ەربولات تولەپباي: “قازاقتى باسقا جۇرتقا تانىتسام با دەگەن ارمان مەنى ەرتەڭگە جەتەلەيدى”

ەلورداداعى “حاس سانات” ونەر گالەرەياسىندا مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, رەسەي, چەحيا, قىرعىزستان كوركەم-سۋرەت اكادەميالارىنىڭ اكادەميگى ەربولات تولەپبايدىڭ اراعا ون بەس جىل سالىپ اشىلعان كورمەسىنەن  قىلقالام شەبەرىنىڭ تۋعان جەرگە سۇيىسپەنشىلىك سەزىمى ايشىقتى بوياۋلار سازىمەن ايرىقشا اسەر قالدىرعان. ەل مەن جەرگە دەگەن ماحابباتتى, وتانىم دەپ تەبىرەنگەن پەرزەنتتىك سەزىمدى ءمىنسىز ۇنمەن جىرلايتىن كاسىپتىڭ الدىندا ءيىلىپ, كىشىرەيمەيتىن پەندە جوق شىعار, ءسىرا. قيالدىڭ قىلقۇيرىعىن كوكجيەككە سامعاتىپ, ارماننىڭ اق ءشالىسىن اسپاندا قا­لىق­تاتار قىلقالام تۋىندىلارى تۋرالى سەزىم-سەمسەر تالاي رەت سەلشە تۋلاپ, سانانى ساعىم ويلار تالاي مارتە تەر­بەتكەن بولار, بىراق كوڭىل شۋاقتاتار  سول الەمنەن جۇرت ۇنەمى ءۇمىت ارتىپ, سەنىم-سەرىگىن, اڭسار-مۇراتىن ىزدەي بەرۋدەن ەش تانباعان. بۇل – اتا-بابا ءداستۇرىنىڭ ءىزى ورنەك­تە­لەر ىزگى, قۇدىرەتتى تىلسىم ءۇنى, تاڭبا مەن بەدەردىڭ, سى­زىق پەن بوياۋدىڭ قا­ۋىشۋىنان ىستىق جۇرەكتىڭ ءۇنىن جەت­كىزگەن عاسىرلار سازىنا بارا-بار قا­سيەت دەرلىك مۇرا. وسى مۇرا مەن مۇرات ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرى وزگەشە ەك­پىنمەن جىرلانىپ كەلەدى. حالىقتىڭ رۋ­حىن جوعارى كو­تەرىپ, ەڭسەسىن تىك­تەتۋدە اتقارار ءرولىن تاعى دا ەش­تە­ڭە­مەن سالىستىرا ال­ماي­سىز. وعان قا­تىس­تى بىردە-ءبىر شارانى سون­دىقتان قالت جىبەرىپ الماۋعا تىرىسىپ باعاتىنىمىز راس. سونىڭ ءبىرى – مىنە, وسى ەل-جۇرتقا اتى-ءجونىن قايتالاپ تانىستىرۋدىڭ ءوزى ارتىق سانالاتىن, بەلگىلى قىلقالام شەبەرى ەربولات تولەپ­بايدىڭ كورمەسى. بوياۋ ءباي­تە­رە­گىنىڭ تامىرى ەجەلگى بابالار باس­تاۋ­لارىنان اجىراماعاندىقتان حالقىم, ۇل­تىم دەگەندە جۇرەگى ەرەكشە سول­قىل­دايتىن ەربولاتتىڭ  قولتاڭباسى باس­تاپقى باعىتىنان اينىماعانمەن, قازىرگى ۇنىندە الاتاۋدىڭ جوتاسىنان بيىك شوقىسىنا كوتەرىلگەن جاننىڭ جا­لىنى سەزىلەدى. كورمەدەگى جەتپىسكە جۋىق كارتينالاردان تۇيگەن پايىم – ۇلت­تىق قۇندىلىقتى ۇلىقتاۋ. ۇلى­س­تىڭ ۇلى كۇنى قارساڭىندا قالاعا مى­نا­داي اسەم ناقىش اكەلۋ حالىقتىڭ مە­رەيىن ۇستەم ەتە تۇسەرى ءسوزسىز. ءاز ناۋ­­رىز كوشە بويلارىن ساندەۋمەن عانا وتە شىعاتىن ءجاي مەرەكەلەردىڭ ءبىرى ەمەس, سانادا ۇلتتىق رۋحتى وياتا­تىن وسى تەكتەس شارالارمەن مارتەبەسى قا­لىپتاسارى انىق. بۇل – ءبىر ماسەلە. ال ەندى ەكىنشىدەن, كورمە ۇيىم­داس­تى­رۋ  ءۇشىن دە قىلقالام يەسىنىڭ جۇرتقا ۇسى­نار ءبىر جاڭالىعى, بۇرىنعى تاقىرىپ­تارىن قايتالامايتىن تىڭ ءدۇ­نيەلەرى بولۋى كەرەك قوي. وسى تۇر­عى­دان وي جۇگىرتەر بولساق, ەر­بو­لات­تىڭ ىزدەنىسى كەنەپ بەتىنە كەسەك تۋ­ىن­دى­لار بەدەرلەۋگە ابدەن مۇرىندىق بو­لىپتى. كورمەنى تاماشالاۋعا كەلگەن حالىق گالەرەياعا سىيماي كەتتى. قاشاندا دالانى ءوزىنىڭ قايتالانباس تىڭ تىنىسىمەن جەلپيتىن سۋرەتكەر قولتاڭباسىنا ەلوردا جۇرتشىلىعى ريزاشىلىقتارىن جاسىرمادى. – ونى قازاقتىڭ ونەرىن الەمگە جاڭا مازمۇندا تانىتىپ جۇرگەن جال­عىز سۋرەتشى دەسەم, ارتىق ايتپاسپىن. ويتكەنى, مۇنداعى ءار جۇمىستان قازاق­تىڭ ءتول تىرشىلىگى, رۋحى مەن بوياۋ-بولمىسى ايقىن سەزىلەدى. كەي كارتينالار ادامنىڭ تەك كوزىن ارباسا, ال ەربولاتتىڭ ەڭبەكتەرى جۇرتتىڭ كوڭىلىن باۋراپ الىپ جاتاتىنى اقيقات. تاعى ايتا كەتەرلىگى, كارتينالارىنىڭ قاي-قايسىسىن الساڭىز دا ءبىز ۇمىتىپ كەتكەن, بولماسا ءجيى بايقالا بەرمەيتىن بەينەلەردى ۇشىراتاسىز. سولار ارقىلى ءبىر كەزدەگى قازاقتىڭ جوعالتىپ العان اسىلدارى قايتا ورالىپ, ورتامىز تولىپ جاتقانداي كۇي كەشەسىز. ەگەر ءار حالىق ءوزىنىڭ بارىن, بولمىسىن حالىقارالىق دەڭگەيگە شىعارا الىپ جاتسا, ءوز باسىم سونى عانا حالىقارالىق ستاندارتقا ساي دەپ ەسەپتەيمىن. مىنە, وسى تۇستان كەلسەك, ول حالىقارالىق دەڭگەيگە شىن مانىندە شىعىپ ۇلگەرگەن سۋرەتشى, – دەپ قىلقالام شەبەرىنىڭ شىعارما­شى­لىعى جايىندا پرەزيدەنت اكىمشىلىگى ىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى دارحان مىڭباي ءوز ويىن بىلدىرگەن. – قانشاما ەۋروپالىق ىزدەنىستە بولساداعى سۋرەتشى ءوزىنىڭ بايىرعى ءتول ۇلگىسىنەن ەشقاشان الىستامايدى, كوشپەلىلەر ءداستۇرى مەن دالالىق مىنەزدەن اۋىتقىپ كەتپەيدى. راس, ول جاس شاعىندا باس اينالار كەرەمەت كومپوزيتسيالار, ايقىن, رەاليستىك باعىتتاعى جۇمىستار جازعان. ال بۇگىندە ول بارلىق  مەكتەپتەن وتكەن, ونەردىڭ فيلوسوفيالىق جوعارى دەڭگەيىنە كوتەرىلگەن سۋرەتشى. ونىڭ شىعارمالارىندا ساياسات اتىمەن جوق. وندا تەك ادامي قارىم-قاتىناس, سىرلاسۋ سياقتى تۇنىق سەزىمدەر تۇراقتاپ قالعان. نىساناسى – ءومىر, ادام. ءتۇر-ءتۇستى ويناقى قۇلپىرتادى, – دەپ باعالايدى استانالىق قىلقالام شەبەرى سەيسەنحان ماحانبەت. – باسقا ارپتەستەرىمنەن الىپ بارا جاتقان ارتىقشىلىعىم جوق. مەن مۇندا بار بولعانى ومىرگە دەگەن كوزقاراسىمدى بەينەلەدىم. جۇرتقا كەيىنگى ءۇش-ءتورت جىلداعى جۇمىس­تا­رىم­نىڭ ناتيجەسىن ۇسىنىپ وتىر­مىن. مۇنداي كورمەلەردى 38 مەم­لە­كەت­تە وتكىزدىم. سوعان ون بەس جىلداي ۋا­قىتىمدى سارپ ەتتىم. ەندى مىنە,  ەلوردانىڭ تورىندە وتكىزۋدەمىن. سۋرەتتەردىڭ كوپشىلىگى اياعىنا دەيىن بىتپەي قالعان جۇمىسقا ۇقساۋى مۇمكىن. بەينەلەردىڭ بەت-الپەتىن, كوزدەرىن انىق كورە المايسىز. سەبەبى, ارمەن قاراي كو­رەرمەننىڭ ءوز قيالى جال­عاس­تىرىپ اكەتۋى ءتيىس. ادامدى جىلاتا ما, كۇلدىرە مە, قانداي كۇيدە بولسىن, ول ەڭ الدىمەن, كىسىنى بىرگە ويلاسۋعا, نە نارسە جايىندا دا كورەرمەنمەن قو­سى­لا تولعانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەكىنشى ەرەكشەلىگى, دىنگە باي­لا­نىس­تى بايلامنان وسىنداي قو­رىتىندى جاسادىم. ادامنىڭ بەت-الپەتىن اينىتپاي جەتكىزۋ فوتوونەردىڭ ۇلەسىندەگى ءىس قوي دە­گەن تۇجىرىمنان تۋعان سۋرەت­تەردىڭ سىرى تۋرالى ايتارىم وسى. وزىمە كەلەتىن بولسام, كۇندىز-ءتۇنى شىعارماشىلىق ىزدە­نىستە ءجۇرمىن. ماقساتىم – جا­ڭالىق الىپ كەلۋ, بار ءنار­سەنى قايتالاعىم كەلمەيدى. كۇندە ءبىر وزگەرىس بولسا ەكەن دەگەن ويمەن ويانامىن. ويتكەنى, ءىز­دەنىسسىز ونەر توقىراۋعا ۇشى­راي­دى. وسى ونەردى باسقا جۇرت­قا قايتسەم تانىتام دەپ ار­مان­داپ جۇرگەن قازاقتىڭ ءبىرىمىن,– دەيدى قىلقالام شەبەرىنىڭ ءوزى. سۋرەتشى ايتقانداي, “قايىقتا”, “كەشىكپەي كەلەم دەپ ەڭ”, “انا”, “اپا”, “كيىز ءۇيدىڭ جا­نى”, ء“تالتۇس”, “جاز”, “تاۋ­دا­عى ەكەۋ”, “عاشىقتار”, ء“بول­مە­نىڭ ىشىندە”, ت.ب. سۋرەتتەردىڭ قاي-قايسىسىن الىپ قاراساڭىز دا, شەبەردىڭ قيال قاناتىمەن  بىرگە ساي مەن قىردى, قۇز بەن جارتاستى جاعالاي شارلاپ, كو­ڭىل حوشى­ڭىزدى كىرگىزەر كوك­تەمگى اۋەنمەن بىرىگىپ كەت­كەن­دەي­سىز. ءتۇرلى كەسكىن­دەمەدەن جانىڭا جاقىن بەينە تۋادى. اشىق-جارقىن بوياۋلارعا الما-كە­زەك اربالاسىڭ. ءبىر وتتى رۋح جاندى جانىپ وتەدى. قاراشاش توقسانباي.