كەنىش جۇمىسشىلارى ۆاحتالىق ادىسپەن جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ جۇمىس ىستەۋىنە, دەمالۋىنا, سپورتپەن شۇعىلدانۋىنا بارلىق قولايلى جاعداي جاسالىنعان.
جالپى «امانگەلدى گاز» جشس – «قازترانسگاز» وپەراتور.
بۇگىندە ونىڭ قۇرامىندا تالاس اۋدانىنا قاراستى «امانگەلدى», «جارقۇم», «ايراقتى» اتالاتىن ءۇش بىردەي كەن ورنى بار. بارلىعى 47 ۇڭعىنىڭ 37-ءسى جۇمىس ىستەپ تۇر, 3-ەۋى بۇرعىلانعان, 2-ەۋى بۇرعىلانۋ ساتىسىندا, 3-ەۋىنە گەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر.
بيىل قاڭتار-ماۋسىم ايلارىندا تالاس اۋدانىنداعى ونەركاسىپ ءوندىرىسى ونىمدەرىنىڭ قارجىلاي كولەمى 12101, 8 ميلليون تەڭگەنى قۇراسا, ونىڭ 36 پايىزى اتالعان گاز كەنىشىنىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى. ناقتىلاي ايتقاندا, ەسەپتى كەزەڭدە مۇندا 118,2 ميلليون تەكشە مەتر تابيعي گاز بەن 5,6 مىڭ توننا گاز كوندەنساتى ءوندىرىلدى. بۇل اقشاعا شاققاندا – 4404,05 ميلليون تەڭگە.
ايتا كەتەيىك, 2006 جانە 2010 جىلدارداعى قايتا ەسەپتەۋدەن كەيىن كەنىش اۋماعى 2025,53 شارشى كيلومەتردى قۇراعان ەدى. كەن ورىندارىنىڭ ىشىندە «امانگەلدى» – 56,85, «جارقۇم» – 26,78, «ايراقتى» – 169,89, «اناباي-مالدىباي» – 274,41, «قۇمىرلى-قوسقۇدىق» – 241,85, «بارحان-سۇلتانقۇدىق» – 642,54, «كەمپىرتوبە» – 228,94, ء«ۇشارال-سولتۇستىك ءۇشارال» – 384,17 شارشى كيلومەتر اۋماقتى قامتيدى. ايماقتاعى جالپى بەكىتىلگەن گەولوگيالىق گاز قورىنىڭ كولەمى 47575,0 ميلليون تەكشە مەتردى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە كومىرسۋتەك گازى – 31706,3, ازوت – 15457 گەلي – 55,085 ميلليون تەكشە مەتر كولەمىندە. ەڭ ءىرى ءارى جان-جاقتى زەرتتەلگەن «امانگەلدى» كەن ورنىندا 2006 جىلى جۇرگىزىلگەن قايتا ەسەپتەۋدەن كەيىن كومىرسۋتەك گازىنىڭ جالپى گەولوگيالىق قورى 25021,0 ميلليون تەكشە مەترگە ۇلعايدى.
وسى رەتتە «امانگەلدىدەن» وندىرىلگەن گاز ءتورتىنشى «ميللياردتىق مەجەگە» (4,8 ميلليارد تەكشە مەتر تابيعي گاز) جەتكەنىن ايتا كەتكەنىمىز ءجون. بۇگىنگى تاڭدا مۇنداعى تاۋلىكتىك ورتاشا گاز ونىمدىلىگى 820,5 مىڭ تەكشە مەتر, گاز كوندەنساتىنىڭ ونىمدىلىگى 50,4 توننا كولەمىندە.
1979 جىلى اشىلعان «ايراقتى» كەن ورنىنىڭ گاز قورى 9-10 ميلليارد تەكشە مەتردى قۇرايدى دەپ بولجانعان. ءۇشىنشى كەزەكتە پايدالانىلۋعا بەرىلگەن «جارقۇمدا» دا كوگىلدىر وتىن ءوندىرۋ ءىسى قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر.
كەنىش اۋدان عانا ەمەس, بۇكىل ايماق تۇرعىندارىن كوگىلدىر وتىنمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. بۇگىندە مۇندا 140 ادام جۇمىس ىستەۋدە. ۆاحتالىق كەنتتە تۇرعىن جايلار, اسحانا, مەديتسينالىق پۋنكت, كىر جۋاتىن بولمە, قويمالار, مادەنيەت-سپورت كەشەنى, ارنايى تەحنيكالاردىڭ جىلى جايلارى, قازاندىق جانە باسقا دا نىساندار ورنالاسقان. ەلەكترمەن جابدىقتاۋ جەس تاراپىنان قامتاماسىز ەتىلەدى. سونىمەن قاتار اۆتونومدى قۋات كوزى دە بار. جىلۋ تابيعي گازبەن جۇمىس ىستەيتىن قازاندىق ارقىلى بەرىلەدى.
– «امانگەلدى گاز» جشس-ءنىڭ ءبىر ءوزى 2016 جىلى – 278, 3, 2017 جىلى – 143, 4, 2018 جىلى – 160, 5 ميلليون تەڭگە سالىق تولەپ, اۋدان قازىناسىنىڭ قورجىنىن ەداۋىر بايىتۋعا سەپتەسكەن. ال بيىلعى قاڭتار-ماۋسىم ايلارى ارالىعىندا بيۋدجەتكە 194, 6 ميلليون تەڭگە سالىق اۋداردى, – دەيدى اۋدان اكىمدىگى كاسىپكەرلىك, ونەركاسىپ جانە تۋريزم ءبولىمىنىڭ باسشىسى اۋدانبەك تاۋاساروۆ.
«امانگەلدى» كەن ورنى – ۇكىمەتتىڭ تاپسىرماسىمەن ىسكە اسىرىلعان الەۋمەتتىك ماڭىزى زور جوبالاردىڭ ءبىرى. ول ءوڭىرىمىزدىڭ گاز ءۇشىن وزبەكستانعا تاۋەلدى بولماۋىنا دا سەپتەستى. بۇگىندە وڭىردە قانشاما ەلدى مەكەن وسى كوگىلدىر وتىننىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىر دەسەڭىزشى! قۇمداعى ايتۋلى كەنىشتىڭ ءبىر بۋىنى – «امانگەلدى» گاز وڭدەۋ زاۋىتى» جوباسى ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنىڭ العاشقى بەسجىلدىعى كەزەڭىندە جۇزەگە اسىرىلعانى دا بەلگىلى. ايماقتى يندۋستريالاندىرۋدىڭ العاشقى قارلىعاشتارىنىڭ ءبىرى دە وسى.
قىسقاسى, قۇم قوينىنداعى قازىنامىزدىڭ قورى مول-اق. جاڭا كەن ورىندارى كەزەڭ-كەزەڭىمەن يگەرىلىپ, وندىرىلگەن ءونىمى ەل يگىلىگىنە ۇسىنىلا دا بەرەتىن بولادى.
بايماحانبەت احمەت,
جۋرناليست
جامبىل وبلىسى,
تالاس اۋدانى
