مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ جالپىرەسپۋبليكالىق «مۋزەيلەر شەرۋى» اكتسياسى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان مۋزەي ءتۇنى جوباسى كونستيتۋتسيا كۇنىمەن ورايلاسا كەتتى. مەيرامدى جەلەۋ ەتىپ, ۇلتتىق مۋزەي تورىندەگى تاريحپەن تىلدەسۋ مۇيىسىنە اسىقتىق. ەسىكتەن كىرگەننەن سىپايى قارسى العان قىزمەتكەرلەر قولىمىزعا « ۇلى دالا مۇراسى» اتالاتىن كەش باعدارلاماسىن ۇستاتىپ, شارانىڭ رەسمي اشىلۋ سالتاناتى وتەتىن الاڭعا قاراي باستاپ ءجۇردى. مەرەكەلىك اكتسيانى مۋزەي ديرەكتورى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى اشىپ بەردى.
– بيىل ۇلتتىق مۋزەيدىڭ اشىلعانىنا 5 جىل تولىپ وتىر. وسىعان وراي مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن «مۋزەيلەر شەرۋى» جوباسىن قولعا الىپ, تاريحىن تانىعىسى كەلگەن قۇرمەتتى قوناقتارىمىزعا ارناپ ەستەن كەتپەس مەرەيتويلىق كەش ۇيىمداستىرىپ وتىرمىز. ويتكەنى كەمەل ەلدىڭ كەلەشەگى ءتول تاريحىن تانۋدان باستالادى. ونى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» جانە « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى باعدارلامالىق ماقالالارىندا دا ايرىقشا اتاپ وتكەن بولاتىن, – دەدى ا.مۇحامەدي ۇلى.
كەلۋشىلەر, قازاقستاننىڭ ەجەلگى داۋىرىنەن قازىرگى زامانعا دەيىنگى تاريحى مەن مادەنيەتىن, شەتەل مادەنيەتى, ناقتىراق اتاپ ايتساق, كلاسسيكادان اۆانگاردقا دەيىنگى بىرەگەي مۇراجاي كوللەكتسيالارىن, ەكسپوزيتسيالار مەن ارنايى تاقىرىپتىق كورمەلەردى تاماشالادى. تۇركىستان, ۇلىتاۋ سىندى ەلىمىزدىڭ قاسيەتتى جەرلەرى مەن جالپى مۋزەي تاريحى تۋراسىندا 3D فورماتتا اقپاراتتىق-تانىمدىق بەينەسيۋجەتتەر كورسەتىلدى. قولونەرشىلەر اشەكەي جاساۋ, باسقۇر توقۋ, كيىز باسۋ, قىش ىدىستار جاساۋ بويىنشا شەبەرلىك سىنىپتارىن وتكىزدى. سۋرەتشى, گيپپەررەاليست-ءمۇسىنشى, «100 جاڭا ەسىم» جوباسىنىڭ جەڭىمپازى ايدوس ەسماعامبەتوۆتىڭ جۇمىستارى دا كورمە تورىنەن ورىن الىپ, كەلۋشىلەردى ءتانتى ەتتى.
– سيليكوننان ءمۇسىن جاساۋ ونەرى ەلىمىزدە كەڭ تانىلا قويعان جوق. وسىدان ون شاقتى جىل بۇرىن مادام تيۋسسو مۋزەيىنەن باراك وبامانىڭ بالاۋىزدان جاسالعان ءمۇسىنىن كورىپ, قاتتى قىزىقتىم. سانامدا بىردەن حالقىمىزدىڭ تاريحي تۇلعالارىنىڭ مۇسىندەرىن جاساۋ يدەياسى جارق ەتە قالدى. ەرەكشە ونەر ءتۇرىن قازاقستاندا دا كەڭىنەن ناسيحاتتاعىم كەلدى, دەدى ءمۇسىنشى.
ايدوس جۇمىستارىنىڭ جانىنا كەلىپ, ادام بويىمەن قاتارلاس مۇسىندەرگە تاڭىرقاي نازار سالىپ, فوتوسۋرەتكە تۇسۋشىلەردىڭ قاراسى كوپ. شەتەلدىك قوناقتاردىڭ دا قىزىعۋشىلىعى زور. ء«مۇسىندى اينىتپاي جاساپتى» دەگەن تاڭىرقانىستارىن دا ەستىرتىپ ايتىپ قالىپ جاتىر. جاس ءمۇسىنشى جۇمىسىنىڭ وسىنشالىق ىلتيپاتقا يە بولعانىن سىرتتاي تاماشالاپ تۇرىپ-اق كوز سۇيسىنەدى. «كەلەشەكتە اقش, ەۋروپا ەلدەرىندە الدەقاشان دامىپ, شىرقاۋىنا جەتكەن وسى ءبىر ونەر ءتۇرىن قازاقستاندا دا دامىتىپ, تاريحي تۇلعالارىمىزدىڭ تۇتاستاي گالەرەياسىن جاساپ, جەكە مۋزەي اشساق تا جاراسار ەدى» دەگەن وي قىلاڭ بەردى سانادا. وعان ايدوستاي تالانتتى زامانداستاردىڭ قاجىر-قارىمى دا, قابىلەتى دە ابدەن جەتەدى.
مۋزەي ءتۇنىنىڭ تاعى ءبىر ەستەن كەتپەس توسىن سىيى – «زاماناۋي ونەر» زالىنا قويىلعان امەريكالىق پوپ-ارتتىڭ نەگىزى قالاۋشى, حح عاسىردىڭ كوزقاراسى دا, قولتاڭباسى دا ەرەكشە سۋرەتشىسى ەندي ۋورحولدىڭ تۋىندىسى بولدى. بەينەلەۋ ونەرىندەگى ءداستۇرلى باعىتتى بۇزعان ايرىقشا ءستيلدى سۋرەتشىنىڭ تۋىندىلارى وسى ءبىر قالىپقا سىيمايتىندىعىمەن-اق وتكەن عاسىردىڭ جاڭالىعىنا اينالعان بولاتىن. ەندي ۋورحول ەسىمىن جاھانعا ءماشھۇر ەتكەن نەگىزگى ەڭبەكتەرىنىڭ كوشىن Coca-Cola مەن Campbell كومپانيالارىنا ارناپ سالعان سەريالى جۇمىستارى باستايدى. وسى ارقىلى الەمدىك اتاق پەن ابىروي جيعان سۋرەتشىنىڭ كارتينالارى دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ قىمبات جۇمىستار ساناتىندا.
بۇدان بولەك, كەلۋشىلەردىڭ كوڭىلىن قۋانتقان تاعى ءبىر ءسات – مۋزەيدىڭ «اسىل مۇرا» زالىنا قويىلعان امىرە قاشاۋباەۆ, قانىش ساتباەۆ, كەمەل اقىشەۆ, ءشامشى قالداياقوۆ, روزا باعلانوۆا باستاعان عىلىم مەن ونەر مايتالماندارىنىڭ, قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ تۇتىنعان جەكە زاتتارى مەن جۇمىس قۇرالدارى, مۋزىكالىق اسپاپتارىنان قۇرالعان جادىگەرلەر قورى بولدى.
«مۋزەيلەر شەرۋى» – بۇل مادەنيەت ۇيىمدارىنىڭ ءاربىر قازاقستاندىق ءۇشىن ۇلتتىق مادەني مۇرانىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان زاماناۋي فورماتتاعى مادەني-الەۋمەتتىك جوبا. اكتسياعا جىل بويى رەسپۋبليكالىق جانە ايماقتىق مۋزەيلەر تولىقتاي قاتىسادى دەپ كۇتىلۋدە. بۇگىندە ەلىمىزدە جالپى جادىگەرلەر قورى 2,5 ميلليوننان اساتىن ءتۇرلى بەيىندەگى 245 مۋزەي جۇمىس ىستەيتىندىگىن ەسكەرسەك, ارنايى الدىن الا قۇرىلعان كەستە بويىنشا 30 تامىزدان باستاپ جالپىرەسپۋبليكالىق «مۋزەيلەر شەرۋى» اكتسياسى اياسىندا ءار ايدىڭ ءۇشىنشى جۇماسى كەشكى ساعات 21.00-دەن تۇنگى 3.00-گە دەيىن وتاندىق مۋزەيلەر ءوز كەلۋشىلەرىنە تاريحپەن تانىسۋعا تەگىن مۇمكىندىك جاساپ قانا قويماي, ءتۇرلى فورماتتاعى قىزىقتى ويىندار مەن باعدارلامالارىن دا قوسا ۇسىناتىن بولادى.
ەلوردالىق ۇلتتىق مۋزەيدەن باستالعان اكتسياعا اتسالىسقان العاشقىلاردىڭ قاتارىندا الماتى قالاسىنداعى ورتالىق مەملەكەتتىك مۋزەي, ءا.قاستەەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ونەر مۋزەيى, م.تىنىشباەۆ اتىنداعى الماتى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى, پاۆلودار قالاسىنداعى پ.ۆاسيلەۆتىڭ مۋزەي ءۇيى, قوستاناي وبلىسىنىڭ تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى بار. الداعى ۋاقىتتا اكتسيا بۇكىل رەسپۋبليكا بويىنشا وتكىزىلەتىن بولادى. بۇل كۇنى كەلۋشىلەر ءۇشىن مۋزەيگە كىرۋ تەگىن.
راس, مۋزەي مادەنيەتى دەسەك, ويىمىزعا بىردەن سانكت-پەتەربۋرگتەگى ەرميتاج, پاريجدەگى لۋۆر, ۆەرسال, لوندونداعى ۇلتتىق گالەرەيا, تاۋەر, بريتان مۋزەيى باستاعان جادىگەرلەر ورداسى ورالادى. اتالعان ەلدەرگە بارىپ تۇرىپ, ايتۋلى مادەني ورىندارعا سوقپاي كەتۋدى ورنى تولماس ولقىلىق كورەتىن سانا قالىپتاسقان جاھاندىق تۇسىنىكتە. قانشاما مىڭجىلدىق تاريحتى ءبىر شاڭىراق استىنا تۇيىستىرگەن سول مەكەندەر مەرەيىن ۇلتتىق مۋزەي تورىنە كوشىرسەك, قانداي عالامات بولار ەدى. وعان قازاقستاننىڭ باي تاريحى دا, قۇندى جادىگەرلەرى دە ءسوزسىز سەپتەسەر ەدى. مۋزەي تۇنىندە ءار ەكسپوناتقا زەردەلەي قاراپ, تاڭىرقاي ءتىل قاتقان شەتەلدىك قوناقتاردىڭ ىقىلاسى دا وسى ويىمىزدى بەكىتتىرە تۇسكەندەي.
