...ماقتان تۇتادى
كەڭ پەيىلدى, كوپ بالالى نۇرۇموۆتار
وزدەرىنىڭ جاستىقتارىنا قاراماستان, وسىدان ءبىراز ۋاقىت بۇرىن قايرات پەن گۇلنار نۇرۇموۆتار بالالار ۇيىنەن ءۇش ءسابيدى الىپ, شاڭىراعىنداعى بەس قىزدىڭ ورتاسىنا قوسىپ, تاربيەلەيدى. «ايتپاسا جۇرەكتەن كەتەدى, تارتپاسا بىلەكتەن كەتەدى» دەمەكشى, قايرات نۇرۇموۆ:
– ءبىزدىڭ شالداي اۋىلىنداعى بالالار ءۇيىن جابادى, ال سابيلەردى باسقا جەرگە جىبەرەدى دەگەن سىبىستى ەستىپ, زايىبىم گۇلنار ەكەۋمىز اقىلداسىپ, جەتىمدەردى الماقشى بولدىق. اتالعان مەكەمە باسشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, نينا, وليا, ماشا (كوندراتەۆالار) اتتى اپالى-ءسىڭلىلى ءۇش قىزدى جاستارىنىڭ ايىرماشىلىعىنا بايلانىستى ءبولىپ, باسقا مەكەمەلەرگە جىبەرەتىن بولدى. ءبىز باسشىلاردىڭ ونداي شەشىمىنە قارسى بولدىق, ۇلتى باسقا بولسا دا, جاسوسپىرىمدەردى وتباسىمىزعا الامىز دەدىك. مىنە, بۇگىندە نينا, وليا, ماريا – ءوزىمىزدىڭ تۋعان قىزدارىمىز ءاليا, ءمادينا, ليليا, ءنايلا, ءاسيا سياقتى بىزگە سونداي باۋىرمال, اقىلدى, مەيىرىمدى, ەڭبەكقور. وسى كۇندەرى نينا وزىنە ۇناعان وقۋ ورنىن ءتامامداپ پاۆلودار وبلىسىنداعى شارباقتى اۋدانىنىڭ قورعانىس جونىندەگى باسقارماسىندا قىزمەتتە, سونداي-اق وليا, ماريا كوللەدجدىڭ ستۋدەنتتەرى. قۇداي قالاسا, قىزىمىزدى ءارى قاراي وقىتامىز, تۇرمىس قۇرامىز دەسە, تويىن جاسايمىز, – دەدى.
«ەرتىس ورمانى» تابيعي رەزەرۆاتىندا ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان جۇرەكتەرى سىرلى, جۇزدەرىنەن يمانى توگىلگەن ەرلى-زايىپتى نۇرۇموۆتاردىڭ ونەگەلى ءىسى كىم-كىمگە دە ۇلگى دەگىمىز كەلەدى.
ساپارعالي جاعىپاروۆ,
اسكەري جۋرناليست
پاۆلودار وبلىسى,
شالداي اۋىلى
...ۇلگى ەتەدى
«جالىنىڭ سونبەسىن...»
«جالىنىڭ باردا قىزۋىڭدى بەر» دەيدى دانا حالقىمىز. قاي كەزدە دە بولسىن ەلدىڭ ەلدىگىن, مەملەكەتتىڭ مەملەكەتتىگىن قالىپتاستىراتىن, بولاشاعىن ايقىندايتىن وسكەلەڭ ۇرپاق, ياعني جاستار قاۋىمى. وسى ورايدا وبلىستىق زاعيپ جانە ناشار كورەتىن ازاماتتارعا ارنالعان ارناۋلى كىتاپحانا جانىنان «جالىندى جاستار» كلۋبى قۇرىلىپ, جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
جاستار كلۋبىنىڭ ماقساتى – مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردى قوعاممەن بايلانىستىرۋ, كەدەرگىسىز ورتا قالىپتاستىرۋ. جاستاردىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى پايدالانۋعا داعدىلاندىرا وتىرىپ, شىعارماشىلىق قابىلەتىن شىڭدايتىن «جالىندى جاستار» كلۋبى ءارتۇرلى مادەني ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىپ, ولاردى بەلسەنە قاتىستىرىپ وتىرادى.
ءححى عاسىر – اقپارات زامانى دەسەك, زاعيپ وقىرماندارىمىزدى قاجەتتى ماعلۇماتتارمەن قامتاماسىز ەتۋ جاستار كلۋبىنىڭ باستى باعدارلارىنىڭ ءبىرى. مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاستارعا كىتاپحانا قورىنا جاڭادان كەلگەن اۋديوكىتاپتاردى ۇسىنىپ, ءباسپاسوز بەتتەرىندە جارىق كورگەن ماقالالاردى وقىپ, ەل جاڭالىقتارمەن تانىستىرىپ وتىرامىز.
بيىل جاستار جىلى, ەل بولىپ جاستاردى قولدايتىن جىل. جاستاردىڭ رۋحاني جاڭعىرىپ, جاڭا مۇمكىندىكتەرگە قول جەتكىزۋگە سەپتىگى مول جىل. وسى تۇستا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاستار شەكتەۋسىز يگىلىككە قول جەتكىزسە دەيمىز.
جۇلدىز جۇماعۇلوۆا,
باتىس قازاقستان وبلىستىق زاعيپ جانە ناشار كورەتىن ازاماتتارعا ارنالعان ارناۋلى كىتاپحانا كىتاپحاناشىسى
...اسەرىمەن بولىسەدى
جاستار قۇلباراق اتاعا تاعزىم ەتتى
شەتپە اۋىلىنىڭ جاستارى مەن «جاسىل ەل» ەڭبەك جاساقشىلارى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەر گەوگرافياسى» باعىتى بويىنشا تيگەن اۋىلىنا جاقىن قۇلباراق اتا قاۋىمىنا ارنايى باردى. ماقسات – اۋىل جاستارى مەن ستۋدەنت جاستاردىڭ تاريحي-تانىمدىق جان دۇنيەسىن كۇشەيتۋ جانە «رۋحاني جاڭعىرۋ» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جاستار اراسىندا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ بولىپ تابىلادى. جاستار الدىمەن قۇلباراق باتىردىڭ باسىنا بارىپ قۇران باعىشتادى. سوسىن قاۋىمدىقتى ارالاپ, وسىنداعى اتاقتى تۇلعالار تۋرالى مالىمەتتەرگە قانىقتى. بۇدان سوڭ جاستار قاۋىمدىق تۇنەۋحاناسىنا بارىپ شىراقشىمەن اڭگىمە دۇكەن قۇردى.
قۇلباراق تابىلدى ۇلى حيۋا حاندارىنىڭ وزبىرلىعىنا قارسى كۇرەسكەن. قۇلباراق تۇرىكمەننىڭ اتاقتى سۇيىنعارا باتىرىنىڭ جيەنى. قۇلباراق باتىردىڭ ەرلىگى نەگىزىنەن حيۋا حاندىعىنىڭ الامان-قاراقشىلارىنان ەل قورعاۋ ۇرىستارىندا تانىلعان. ماتاي اقىن «باتىر بولىپ تۋىپتى, تابىلدىدان قۇلباراق, التى سان الاش جيىلىپ, كەم دەگەن جوق ءبىر قازاق» دەپ جىرلاعان. 1832 جىلى قىسىندا حيۋا حانى اللاقۇل ماڭعىستاۋعا 3 مىڭ قول اتتاندىرادى. قۇلباراق از قولمەن كۇشى باسىم جاۋمەن تيگەن جەرىندە ەرلىكپەن ۇرىسىپ قازا تاپقان. باتىردىڭ تيگەنگە جاقىن توبە باسىنداعى زيراتى دا اۋليە جەر بولىپ ەسەپتەلەدى. بەرتىندە باسىنا ءساندى كۇمبەز, تۇنەۋحانا سالىندى. كەلەر 2020 جىلى قۇلباراق اتانىڭ 230 جىلدىعى رەسپۋبليكا كولەمىندە اتالىپ وتىلمەك.
باقىتجان ساتىبالديەۆ,
اۋداندىق جاستار ورتالىعىنىڭ مامانى
ماڭعىستاۋ وبلىسى,
ماڭعىستاۋ اۋدانى
...ساقتاندىرادى
سەنىم سەتىنەمەسىن دەڭىز
ءدال وسىنداي تاقىرىپپەن وسىدان ون شاقتى جىل بۇرىن ءبىر گازەتتە ۇلكەن ماقالا جاريالانىپ ەدى… ەلەڭ ەتكىزىپ, وقۋشىنى بىردەن وزىنە تارتاتىن تاقىرىپ… جۋرناليستىك ءتاسىل شىعار. بىراق ماقالانىڭ ماعىناسى دا وتە جاقسى ەدى. سوندا ايتپاعى – ەگەر ماعان كەڭەس وداعى كەزىندە كومپارتيا كەلىپ: «قوناەۆتى ات!» دەسە, اتار ەدىم», دەيدى. سەبەبى شىر ەتىپ دۇنيەگە كەلگەننەن باستاپ مەنى كومپارتيا تاربيەلەدى. الىپپەدە دە ءوز يدەولوگياسىن ءسىڭىردى, مۋلتفيلم ارقىلى دا, تەلەباعدارلامالار ارقىلى دا, گازەت-جۋرنالدارى ارقىلى دا ءوز يدەولوگياسىن سىڭىرە بەردى, سىڭىرە بەردى. اسىرەسە ادەبيەت ارقىلى, كوركەم شىعارمالار ارقىلى ءسىڭىردى. سونداعى كەيىپكەرلەرگە ەلىكتەدىك. ال كەيىپكەرلەردىڭ ءىس-قيمىلى مەن ويلارى تۇنىپ تۇرعان يدەولوگيا ەدى, – دەيدى. ال قازىر شە؟ كەڭەس وداعى بولماعانىمەن, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى, كينوسى مەن ءمۋلتفيلمى بار, مۋزىكاسى ارقىلى ءوز يدەولوگياسىن جۇرگىزىپ جاتقاندار كوپ قوي. سوعان اباي بولۋ كەرەك. ايتپەسە قۇلاعىڭا نەشە ءتۇرلى «يزمدەردى» قۇيىپ تاستاپ, سوسىن بارىپ «ات!» دەسە, اتا سالامىز با؟ ب ۇلىك شىعارعىشتار, ىرىتكى سالعىشتاردىڭ قولداناتىن ءتاسىلى عوي. نەشە ءتۇرلى جاڭالىق تاراتقىشتاردىڭ حابارلارىن دا سىن كوزبەن وقۋ كەرەك. ايتقانى مەن جازعانىنىڭ بارىنە سەنە سالاتىن جامان ادەتتەن ارىلۋىمىز كەرەك…
ەدىگە الپىسباي
نۇر-سۇلتان
