى (3،5%) سەكىلدى شيكىزات ونىمدەرى تاسىمالدانادى. ال رەسەي تاراپىنان قازاقستانعا جەڭىل اۆتوموبيلدەر (2،9%)، تابيعي گاز (2،2%)، قارا مەتالداردان جاسالعان دانەكەرلەنگەن قۇبىرلار مەن تۇتىكتەر (1،7%)، شينالار (1،6%)، تەمىر جول نەمەسە ترامۆاي جۇك ۆاگوندارى (1،6%) تاسىمالدانادى. بۇعان قوسا، رەسەيدىڭ حيميالىق تاۋارلارى مەن ازىق-تۇلىك ونىمدەرى دە ۇزدىكسىز تاسىمالدانۋدا.

رەسەيدىڭ ءونىمىن تۇتىنىپ، ءبىراق وتاندىق تاۋارلاردى كورشى ەلگە وتكىزە الماي وتىرعانىمىزدى ساۋدا جانە ينتەگراسيا ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ تا جاسىرمايدى. ونىڭ ايتۋىنشا، قازاقستاندىق ونىمدەردى رەسەي اۋماعىنا وتكىزۋ بويىنشا زاڭ اياسىندا ەشقانداي كەدەرگىلەر جوق. تەك قولدان جاسالعان كەدەرگىلەردى جەرگىلىكتى باسقارۋشى ورگاندار تۋىنداتىپ وتىر.

&ndash؛ ەكسپورت بالانسى ساقتالماي وتىرعانى بەلگىلى. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن وڭدەلگەن ونىمدەردى كوپتەپ شىعارۋ كەرەك. ءدال بۇگىنگى كۇنى رەسەيگە تەمىر كەندەرى، مۇناي سىندى شيكىزاتتاردى ەكسپورتتاپ وتىرمىز. كەزىندە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا كەدەرگىلەر الىنىپ، زاڭ نەگىزىندە بارلىق ماسەلە ەكشەلەنىپ قويىلعان بولاتىن. دەسە دە، وبلىس باسشىلارى تاراپىنان اتالعان زاڭناما ەسكەرىلمەي كەلەدى. بۇل جولعى فورۋم وسىنداي ولقىلىقتاردىڭ ورنىن تولتىراتىنىنا سەنىم بار، &ndash؛ دەدى مينيستر.

ب.سۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا، رەسەيلىك دۇكەندەردە قازاقستان تاۋارلارىن قويۋعا نەبارى 2 پايىز عانا ورىن بەرىلگەن. بۇل دا ءبىزدىڭ ونىمگە قولدان جاسالعان قىساستىقتىڭ ءبىرى.

&ndash؛ ەلىمىزدە قۇرىلعانىنا كوپ بولماعان ساۋدا جانە ينتەگراسيا مينيسترلىگى وتاندىق تاۋارلاردىڭ مۇددەسىن قورعاۋ ءۇشىن جۇمىس جۇرگىزۋدە. تاۋار اينالىمىن ودان ءارى ارتتىرۋ ءۇشىن ەكى مەملەكەت تە بىرلەسە جۇمىس ىستەۋى كەرەك. مىسالى، كۇنى كەشە قىتايعا بارعان قازاقستان دەلەگاسياسى حۋبەي پروۆينسياسىندا كاسىپكەرلەر ءۇشىن شامامەن 130 ملن دوللارعا كەلىسىمشارت جاساستى. ايتا كەتەرلىگى، كورشى قىتايعا رەسەيلىك كاسىپكەرلەر دە ءوز ونىمدەرىن كىرگىزۋدە. ال ەگەر ءبىزدىڭ بىرلەسكەن جوبالارىمىز سىرتقا شىعىپ جاتسا، بۇدان تەك ەكى تاراپقا دا پايدالى بولار ەدى، &ndash؛ دەدى ب.سۇلتانوۆ.

وسى رەتتە ساۋدا جانە ينتەگراسيا ءمينيسترىن نەلىكتەن قازاقستاندىق ونىمدەردىڭ رەسەي نارىعىنا ەمىن-ەركىن ەنە الماي وتىرعانىن سۇرادىق. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، قازاقستانمەن شەكارالاس رەسەي وبلىسىنىڭ گۋبەرناتورلارىنا رف باسشىلىعى تاراپىنان ءبىرقاتار مىندەتتەمەلەر قويىلعان. كورشى ەلدىڭ سىرتقى ساياسي احۋالى ۋشىعىپ، سانكسيالاردىڭ استىندا قالۋى ەلدىڭ ەكونوميكالىق جاعدايىن ەكى وكپەدەن قىسقان قىسىلتاياڭ ساتتە تۇرعاندىعىن اڭعارتادى. قۇردىمعا كەتپەۋدىڭ بار امالى &ndash؛ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ەل­؛دەرىنە ءوز تاۋارلارىن ۇسىنىپ، نەگىزگى تۇ­؛تىنۋشىلاردان ايىرىلىپ قالماۋ. ءدال قازىرگى ساياسي جاعدايدا رەسەي تارا­؛پىنىڭ كورشى ەلدەردەن كەلگەن باسەكە­؛لەستەرىنە قىسىم جاساۋداعى باستى سە­؛بەبى وسى. وسى رەتتە ەسكەرەتىنى، قازاقستان­؛دىق شاعىن جانە ورتا بيزنەس ونىم­؛دەرى ساپالى ءارى رەسەيلىكتەردىڭ ونىم­؛دەرىمەن سالىستىرعاندا اناعۇرلىم ارزان­؛عا تۇسەدى. سوندىقتان رەسەيلىك تۇتى­؛نۋشىلار تاراپىنان سۇرانىس تا جوعارى.

 ؛شەكارا جايى الاڭداتادى

فورۋمنىڭ ەكىنشى كۇنى «؛جوعارى تەحنولوگيالار: قازاقستان مەن رەسەي وڭىرلەرىنىڭ مۇمكىندىگى»؛ اتتى كورمەگە كەلگەن يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى بەيبىت اتامقۇلوۆ وتاندىق باق وكىلدەرىنە سۇحبات بەردى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، ەكى ەلدىڭ ونەر­؛كاسىپتىك كووپەراسياسى اياسىندا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلۋدا. بۇگىن رەسەي تاراپىنىڭ قاتىسۋىمەن 10064 بىرلەسكەن كاسىپورىن ەكونوميكانىڭ ءار سالاسىندا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە ناتيجەگە قول جەتكىزدى. سونىمەن قاتار، ول ەكى ەلدەگى ەڭ وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى شەكاراداعى وت­؛كىزۋ پۋنكتتەرىنە قاتىستى دا ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى.

&ndash؛ وتكىزۋ پۋنكتتەرى بويىنشا بىرلەسكەن ءىس-قيمىل جوسپارىنا قول قويىلادى. ءبىزدىڭ رەسەيمەن ەكى ارادا 105 وتكىزۋ پۋنكتى بار. بۇل سالا بويىنشا ەكى جاق تا قانداي ماسەلەلەر تۋىنداپ وتىرعانىنان حاباردارمىز. ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزدىڭ شەكارادان ءوتۋىن جەڭىلدەتۋ، جۇك اعىنىن ارتتىرۋ جانە ەكونوميكا ءۇشىن قوسىمشا سەرپىن بەرۋ ماسەلەسى كوتەرىلۋدە. بۇل رەتتە باقىلاۋ-وتكىزۋ بەكەتتەرىن قارجىلاندىرۋ، قايتا جاڭارتۋدى تولىق جۇرگىزۋ ماسەلەلەرى دە بار. بۇل ماسەلەگە، بۇگىنگى كۇنى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنە قاراستى شەكارا قىزمەتى جاۋاپ بەرەدى. 2020-2025 جىلدار ارالىعىندا 6 وتكىزۋ بەكەتىن جاڭارتاتىن بولامىز، &ndash؛ دەدى ب.اتامقۇلوۆ. ونىڭ ايتۋىنشا، الداعى ۋاقىتتا مەملەكەت تاراپىنان بولىنەتىن قاراجاتقا بايلانىستى ناقتى قانشا وتكىزۋ پۋنكتى جاڭارتىلاتىنى بەلگىلى بولماق. رەسەي تاراپىنىڭ بۇل باعىتتا ەشقانداي جۇمىس جۇرگىزبەي وتىرعانىنان حاباردار مينيستر بۇل فورۋمدا ماسەلە وڭ شەشىم تابادى دەپ سەندىردى.

 ؛جيىرمادان اسا قۇجاتقا قول قويىلدى

الدىمەن قازاقستان جاعىنان ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ر.دالەنوۆ، رەسەي تاراپىنان ەكونوميكالىق دامۋ ءمينيسترى م.ورەشكين «؛قازاقستان &ndash؛ رەسەي»؛ شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعى باعدارلاماسىنىڭ تۇجىرىمداماسىمەن الماستى، سونىمەن قاتار قازاقستان مەن رەسەيدىڭ مادەنيەت مينيسترلىكتەرى اراسىنداعى 2020-2022 جىلدارعا ارنالعان ىنتىماقتاستىق باعدارلامالارى، يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى مەن رەسەي فەدەراسياسىنىڭ كولىك مي­؛نيسترلىگى اراسىنداعى بىرلەسكەن ءىس-قي­؛مىل باعدارلامالارى ەكى تاراپتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىمەن تانىسۋى ءۇشىن ۇسىنىل­؛دى. بۇل باعدارلامادا ەكى ەل شەكارا­؛سىن­؛داعى وتكىزۋ پۋنكتتەرىندەگى پروبلە­؛ما­؛لاردى شەشۋ جولدارى قاراستى­؛رىلعان.

قازاقستان مەن رەسەي شەكارالاس وڭىر­؛لەرى ىنتىماقتاستىعى XVI فورۋمى اياسىندا ەكى ەل جاستارى كوشباسشىلارىنىڭ فورۋمى وتكەن بولاتىن. ەكى ەلدىڭ جاس­؛تارىن جاقىنداستىرۋ ماقساتىندا قازاقستاننىڭ اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى مەن رف جاستار ءىسى جونىندەگى فەدەرالدىق اگەنتتىگى (روسمولودەج) اراسىندا جاستار ساياساتى سالاسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى.

ەكى مەملەكەتتىڭ ءوڭىرارالىق ماسەلە­؛سىن ارقالاعان فورۋمدا وبلىس اكىم­؛دەرى اراسىنداعى كەلىسىمنىڭ ورناۋىنا باسىمدىق بەرىلمەك. وسى رەتتە، قوس­؛تاناي وبلىسىنىڭ اكىمى ا.مۇحامبەتوۆ پەن چەليابى وبلىسىنىڭ گۋبەرناتورى ا.تەكسلەر جانە پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى ب.باقاۋوۆ پەن قورعان وبلىسىنىڭ گۋبەرناتورى ۆ.شۋمكوۆ وبلىستاردىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق، عىلىمي-تەحني­؛كالىق، الەۋمەتتىك، مادەني جانە گۋما­؛نيتارلىق ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋ تۋرالى ءوزارا كەلىسىممەن الماستى. سونىمەن قاتار كاسىپكەرلىكتى جانداندىرۋ ماقساتىندا قازاقستاندىق «؛دامۋ»؛ قورى مەن رەسەي شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋ بانكى اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم ورنادى.

پلەنارلىق وتىرىستى قورىتىندىلاۋ بارىسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ جيىندا ءوڭىرارالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ ءۇشىن پەرسپەكتيۆالار مەن مۇمكىندىكتەر ناقتىلانعانىن، بولاشاققا ارنالعان ماقساتتار ايقىندالعانىن تىلگە تيەك ەتتى. سونىمەن قاتار ۇكىمەتارالىق دەڭگەيدە دە، وڭىرلەر دەڭگەيىندە دە ىنتىماقتاستىق تۋرالى 20-دان استام كەلىسىم جاسالعانىن اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنت ەكى ەلدىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى ەكولوگيا ماسەلەسىنە توقتالىپ، بۇل سالاداعى پروبلەمالار شەكارا تالعامايتىنىن، سوندىقتان كەلەسى فورۋمنىڭ تاقىرىبىن ەكولوگيالىق ماسەلەلەرگە ارناپ، ونى 2020 جىلى كوكشەتاۋدا وتكىزۋدى ۇسىندى.

جيىن سوڭىندا مەملەكەت باسشىلارىنا رەسەي-قازاقستان شەكاراسىنداعى وتكىزۋ پۋنكتتەرىنىڭ جۇمىس ىستەۋى بو­؛يىنشا بىرلەسكەن ءىس-قيمىل باعدارلاماسى تانىستىرىلدى. جول كارتاسىندا بەس جىل ىشىندە 40-تان استام اۆتوموبيل جانە تەمىر جول وتكىزۋ پۋنكتتەرىن تولىقتاي قامتۋ قاراستىرىلعان.سونداي-اق دايىن ينۆەستيسيالىق جوبالار پۋلى ۇسىنىلدى.

 ؛

ەركەجان ايتقازى،
«؛Egemen Qazaqstan»؛ &ndash؛
ومبىدان (رەسەي)

سوڭعى جاڭالىقتار

حات قورجىن (14.11.2019)

ادەبيەت • بۇگىن، 06:28

كۇرىش سۇرىپتارى سۇيىلىپ بارادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 06:24

سيپاتى بولەك كۋالىك

قوعام • بۇگىن، 06:14

التىن ادام افينادا

قازاقستان • كەشە

جاستار جارادى

سپورت • كەشە

جەرلەستەرىمىز جوعارىلادى

كاسىپقوي بوكس • كەشە

فرونت-كەڭسە اشىلدى

ايماقتار • كەشە

اناعا تاعزىم ەتىڭدەر!

رۋحانيات • كەشە

ون ايداعى ورنىقتى دامۋ

ەكونوميكا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار