پرەزيدەنت پارمەن بەرىپ, ۇكىمەت ءۇمىتىن جاققان حالىقتىڭ الەۋمەتتىك الەۋەتىن كوتەرۋ مينيسترلىكتىڭ مىندەتى. پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن كەشەگى ۇكىمەت وتىرىسىندا ايقىندىق, ادىلەتتىلىك جانە ەڭبەككە ىنتالاندىرۋ قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى قارالدى. جيىندا ەلىمىزدىڭ ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءبىرجان نۇرىمبەتوۆ 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ كەشەندى ءتاسىلى مەن اتاۋلى سيپاتىن قابىلداۋدى قاراستىراتىن جاڭا زاڭ جوباسىن تانىستىرعان-دى.
كەشە مۇقتاج ازاماتتارعا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك قالاي كورسەتىلىپ جاتقانى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا كەڭىنەن ءتۇسىندىرىلدى. اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن وتباسىلارعا عانا اقشالاي تولەمدەر تۇرىندە جانە جەكە ءىسىن باستاۋعا, وقىتۋعا, جۇمىسقا ورنالاسۋعا قولداۋ كورسەتۋ ارقىلى وتباسىن ومىرلىك قيىن جاعدايدان شىعارۋعا كومەكتەسۋگە باعىتتالعانى اتاپ ايتىلدى.
«ەگەر وتباسى تابىسى بويىنشا از قامتىلعان وتباسى ساناتىنا جاتاتىن بولسا, وندا جاردەماقىدان بولەك اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك بەرىلەدى. بۇعان قوسا, كەپىلدىكتى الەۋمەتتىك توپتاما ۇسىنىلادى. سوندىقتان از قامتىلعان, كوپ بالالى وتباسى بولسا, اتالعان كومەكتىڭ بارلىق ءۇش ءتۇرىن الادى. سونىمەن قاتار مۇگەدەك بالاسى بار وتباسىلارعا قامقور بولۋ – مينيسترلىكتىڭ ەڭ باستى ماقساتتارىنىڭ ءبىرى. بيىل مامىر ايىندا 2025 جىلعا دەيىن مۇگەدەكتەر قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوسپار قابىلداندى. اتالعان جوسپار اياسىندا كوپ جۇمىس جۇرگىزىلۋدە, مۇگەدەكتىگى بار ادامداردى تەحنيكالىق قۇرالدارمەن جانە وڭالتۋ قىزمەتتەرىمەن قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلگەن. مىسالى, 16 جاسقا دەيىنگى مۇگەدەك بالالارعا شىلدە ايىندا مولشەرى ۇلعايعان جاردەماقى بەرىلەدى.
بۇگىنگى تاڭدا بۇل 42 500 تەڭگەنى قۇراپ وتىر. ال 16-دان 18 جاسقا دەيىنگى مۇگەدەك جاسوسپىرىمدەر دە 35 مىڭنان 57 مىڭ تەڭگەگە دەيىن جاردەماقى الادى. بۇدان بولەك, زاڭنامادا 18 جاسقا دەيىن مۇگەدەك بالانى جانە 18 جاستان اسقان 1 توپتاعى مۇگەدەكتى تاربيەلەپ وتىرعان اتا-اناسى دا, قامقورشىسى دا مەملەكەتتەن 41 500 تەڭگە مولشەرىندە جاردەماقى الادى. ەڭ باستى ايتا كەتەتىن جايت, وتباسىنىڭ از قامتىلعانىن انىقتاۋ بارىسىندا مۇگەدەك بالالارعا تولەنەتىن جاردەماقىلار وتباسى تابىسىنىڭ قۇرامىندا ەسەپكە الىنبايدى», دەدى ب.نۇرىمبەتوۆ.
سونىمەن قاتار ول از قامتىلعان ااك الىپ جۇرگەن ازاماتتاردىڭ ىشىندە ەڭبەككە جارامدى ازاماتتاردىڭ 55 مىڭى جۇمىسپەن قامتىلعانىن جەتكىزدى.
«ەلىمىزدە ااك الىپ جۇرگەن ازاماتتاردىڭ ىشىندە ەڭبەككە جارامدى ازاماتتاردىڭ 55 مىڭىن جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنا تارتا بىلدىك. 8400-دەي ادام جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الىپ, 3400-دەي ادام تەگىن, قايتارىمسىز 505 مىڭ تەڭگەگە جۋىق گرانت الىپ, جەكە شاعىن كاسىبىن جۇرگىزىپ ۇلگەردى. وكىنىشكە قاراي, كەيبىر ازاماتتارىمىز وزدەرىنىڭ شىنايى تابىستارىن جاسىرىپ, ااك مۇمكىندىكتەرىن تەرىس پايدالانۋ فاكتىلەرى دە ورىن الدى. بۇل جەردە ءبىرى بىلمەستىكتەن قاتەلەستى, ءبىرى پەندەشىلىككە سالىندى. دەگەنمەن, مۇنىڭ ءبارى زاڭ بۇزۋشىلىققا الىپ كەلدى. ءوزىنىڭ ناقتى تابىسىن جاسىرعان 73 مىڭنان استام وتباسىنا ااك زاڭسىز تاعايىندالعانى انىقتالدى. ءبىز تولەمدەردى توقتاتۋعا نەمەسە قايتا ەسەپتەۋگە ءماجبۇر بولدىق. شارا قولدانۋ بارىسىندا 23 مىڭ ادامنىڭ ااك تاعايىندالعان شەشىمدەرىن بۇزۋعا, 9 مىڭعا جۋىق ادامداردىڭ تولەمدەرىن توقتاتۋعا, 38 مىڭ ادامنىڭ ااك مولشەرىن قايتا ەسەپتەۋگە تۋرا كەلدى. سونىمەن قاتار وزدەرىنىڭ جەكە كاسىپتەرىنىڭ بار ەكەنىن جاسىرعان دەرەكتەر دە انىقتالدى. مىسالى, الماتى وبلىسىندا كوپ بالالى وتباسى اعىمداعى جىلدىڭ 11 ماۋسىمىنان باستاپ ااك الدى. بىراق تەكسەرۋ بارىسىندا بۇل وتباسىنىڭ 852 باس مال تىركەلگەن شارۋاشىلىعى بار ەكەنى بەلگىلى بولدى», دەدى ول.
اتالعان الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىمەن قاتار بالالارى بار تابىسى از وتباسىلارعا ءۇي بيزنەسىن جۇرگىزۋ داعدىلارىن يگەرۋگە كومەك كورسەتىلەدى.
«الماتىنىڭ بارلىق 8 اۋدانىندا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار تاراپىنان «باقىتتى وتباسى» ورتالىقتارى قۇرىلعان. وندا انالارى كۋرستان وتكەن كەزدە بالالارىنىڭ قاراۋسىز قالماۋىنا بارلىق جاعداي جاسالعان. كۋرستان وتكەن انالارعا قاجەتتى جابدىقتار ساتىپ الۋ ءۇشىن قايتارىمسىز گرانتتار بەرەتىن بولامىز. بۇل تاجىريبەنى بارلىق وڭىردە تاراتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. سونداي-اق «مەنىڭ كاسىبىم» جوباسىن ىسكە قوستىق, ونىڭ اياسىندا اكىمدىكتەردىڭ قولداۋىمەن دەمەۋشىلەر ەسەبىنەن انالارعا شاعىن ءۇي بيزنەسىمەن اينالىسۋعا كومەك كورسەتىلەدى», دەدى مينيستر.
«اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك بۇل از قامتىلعان, جاعدايى تومەن ازاماتتارعا بەرىلەدى. بۇل – اقشالاي تۇردە جانە الەۋمەتتىك جاعىنان بەيىمدەۋ, ياعني جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىمەن قوسىلىپ كورسەتىلەتىن كومەك. مەملەكەت از قامتىلعان, كومەككە مۇقتاج, تابىسى تومەن ازاماتتارعا كومەكتەسۋگە مىندەتتى. سوندىقتان دا وسى الەۋمەتتىك ساياسات جالعاساتىن بولادى. ءبىر ەسكەرەرلىگى, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك – ەلىمىزدەگى جالعىز الەۋمەتتىك تولەم ەمەس. ودان بولەك, ەلىمىزدە انا مەن بالاعا قاتىستى جاردەماقىنىڭ كەمىندە 10 ءتۇرى بار. وعان جىلىنا 470 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات بولىنەدى. جالپى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ بيۋدجەتىندە 3 تريلليون 53 ملرد تەڭگە جىل سايىن 4 ميلليوننان استام ادامعا زەينەتاقى مەن جاردەماقى رەتىندە بەرىلىپ وتىر. وتباسىنىڭ جەكە تابىسى مەن مەملەكەت تاراپىنان تولەنىپ جاتقان زەينەتاقى مەن جاردەماقى تۇرىندەگى تابىستار از قامتىلعان وتباسىنىڭ ولشەم شارتتارىنان شىقپاي قالعان جاعدايدا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك بەرىلەدى. بۇگىنگى تاڭدا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك قالاي تاعايىندالادى؟ 2018 جىلى از قامتىلعان وتباسى قاتارىنا ورتاشا جان باسىنا شاققان تابىسى تومەنگى كۇنكورىستىڭ 50 پايىزىنان تومەن جانە ءار ادامعا جەكە تابىسى مەن كۇنكورىستىڭ 50 پايىزىنىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىعى تولەنەتىن. 2019 جىلدىڭ 1 ساۋىرىنەن باستاپ ءتارتىپ ءسال وزگەردى. قازىر ول ولشەم شارت از قامتىلعان وتباسىنىڭ قاتارىنا ەنۋ ءۇشىن ەڭ تومەنگى كۇنكورىستىڭ 50 پايىزىنا ەمەس, 70 پايىزىنا دەيىن كوتەرىلدى. جانە وتباسىنداعى كامەلەتتىك جاسقا تولماعان بارلىق بالاعا 20 789 تەڭگە كولەمىندە تولەنەدى. اعىمداعى جىلدىڭ توعىز ايىندا ااك 417 مىڭ وتباسىنا نەمەسە 2,1 ملن ادامعا تاعايىندالدى. ااك ورتاشا مولشەرى ءبىر ادامعا 2,5 ەسە, 6848 تەڭگەدەن 16 446 تەڭگەگە دەيىن ءوستى. ورتاشا ەسەپپەن وتباسىنا 90 مىڭ تەڭگە شىعادى, ايىنا ەڭ كوپ تاعايىندالعان سوما – 455 مىڭ تەڭگە. بيىل ااك-كە 206 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. ءسوزسىز وسى كومەك كوپتەگەن وتباسىلارعا كومەگىن تيگىزدى. سونداي-اق ولار جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنا تارتىلىپ, وسى قيىن جاعدايدان شىعا ءبىلدى», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
