ااك الاتىندار سانى 2,1 ملن ادام
الدىمەن ۇكىمەت ۇيىندە اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى نازارعا ۇسىنىلدى. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءبىرجان نۇرىمبەتوۆ 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ كەشەندى ءتاسىلى مەن اتاۋلى سيپاتىن قابىلداۋ قاراستىرىلاتىن زاڭ جوباسىن تانىستىردى. وندا 4 نەمەسە ودان دا كوپ كامەلەتكە تولماعان بالاسى بار, كۇندىزگى بولىمدە وقيتىن 23 جاسقا دەيىنگى ستۋدەنتتەرى بار بارلىق كوپ بالالى وتباسىلارعا مەملەكەتتىك جاردەماقى بەرۋ قاراستىرىلعان. سونىمەن قاتار وتباسىنىڭ بارلىق مۇشەلەرىنە كەدەيلىك شەگى مەن وتباسىنىڭ جان باسىنا شاققانداعى ورتاشا تابىسىنىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىق رەتىندە توقسان سايىن ااك تاعايىندالماق. بۇل رەتتە وتباسىنىڭ جۇمىسقا جارامدى مۇشەلەرىنىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋىن جانە مەملەكەتتىڭ كومەگىمەن كاسىپ اشۋىنا جاردەمدەسۋ قاراستىرىلعان. از قامتىلعان وتباسىلار الەۋمەتتىك پاكەتپەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ياعني 1-دەن 6 جاسقا دەيىنگى بالالار تاماق, گيگيەنالىق قۇرالدار جانە ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرىن الۋى, ال 6 –18 جاستاعىلاردىڭ مەكتەپتەردە تەگىن ىستىق تاماق الۋى, قالالىق قوعامدىق كولىكتە كۇندەلىكتى تەگىن جول ءجۇرۋى, ولارعا مەكتەپ فورماسى, وقۋ قۇرالدارى بەرىلۋى نازارعا الىنادى.
– بيىلعى 1 ساۋىردەن باستاپ كەدەيلىك شەگى 50%-دان 70%-عا دەيىن ءوستى (14 849-دان 20 789 تەڭگەگە دەيىن), سونداي-اق تابىسى تومەن وتباسىنىڭ ءاربىر بالاسىنا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك 20 789 تەڭگە مولشەرىندە بەلگىلەندى. سونىمەن قاتار شارتسىز اقشالاي كومەكتى تاعايىنداۋ مەرزىمى – 3 ايدان 6 ايعا دەيىن, شارتتى اقشالاي كومەك – 6 ايدان 12 ايعا دەيىن ۇزارتىلعان بولاتىن. وسى جىلدىڭ توعىز ايىندا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك 417 مىڭ وتباسىنا نەمەسە 2,1 ملن ادامعا تاعايىندالدى. ااك ورتاشا مولشەرى 2,5 ەسەگە ۇلعايتىلادى, – دەدى ب.نۇرىمبەتوۆ.
بەلگىلى بولعانداي, بارلىق اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلاردىڭ جارتىسىنان استامى كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ مۇشەلەرى. مينيستر اتاپ وتكەندەي, ەنگىزىلگەن ااك تەتىگىنىڭ وڭ جانە تەرىس فاكتىلەرى بار. وكىنىشكە قاراي, جەكەلەگەن ازاماتتار اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتىڭ كەڭەيتىلگەن مۇمكىندىكتەرىن تەرىس پايدالانعان فاكتىلەر كەزدەسەدى. مىسالى, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تاعايىنداۋ كەزىندە 73 000-نان استام وتباسى تابىسىن جاسىرىپ, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتىڭ زاڭسىز تاعايىندالعانى انىقتالعان.
– مينيسترلىكتە قولدانىستاعى اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك جۇيەسىن وزگەرتەتىن زاڭ جوباسى ازىرلەندى. ۇسىنىلعان ءىس-شارالار كەشەندى تۇردە قاراستىرىلۋى كەرەك. بۇل – كوپ بالالى انالاردى قولداۋ, جاڭعىرتىلعان اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك, كەپىلدەندىرىلگەن الەۋمەتتىك پاكەت. از قامتىلعان بالالاردىڭ 60%-عا جۋىعى كوپ بالالى وتباسىنان شىققان (56,5%). وسىعان بايلانىستى اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشى وتباسىلار قۇرامىنان بالالاردى شىعارىپ, ولارعا تابىسىنا قاراماستان بەرىلەتىن مەملەكەتتىك جاردەماقىعا اۋىستىرۋ ۇسىنىلادى. كوپ بالالى وتباسىلارعا بەرىلەتىن جاڭا مەملەكەتتىك جاردەماقىنى 42 500 تەڭگەدەن 73 375 تەڭگەگە دەيىن ارتتىرۋ ۇسىنىلدى. اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك ومىرلىك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان جانە قيىندىقتان ءوز بەتىنشە شىعۋعا مۇمكىندىگى جوق ادامدارعا تاعايىندالۋى ءتيىس, – دەدى مينيستر. وسىعان بايلانىستى كەلەسى مىنانداي تەتىكتەر ۇسىنىلادى: اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتىڭ توقسان سايىنعى تاعايىنداۋ ءتارتىبىن قايتارۋ جانە تيىسىنشە شارتتى جانە شارتسىز كومەكتى ءۇش ايعا تاعايىنداۋ.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ەگەر وتباسىنىڭ ەڭبەككە قابىلەتتى مۇشەسى ۇسىنىلعان جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنان باس تارتسا, وندا ول جانە ونىڭ وتباسىنىڭ بارلىق مۇشەلەرى اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋ قۇقىعىنان ايىرىلاتىن بولادى.
سونداي-اق بالا كۇتىمىمەن اينالىساتىن اناعا بالا ءۇش جاسقا تولعاننان كەيىن جۇمىسپەن قامتۋدىڭ بەلسەندى شارالارىنا قاتىسۋ قۇقىعىن بەرۋ ۇسىنىلدى.
– اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەككە ۇمىتكەر وتباسىلار سانىنىڭ ارتقانى, قوعامدىق نەگىزدە جۇمىس ىستەيتىن ۋچاسكەلىك كوميسسيالاردىڭ جۇمىسىنا اسەر ەتكەنىن مويىنداۋ كەرەك. سوندىقتان ۋچاسكەلىك كوميسسيالارعا وتباسىنىڭ ماتەريالدىق جاعدايىنا تەكسەرۋ جۇرگىزۋ جانە قورىتىندى جاساۋ ءۇشىن مەرزىمدى ءۇش كۇننەن جەتى كۇنگە دەيىن ارتتىرۋدى ۇسىنامىز, – دەدى ب.نۇرىمبەتوۆ.
كۇن تارتىبىندەگى تاقىرىپتى تارقاتقان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆ ااك تاعايىنداۋ ومىرلىك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ادامدارعا ارنالعانىن اتاپ ءوتتى.
– اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك ۋاقىتشا تۇرمىسى ناشار وتباسىلارعا مۇقتاجدىقتان شىعۋ ءۇشىن تولەنەدى. ەڭ نەگىزگى ماسەلە – ءبىز مۇقتاجدىق پەن ماسىلدىقتى اجىراتا ءبىلۋىمىز كەرەك. وكىنىشكە قاراي, تابىستارىن جاسىرىپ, ااك العان وتباسىلار كوبەيىپ كەتتى, – دەدى ب.ساپارباەۆ. ۆيتسە-پرەمەردىڭ ايتۋىنشا, ونىڭ الماتى, سەمەي, وسكەمەن, قاراعاندى, جەزقازعان قالالارىنا ساپارمەن بارىپ, حالىقپەن كەزدەسكەندە نەگىزىنەن تۇرعىندار تاراپىنان ااك-ءتى ەڭ الدىمەن از قامتىلعان وتباسىلارعا جانە بالالارعا تولەۋ ماسەلەسى كوتەرىلگەن.
– سونىڭ ءبارىن ەسكەرە كەلە جانە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, ااك تولەۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا زاڭ جوباسىن ۇسىنىپ وتىرمىز. از قامتىلعان, كوپ بالالى وتباسى ءار ۋاقىتتا مەملەكەتتىڭ قامقورلىعىندا بولادى. ۇسىنىلىپ وتىرعان ااك-ءتى تولەۋ تەتىكتەرىن جەرگىلىكتى بيلىكپەن ءارى قاراي جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەيمىز, – دەدى ب.ساپارباەۆ.
وسى رەتتە اسقار مامين مەملەكەت حالىقتى الەۋمەتتىك قولداۋ تەتىكتەرىن جۇيەلى تۇردە جەتىلدىرىپ وتىراتىنىن, بۇل باعىتتا كوپتەگەن اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلعانىن اتاپ ءوتتى. ۇكىمەت باسشىسى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, وڭىرلەردە ااك بەرۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى تۋرالى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋدى, قازان ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن ءتيىستى زاڭ جوباسىن پارلامەنتكە ۇسىنۋدى, ال وڭىرلەردىڭ اكىمدەرىنە ااك ۇسىنۋ بويىنشا تۇزەتىلگەن شارالاردىڭ ناقتى ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.
– ازاماتتارىمىز كومەككە مۇقتاج ادامداردىڭ ءبارى – از قامتىلعاندار, كوپ بالالى وتباسىلار مەن بالالار مەملەكەتتىڭ قورعاۋىندا بولعانىن جانە الداعى ۋاقىتتا دا سولاي بولاتىنىن ءبىلۋى كەرەك. جۇمىس ىستەي الاتىندارعا – وقۋعا, ماماندىق الۋعا, جەكە كاسىپ اشۋعا, جۇمىسقا ورنالاسۋعا بارلىق جاعداي جاسالىپ جاتىر, – دەدى پرەمەر-مينيستر.
«اشىق اسپان» رەجىمىن ەنگىزۋ جۇكتەلدى
ۇكىمەتتە تالقىلانعان ەكىنشى ماسەلە ازاماتتىق اۆياتسيانى دامىتۋ جانە اۋە بيلەتتەرىنىڭ باعاسىن ودان ءارى تومەندەتۋ شارالارىنا ارنالدى. سالاداعى جاعداي تۋرالى يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى ب.اتامقۇلوۆ, «سامۇرىق-قازىنا» اق كولىك جانە لوگيستيكا جونىندەگى باسقارۋشى ديرەكتورى ق.الپىسباەۆ, ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ق.بوزىمباەۆ, «ەير استانا» اق پرەزيدەنتى پ.فوستەر باياندادى.
جيىندا بەلگىلى بولعانداي, بيىلعى 8 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاندا جولاۋشىلاردى اۆياتاسىمالداۋ كولەمى وسكەن. ازاماتتىق اۆياتسيادا 5,6 ملن جولاۋشى تاسىمالداندى, بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 1,8%-عا ارتىق. سونىمەن قاتار ۇشۋ گەوگرافياسى كەڭەيىپ, قازاقستان 99 حالىقارالىق باعىتتا 24 شەتەلمەن اۋە قاتىناسىن جۇزەگە اسىرادى. سونىڭ ىشىندە 2019 جىلى نۇر-سۇلتاننان توكيوعا, پراگاعا, ۇلان-باتىرعا تىكەلەي قاتىناۋ مۇمكىندىگى تۋماق. سونىمەن قاتار 9 الەمدىك قارجى ورتالىعىمەن تۇراقتى اۋە قاتىناسى ورناتىلعان.
–بۇگىندە قازاقستاننىڭ 26 شەت مەملەكەتپەن 99 حالىقارالىق باعىت بويىنشا اۋە قاتىناسى بار. ەلىمىزدە اپتاسىنا 26 شەتەلدىك جانە 3 قازاقستاندىق اۋەاكومپانياسى 430 رەيس ورىندايدى. بىرنەشە جىل بۇرىن 3 شەتەلدىك كومپانيا (اۋستريالىق اۆياجەلىلەر, چەح اۆياجەلىلەرى, كلم) ەلىمىزگە كوممەرتسيالىق سەبەپتەرگە بايلانىستى ۇشۋدى توقتاتقان ەدى. الايدا قازىر مينيسترلىك ەلىمىزگە ۇشۋ تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ بويىنشا شارالار قابىلدادى. بىرقاتار شەتەلدىك تاسىمالداۋشىلاردىڭ قازاقستان نارىعىنا شىعۋ جوسپارى بار. جاقىن بولاشاقتا «Emirates» (دۋباي, 2021 جىلى), «Qatar Airways» (دوحا, 2020 جىلى), «China Eastern» (شانحاي, 2021 جىلى), ورال اۆياجەلىلەرى, پوبەدا جانە تاعى باسقا اۋە كومپانيالاردىڭ كەلۋى كۇتىلىپ وتىر, – دەدى ب.اتامقۇلوۆ.
مينيستر ءوز سوزىندە اۆيابيلەتتەردىڭ باعاسىن تومەندەتۋ ماقساتىندا «FlyArystan» لوۋكوستەرى اشىلعانىن, وسى جىلدىڭ مامىر ايىنان باستاپ 450 مىڭنان استام بيلەت ساتىلىپ, ولاردىڭ 60%-عا جۋىعى 10 مىڭ تەڭگەگە دەيىن مينيمال تاريفتەر بويىنشا ساتىلعانىن اتاپ ءوتتى. جاقىن ۋاقىتتا نۇر-سۇلتاننان پاۆلودار, سەمەي جانە شىمكەنت قالالارىنا بيلەت باعاسى 5999 تەڭگەدەن باستالاتىن جاڭا رەيستەر اشىلادى. پاۆلودارعا وپتسيوندىق تاريفتەر 999 تەڭگەدەن باستاپ ساتىلۋدا. 2020 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن لوۋكوستەر ماسكەۋگە حالىقارالىق بايلانىستار اشا وتىرىپ, كوپتەگەن ءوڭىر ورتالىقتارىنا ۇشىرىلماق.
بيىل قازاقستاندىق ءموز-دەردى جاڭعىرتۋدىڭ ارقاسىندا اۆياتسيالىق وتىن ءوندىرۋ كولەمى 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا 694 مىڭ تونناعا نەمەسە 1,8 ەسەگە ءوستى. بۇل وتاندىق مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارى ەسەبىنەن ىشكى نارىقتىڭ قاجەتىن تولىق قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
– حالىقتى ساپالى, قاۋىپسىز جانە قولجەتىمدى اۆيا قىزمەتتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى, – دەدى ا.مامين.
پرەمەر-مينيستر 2020 جىلى شانحاي مەن سينگاپۋرعا رەيس اشۋ بويىنشا جۇمىستى جالعاستىرۋدى, سونداي-اق, نيۋ-يورككە ۇشۋ ءۇشىن وتاندىق اۆياكومپانيالاردى اككرەديتتەۋ ءراسىمىن اياقتاۋدى, وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قوستاناي جانە بالقاش اۋەجايلارىنىڭ ۇشىپ-قونۋ جولاعىنىڭ رەكونسترۋكتسياسىن اياقتاۋدى, تۇركىستانداعى اۋەجاي قۇرىلىسى مەن شىمكەنتتەگى تەرمينال قۇرىلىسىن بەلگىلەنگەن مەرزىمدە اياقتاۋدى, وڭىرلەردە شاعىن اۆياتسيا مەن اەرودرومداردى دامىتۋ جونىندەگى باعدارلامانى ازىرلەۋدى جانە قابىلداۋدى جەدەلدەتۋدى تاپسىردى.
سونىمەن قاتار وتاندىق اۋەجايلاردا شەتەلدىك اۆياكومپانيالار ءۇشىن «اشىق اسپان» رەجىمىن ۇسىنۋ جۇمىسىن بەلسەندى جۇرگىزۋدى جۇكتەدى.
ۇكىمەت باسشىسى «سامۇرىق-قازىنا» قورىنا 2020 جىلى مەملەكەتتىك حولدينگتىڭ باسقارۋىنداعى اۆياكومپانيالاردىڭ اۋە كەمەلەرى پاركىن ۇلعايتۋدى جانە ولاردىڭ ۇشۋ گەوگرافياسىن كەڭەيتۋدى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.
