سۋرەتتى تۇسىرگەن مەيىربەك تاجقۇرانوۆ
وبلىس اكىمدىگىندە وتكەن كەزدەسۋ كەزىندە سەرىك ەگىزباەۆ قوناقتارعا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بارىسى تۋرالى قىسقاشا بايانداپ, الدا جوسپارلانعان ارىپتەستىك بايلانىستار تۋرالى ءسوز ەتتى.
- شەلل كومپانياسى قازاقستاندا, سونىڭ ىشىندە باتىس قازاقستان وبلىسىندا 25 جىلدان ارتىق ۋاقىتتان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. قاراشىعاناق كەنىشىن يگەرۋشى وپەراتورلارىنىڭ ءبىرى بولعاندىقتان, ءوڭىر باسشىلارى مەن ءبىزدىڭ ارامىزدا وتە جاقسى قارىم-قاتىناس قالىپتاستى. ءبىز وسى ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك سەكتورىنىڭ دامۋىنا مۇددەلى ارىپتەس بولدىق جانە سولاي قالا بەرەمىز. وسىنداي جىلى دا ىسكەر قارىم-قاتىناسىمىز ءۇشىن ءوڭىر باسشىلارىنا العىس بىلدىرەمىز. نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىندە كۇن قۋاتىن پايدالانۋ جوباسىن باستاعانبىز, جاقىندا مۇنداي ستانسا ورال قالاسىندا دا ىسكە قوسىلدى. ءبىزدىڭ وسى جولعى ساپارىمىزدىڭ ماقساتى – الدا بولاتىن ىقتيمال ارىپتەستىك جوبالارىن اقىلداسۋ, جەرگىلىكتى بيزنەس قاۋىمداستىعىمەن كەزدەسۋ. سونداي-اق مارتەبەلى مەيمانداردى قاراشىعاناق كەنىشىندەگى ءوندىرىس ورىندارىمەن تانىستىرامىز, - دەدى شەلل كونتسەرنىنىڭ توراعاسى وليۆە لازار.
اقش-تىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ۋيليام موزەر ءوز سوزىندە وسىنداي ساپارلاردىڭ وتە پايدالى بولاتىنىن ايتادى. ء«بىزدىڭ ەلدەرىمىز اراسىنداعى ەكونوميكالىق ارىپتەستىك جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. امەريكان بيزنەسى قازاقستانعا ينۆەستيتسيا سالۋعا ءاردايىم ىقىلاستى. تەك ەكونوميكا سالاسىندا عانا ەمەس, ونەر مەن مادەنيەت تاقىرىبىندا دا ورتاق جوبالارىمىز كوپ. وسى ساپارىمدا ءوڭىردىڭ ەرەكشەلىكتەرىن كوزىممەن كورىپ, ينۆەستيتسيا مۇمكىندىگىن ودان ءارى ارتتىرامىز دەپ ويلايمىن», دەيدى ۋيليام موزەر.
ۇلىبريتانيانىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى مايكل گيففورد ءوز ەلىنىڭ قازاقستان مۇناي-گاز, ساۋدا سەكتورىندا ەڭ باستى ارىپتەس ەكەندىگىن ايتا كەلىپ, ەكى مەملەكەت اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 2,7 ملرد فۋنت-ستەرلينگتەن اسقانىن جەتكىزدى. سوڭعى ءۇش جىل ىشىندە عانا ەكى ەلدىڭ 31 كومپانياسى اراسىندا ارىپتەستىك ورناعان.
ء«بىز بارلىق سالادا جەرگىلىكتى مازمۇننىڭ كوبەيۋىنە كوڭىل بولەمىز. وتكەن ايدا لوندوندا ۇلىبريتانيا مەن قازاقتان اراسىنداعى ساۋدا سالاسىن ودان ءارى دامىتۋ تۋرالى جيىن ءوتتى. ءبىزدىڭ مەملەكەتتەر اراسىندا مۇناي-گاز, ساۋدا, قارجى جانە ءبىلىم سالالارىنا باسىمدىق بەرىلگەن. سوڭعى 25 جىلدا «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن شەتەلدە ءبىلىم العان قازاقستاندىقتاردىڭ تەڭ جارىمى ۇلىبريتانيانى تاڭداعان ەكەن. وسىنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ مەملەكەتتەر اراسىنداعى تىعىز قارىم-قاتىناستى كورسەتەدى. باتىس قازاقستان وبلىسىنا تۇڭعىش ساپارىمدا ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك الەۋەتىمەن جاقىنىراق تانىسىپ, ىسكەرلىك جانە ءمادىني بايلانىستى ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە اسىقپىن», دەيدى ءوز سوزىندە مايكل گيففورد.
نيدەرلاند كورولدىگىنىڭ ەلىمىزدەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى اندرە كارستەنس تە استانادا عانا ەمەس, وڭىرلەردە وتەتىن وسىنداي كەزدەسۋلەردىڭ ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستى كۇشەيتۋگە كوپ سەپتىگى تيەتىنىن جاسىرمادى.
- گوللانديا جەر كولەمى جونىندە شاعىن بولعانىمەن, قازاقستانعا ەڭ كوپ ينۆەستيتسيا سالعان مەملەكەت, ءبىز مۇنى ماقتان تۇتامىز. وزدەرىڭىز بىلەسىز, بىزدە قورشاعان ورتانى قورعاۋ ماسەلەسى جاقسى جولعا قويىلعان. مىسالى, پايدالانىلعان سۋدىڭ 90%-دان استامى قايتا وڭدەۋگە تۇسەدى, - دەيدى اندرە كارستەنس.
بۇدان بولەك, الداعى ۋاقىتتا گوللانديالىق ينۆەستيتسيانىڭ كومەگىمەن باتىس قازاقستان وبلىسىندا ۇلكەن جوبا – جىلىجاي كەشەنى قۇرىلىسى باستالماق. ەلشىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل جوعارى تەحنولوگيانىڭ بەسىنشى بۋىنىنا جاتاتىن وزىق كەشەن بولادى. اۋماعى 50 گەكتاردان اساتىن جىلىجايدا جىلىنا 40 مىڭ توننادان اساتىن ءونىم الىنباق. كەشەندە باۋ-باقشا جانە گۇل القاپتارى سۋدى وتە ۇنەمدى پايدالانادى. «جىلىجايدىڭ ءونىمى تەك قازاقستانعا ەمەس, جاقىن شەتەلدەرگە دە ەكسپورتتالادى», دەيدى ەلشى مىرزا.
باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى سەرىك ەگىزباەۆ الەمنىڭ دامىعان ەلدەرىنىڭ ەلشىلەرىن اق جايىق ءوڭىرىنىڭ تۋريستىك الەۋەتىن پايدالانۋعا, كوركەم مۇيىستەرىن تاماشالاۋعا شاقىردى.
باتىس قازاقستان
