شاراعا ارمەنيا, ازەربايجان, بەلارۋس, قىرعىزستان, مولدوۆا, رەسەي, تاجىكستان, تۇرىكمەنستان, وزبەكستان ەلدەرىنىڭ كوشباسشىلارى قاتىستى.
جيىن بارىسىندا تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى شەڭبەرىندە كوپقىرلى ءوزارا ءىس-قيمىل جونىندە پىكىر الماستى. سونداي-اق 2020 جىلعى تمد-عا توراعالىق ەتۋ جانە تمد اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى تۋرالى ماسەلەلەر قارالدى.
مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ۇيىمىن ودان ءارى دامىتۋعا قاتىستى ءوزىنىڭ كەشەندى ۇسىنىستارىن ايتتى.
پرەزيدەنتتىڭ پىكىرىنشە, تمد – دوستاستىق ەلدەرى اراسىندا ساياسي, ەكونوميكالىق جانە گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى ساقتاپ, نىعايتۋعا زور ىقپال ەتكەن بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىم.
قاسىم-جومارت توقاەۆ دۇنيە جۇزىندە شيەلەنىستەر مەن بەلگىسىزدىكتىڭ ءداۋىرى تۋىپ, سەنىمسىزدىك داعدارىسىنىڭ كەسىرىنەن حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ ارحيتەكتۋراسى شاتقاياقتاپ, الەمدىك ەكونوميكانىڭ تۇراقسىزدىعىنان دامۋشى ەلدەردەن قارجى «قاشىپ» جاتقانىن اتاپ ايتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ويىنشا, وسىنىڭ سالدارىنان ايماقتىق ينتەگراتسياعا كوزقاراس وزگەرىپ, بۇعان دەيىن مىزعىماستاي كورىنگەن قارىم-قاتىناستار مودەلى ءارتۇرلى سىناقتاردان وتۋدە.
– ءبىزدىڭ ۇيىمعا وزگەرمەلى ومىرگە ىڭعايلانا وتىرىپ, اسا كۇردەلى دە قاجەتتى بەيىمدەلۋ پروتسەسىنەن ءوتۋ كەرەك. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن تمد-نى قۇرىلىمدىق جاڭعىرتۋ پروتسەسىنە كىرىستىك. 2017 جىلى ۇيىمنىڭ ودان ءارى دامۋ تۇجىرىمداماسى مەن ەكونوميكالىق دامۋ ستراتەگياسىن وزەكتەندىرۋ جۇمىستارى باستالدى. مەن وسى جۇمىستاردى جالعاستىرۋعا نيەتتىمىن,– دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى تمد-نىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ دەپ سانايدى.
– تمد-دا 2011 جىلى قۇرىلعان ەركىن ساۋدا ايماعى ءبىزدىڭ مەملەكەتتەر اراسىنداعى تاۋار اينالىمىن جاقسارتۋعا جاعداي جاسادى. سونىمەن قاتار ساۋدا ىنتىماقتاستىعىن ودان ءارى كەڭەيتۋ ءۇشىن قازىرگى كەدەرگىلەردى ازايتۋ جونىندەگى جۇمىستاردى جالعاستىرۋ كەرەك. ۇيىم شەڭبەرىندە ەكونوميكالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدارعا تىڭ سەرپىن بەرۋ ءۇشىن قوسىمشا ءوسۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋ قاجەت,– دەپ توپشىلايدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت بىرلەسىپ اتقاراتىن بىرقاتار پەرسپەكتيۆالى باعىتتاردى اتادى. ولار: تسيفرلى تەحنولوگيالار, ەلەكتروندى ساۋدا, ەركىن قىزمەت كورسەتۋ جانە تۋريزم.
– تسيفرلى تەحنولوگيالاردىڭ قارقىندى دامۋى مەملەكەتتەردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن وزگەرتتى. تمد ەلدەرىنىڭ بارلىعىندا ەكونوميكانى تسيفرلاندىرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. بىرلەسكەن جۇمىستىڭ ناتيجەسىن كورۋ ءۇشىن ۇيىم شەڭبەرىندە ءبىلىم مەن تاجىريبە الماسىپ, كۇش بىرىكتىرۋ ماڭىزدى. وسى ورايدا تمد اۋماعىندا زاماناۋي تەحنولوگيالار جونىندە تۇراقتى نەگىزدە ارنايى فورۋمدار ۇيىمداستىرۋدى ۇسىنامىن,– دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ 2018 جىلى الەمدەگى ەلەكتروندى ساۋدا كولەمى جەكە تاۋار اينالىمىنىڭ 11,5%-دى قۇراپ, 1,8 تريلليون دوللارعا جەتكەنىن ايتتى. ساراپشىلاردىڭ بولجامىنشا, 5 جىلدان كەيىن بۇل كورسەتكىش 2,8 تريلليون دوللارعا جەتەدى. پرەزيدەنت ۇيىم شەڭبەرىندە ەلەكتروندى ساۋدانى دامىتۋعا ىقپال ەتەتىن نورماتيۆتىك قۇجات ازىرلەۋدى ۇسىندى. قازىر دوستاستىق ەلدەرىنىڭ جالپى الەمدىك ساۋداداعى ۇلەسى 1%.
مەملەكەت باسشىسى تۋريزم سالاسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ بولاشاعى زور ەكەنىنە توقتالدى. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, اتالعان سالا الەمنىڭ كوپتەگەن مەملەكەتىنە پايدا اكەلىپ وتىر.
– دوستاستىق ەلدەرىنىڭ ارقايسىسىنا ءتان دەمالىس ورىندارى, تابيعي جانە تاريحي نىساندارى بار. ولار الەمنىڭ تارتىمدى تۋريستىك باعىتتارىن تولىقتىرا الادى, – دەدى پرەزيدەنت.
ءتۇرلى ۆيزالىق جانە ميگراتسيالىق ەرەجەلەر تۋرالى ايتقان مەملەكەت باسشىسى تمد تەرريتورياسىندا شەنگەن كەلىسىمى سەكىلدى «دوستاستىق ۆيزاسى» دەگەن شارتتى اتاۋمەن بىرىڭعاي جۇيە ەنگىزۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋدى ۇسىندى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇل باستاما تۋريستەر سانىن كۇرت ارتتىراتىنىن, الايدا اتالعان ماسەلەنى ساراپشىلاردىڭ جان-جاقتى زەرتتەۋى قاجەت ەكەنىن ايتتى. پرەزيدەنت ۇيىم اياسىندا 2020 جىلدى جەڭىستىڭ 75 جىلدىعىنا ارنالۋىنىڭ سيمۆولدىق ءمانى بار دەدى.
– سول سۇراپىل جىلداردا ءبىزدىڭ حالقىمىز, سونىڭ ىشىندە قازاقستاندىقتار دا بار, باسقىنشىلار توندىرگەن قاتەرگە جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ قارسى تۇردى. مايدان دالاسىندا قازا بولعان باتىرلارعا, ارداگەرلەر مەن تىل ەڭبەككەرلەرىنە قۇرمەت كورسەتۋ ءبىزدىڭ ورتاق پارىزىمىز. ءبىز, قازاقستاندىقتار, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ تاريحىنىڭ بۇرمالانۋىنا تۇبەگەيلى قارسىمىز,– دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ءسوز سوڭىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ تمد اۋماعىندا تەرەڭ ءارى جۇيەلى ۇجىمداسۋعا دايىن ەكەنىن مالىمدەدى.
تمد مەملەكەتتەرى باسشىلارى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىنان كەيىن تومەندەگى قۇجاتتارعا قول قويىلدى:
- تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ ستراتەگيالىق ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعى تۋرالى دەكلاراتسياسى;
- تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر باسشىلارىنىڭ ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ حالقىنا جانە الەمدىك قاۋىمداستىققا 1941-1945 جج. ۇلى وتان سوعىسىنداعى كەڭەس حالقىنىڭ جەڭىسىنە 75 جىل تولۋىنا وراي ۇندەۋى;
- تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ باس بوستاندىعىنان ايىرۋدان باسقا جازا تۇرلەرىن ورىنداۋدى بەرۋ تۋرالى كونۆەنتسياسى;
- تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ 2020-2022 جىلدار ارالىعىندا تەرروريزممەن جانە ەكسترەميزمنىڭ وزگە دە زورلىق-زومبىلىق تۇرلەرىمەن كۇرەستە ىنتىماقتاستىعى تۋرالى باعدارلاماسى.
