• 20 اقپان, 2013

ايقىن دا جارقىن باعدارلاما

315 رەت

كورسەتىلدى

12 مين

وقۋ ءۇشىن

Egemen Qazaqstan

ايقىن دا جارقىن باعدارلاما

سارسەنبى, 20 اقپان 2013 7:28

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ 2012 جىلعى 14 جەلتوقسانداعى حالىققا جولداۋىندا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا زور كوڭىل بولگەنى قۋانتادى. د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورلارى مەن وقىتۋشىلارى, ستۋدەنتتەرى ەلباسىنىڭ جولداۋىن تەلەديداردان كورىپ, زەر سالا تىڭدادى. پرەزيدەنتتىڭ ءار تۇجىرىمى, ءاربىر تاپسىرماسى ءبىزدىڭ كوكەيىمىزدەن شىقتى. بۇل جولداۋ – قازاقستاندى ودان ءارى گۇلدەندىرە بەرۋدىڭ, ەل تۇرمىسىن جاقسارتا ءتۇسۋدىڭ ايقىن دا جارقىن ۇزاق مەرزىمدى باعدارلاماسى.

سارسەنبى, 20 اقپان 2013 7:28

بولاشاق ماماندار دايارلاۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ءبىلىم بەرۋدى جەتىلدىرۋدىڭ باستى ماقساتى بولىپ وتىرعان بۇگىنگى شاقتا د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى الدا تۇرعان مىندەتتەردى تابىستى شەشۋ جولىندا كەشەندى شارالار قولدانۋدا.
ەلباسىنىڭ جوعارى ءبىلىمنىڭ ساپاسى ەڭ تالعامدى تالاپتارعا ساي بولۋى, وقۋ ورىندارى الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋعا تالپىنۋى كەرەك دەگەن تاپسىرماسىن شقمتۋ-ءدىڭ پروفەسسورلارى مەن وقىتۋشىلارى باسشىلىققا الىپ وتىر. بۇل ىستە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ باتىس پەن شىعىستىڭ, ازيانىڭ دامىعان ەلدەرىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بايلانىسىن ءبىر جۇيەگە كەلتىرىپ, ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى تەرەڭدەتە ءتۇسۋىنىڭ ماڭىزى مول بولماق. ءبىز بۇگىننىڭ وزىندە ەلىمىزدەگى ەڭ تاڭداۋلى وقۋ ورنى – نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن ءىسكەرلىك بايلانىس ورناتتىق.
ۋنيۆەرسيتەتتە كاسىبي شەبەرلىگىن ىستە دالەلدەگەن التى ءجۇزدەن استام پروفەسسورلار مەن وقىتۋشىلار قىزمەت ەتەدى. ستۋدەنتتەردىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىسىنا بەلسەنە ارالاسۋى ۇستازداردىڭ بىلىكتىلىگىنە, تاجىريبەسىنە تىكەلەي بايلانىستى. ءبىلىم بەرۋ عىلىم ارقىلى جۇزەگە اساتىندىعىن ەسكەرە وتىرىپ, ءبىز پروفەسسورلار مەن وقىتۋشىلاردىڭ ءبۇگىنگى كۇننىڭ وسكەلەڭ تالاپتارىنا الدىمەن وزدەرىنىڭ ساي بولۋىن قاداعالايمىز, ولاردىڭ ەلىمىزدەگى الدىڭعى قاتارلى جوعارى وقۋ ورىندارىندا بىلىمدەرىن جەتىلدىرۋىن ۇيىمداستىرامىز.
پرەزيدەنت جولداۋى ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارىنىڭ يننوۆاتسيالىق ەكونوميكا مەن ورتا قالىپتاستىرۋ جولىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرىپ, سەنىمىن كۇشەيتتى. ەگەر العاشقى جيىرما جىل قالىپتاسۋ مەن ءوسۋ كەزەڭى بولسا, الداعى جيىرما جىلدا قازاقستان جاڭا ساتىعا كوشۋگە – جوعارى تەحنولوگيالار مەن يننوۆاتسيالار الەمىنە ازىرلەنۋدە. سونى تالاپتارعا سايكەس عىلىمنىڭ ءىس ءجۇزىندەگى ناتيجەلىلىگىنە بەت بۇرۋىمىز كەرەك. مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندىق يننوۆاتسيالىق جۇيەنىڭ وسال تۇسى عىلىم مەن بيزنەس ورتانىڭ, ءوندىرىستىڭ ءتيىمدى ءىس-قيمىلى جوقتىعى ەكەنىن سان ءمارتە ەسكەرتكەن. «بيزنەس جانە عىلىم- 2020» جول كارتاسىنىڭ تالداپ جاسالۋىنىڭ كوكەيكەستىلىگى دە وسىندا.
بۇگىنگى تاڭدا كادرلاردى دايارلاۋ مەن قايتا دايارلاۋ ۇدەمەلى-يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلاماعا سايكەس جۇرگىزىلۋى ءتيىس. بۇل – مامانعا تاپسىرىس بەرۋشى كاسىپورىندار بولاشاق قىزمەتكەرىنىڭ كاسىبي شەبەرلىگىنە, ناقتى مەكەمەنىڭ تالاپتارىنا ماماننىڭ ساي بولۋىنا مۇددەلىلىك دەگەن ءسوز. سوندىقتان, وقۋ ۇدەرىسىنە تاپسىرىس بەرۋشى ارالاسۋى كەرەك. سوڭعى جىلدارى جۇمىس بەرۋشى ۋنيۆەرسيتەتىمىزگە كەلىپ, ءوزىنىڭ ەرتەڭگى مامانىن تاڭدايدى. ءسويتىپ, جاس مامان قىزمەتكە ناقتى ءوندىرىس جاعدايىندا دايىندالادى. ول جۇمىس پروتسەسىن كوزىمەن كورىپ, ورتانى سەزىنەدى, وندىرىستىك قوندىرعىلاردا جۇمىس ىستەۋگە بەيىمدەلەدى. سوندا عانا وقۋ ماتەريالى ساناعا تەرەڭ سىڭەدى.
بۇل – بولاشاق ينجەنەر ءتاربيەلەۋدىڭ ءتيىمدى ۇلگىسى. ول بارلىق ماماندىقتار بويىنشا جۇمىس بەرۋشىلەر قاتىسۋىمەن جاسالعان ارنايى كۋرستار اياسىندا تۋىندايدى. ونەركاسىپ كاسىپورنىندا پراكتيكالىق ءبىلىم العان بولاشاق ماماننىڭ ەرتەڭ ەل قاتارلى قىزمەتكەر بولىپ كەتۋىنە وسىلايشا جول اشىلادى. بۇگىن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بارلىق كافەدرالارى وسىنداي كۋرستار اشقان. ال, «گەولوگيا جانە تاۋ-كەن ىستەرى» جانە «حيميا جانە ءتۇستى مەتاللۋرگيا» كافەدرالارى وزدەرىنىڭ بولىمشەلەرىن كازتسينك كورپوراتسياسىندا اشتى. «ءتۇستى, اسىل جانە سيرەك مەتالدار مەتاللۋرگياسى» جونىندەگى دارىستەر ءوندىرىس باسىندا وقىلىپ, ەمتيحان قابىلداۋعا جۇمىس بەرۋشىلەر بەلسەنە قاتىسادى.
«كازتسينك», «كازتسينكماش», «قازاقمىس», «ءۇلبى مەتاللۋرگيا زاۋىتى», «وسكەمەن تيتان-ماگني كومبيناتى», «ازيا-اۆتو», «ارماتۋرا زاۋىتى» جانە باسقا ءىرى كاسىپورىندارداعى كافەدرا فيليالدارى ارقىلى جاسالىپ, وندىرىسكە ەنگىزىلگەن كوپتەگەن كۋرستىق جانە ديپلومدىق جوبالار ستۋدەنتتەردىڭ ناقتى وندىرىستىك جاعدايدا جوعارى ماشىقتانعان مامان بولىپ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتۋدە. بۇل كاسىپورىنداردا زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن قوندىرعىلار شوعىرلانعان, ۋنيۆەرسيتەت وسىلارمەن تىعىز ىنتىماقتا ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جوبالارىنا بەلسەنە قاتىسىپ كەلەدى.
وڭىرىمىزدە ماشينا جاساۋ ءوندىرىسىنىڭ دامۋىنا بايلانىستى «تەحنولوگيالىق ماشينالار» جانە «ماشينا جاساۋ» ماماندىقتارى بويىنشا بىلىكتى ينجەنەرلەر دايارلاۋ مىندەتى العا قويىلدى. ناعىز ماماندى ناقتى ءوندىرىس جاعدايىندا عانا ءتاربيەلەۋگە بولاتىنىن ەسكەرە كەلە, شقمتۋ «ازيا-اۆتو» اكتسيونەرلىك قوعامىمەن كەلىسىم-شارتقا قول قويدى. جوعارى وقۋ ورنى مەن كاسىپورىن اراسىنداعى كەلىسىمگە سايكەس عىلىمي-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىق, اۆتوموبيل ونەركاسىبى ءۇشىن ماماندار دايارلاۋ بۇدان بىلاي ەكى جاقتىڭ دا مۇددەلى ىسىنە اينالماق. بۇل ماقساتقا جەتۋ جولىندا اۆتوموبيل زاۋىتىنىڭ وندىرىستىك بازاسىندا «كولىك جانە لوگيستيكا» كافەدراسىنىڭ فيليالى اشىلدى.
ءححى عاسىردا عىلىم جانە يننوۆاتسيا ەگىز ۇعىمعا اينالدى. الدا تۇرعان كوكەيكەستى ءمىندەتتەرگە ءسايكەس د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شقمتۋ عىلىمي-زەرتتەۋ, ءبىلىم بەرۋ جانە يننوۆاتسيالىق ۇدەرىستەردى ينتەگراتسيالاۋدىڭ جاڭا جولدارىن قاراستىرىپ, جۇزەگە اسىرۋدا. ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا بەلگىلەنگەن قازاقستاندىق دامۋدىڭ بەس باسىم باعىتتارى اياسىندا (ەنەرگەتيكا, شيكىزات پەن ونىمدەردى تەرەڭدەتە ءوڭدەۋ, اقپاراتتىق جانە تەلەكوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار, ءومىر تۋرالى عىلىم, ەلدىڭ ينتەللەكتۋالدىق الەۋەتى) ۋنيۆەرسيتەت ءوزىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ باسىمدىقتارىن انىقتادى. ولار – تابيعاتتى ءتيىمدى پايدالانۋ جانە تابيعي قورلاردى تەرەڭ قايتا وڭدەۋ, اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار, بالامالى ەنەرگەتيكا, نانوتەحنولوگيالار جانە جاڭا ماتەريالدار.
ۋنيۆەرسيتەت «ۋنيۆەرسيتەت-تەحنوپارك» يننوۆاتسيالىق مودەلى اياسىندا بيزنەستى, ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمدى ينتەگراتسيالاۋدىڭ جاقسى تاجىريبەسىن جيناقتادى. ءىرى ونەركاسىپ كاسىپورىندارىنىڭ تاپسىرىستارى بويىنشا نانو جانە يادرولىق تەحنولوگيالار, مينەرالدى شيكىزاتتى تەرەڭ وڭدەۋ تەحنولوگيالارى نەگىزىندە جاڭا ماتەريالدار الۋ جونىندە «ىرگەتاس» زەرتحاناسى زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدە. بۇل باعىتتا قول جەتكەن جاقسى كورسەتكىشتەر دە بار. ولاردىڭ قاتارىندا جاڭا قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن كومپونەنتتەرىن, جىلۋ سورعىلارى قوندىرعىلارىن, ينتەللەكتۋالدى كارتاسى بار ەنەرگيا قورلارىن ەسەپتەۋ قۇرالدارىن, بەريلي توتىعىنان جاسالعان قىش بۇيىمداردى, جارىقديودتى شامداردى ايتۋعا بولادى.
ولار جاڭا عىلىمدى كوپ قاجەتسىنەتىن وندىرىستەر قۇرۋعا باعىتتالعان. مىسالى, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمىن دامىتۋعا 50 ميلليون تەڭگە ءبولدى. ال, «ىرگەتاس» ينجەنەرلىك زەرتحاناسىن جەتىلدىرىپ وتىرۋ ءۇشىن جىل سايىن 13 ميلليون تەڭگە بەرەدى. مينيسترلىك تاراپىنان باسقا دا كوپتەگەن ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەر قارجىلاندىرىلۋدا.
«ۇلتتىق يننوۆاتسيالىق قور» اق «التاي» تەحنوپاركىنە 28 ميلليون, ال جوعارىدا اتالعان جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 72 ميلليون تەڭگە قارجى ءبولدى.
عىلىم مەن بيزنەستىڭ ءبىرىگۋى ءۇشىن شەتەلدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن, عىلىمي ورتالىقتارىمەن جانە كومپانيالارىمەن ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ كەرەك. ۋنيۆەرسيتەت زاماناۋي يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار سالاسىندا ماڭىزدى حالىقارالىق عىلىمي جوبالاردى شەتەلدىك عالىمدارمەن بىرلەسە جۇزەگە اسىرۋعا جۇمىلۋدا. بىلتىر عانا شقمتۋ-دە امەريكانىڭ, ۇلىبريتانيانىڭ, گەرمانيانىڭ, كورەيانىڭ, جاپونيانىڭ, رەسەيدىڭ, ەۋروپانىڭ باسقا دا ەلدەرىنىڭ 60-تان استام پروفەسسورلارى ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ ستۋدەنتتەرىنە, ماگيسترانتتارى مەن دوكتورانتتارىنا ءدارىس وقىپ, تاجىريبەلىك ساباقتار جۇرگىزدى.
ۋنيۆەرسيتەت شەتەلدىك ارىپتەستەرمەن بايلانىسىن نىعايتىپ كەلەدى. ءبىز جاپونيانىڭ اكيتا ۋنيۆەرسيتەتىمەن, گەرمانيانىڭ ميۋنحەن تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن ىنتىماقتاسا جۇمىس اتقارۋدامىز. بۇل جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باي تاجىريبەسىمەن تانىسىپ قانا قويماي, ولاردىڭ جاقسى ىستەرىن وزىمىزگە قولدانۋعا قام جاساپ كەلەمىز.
«التاي» تەحنوپاركى يننوۆاتسيالىق يدەيالاردى ىزدەپ تابۋمەن ۇدايى شۇعىلدانىپ كەلەدى. تەحنوپاركتىڭ عىلىمي-تەحنيكالىق كەڭەسى ۇسىنىستاردى تالداپ, ساراپتاما جاساۋ ناتيجەسىندە كوممەرتسيالىق جاعىنان پايدالى 35 جوبانى تاڭداپ الدى. بولاشاعى ەڭ زور دەگەن جوبالار ولاردىڭ بازاسىندا شاعىن يننوۆاتسيالىق كاسىپورىندار قۇرۋ جولىمەن ىسكە اسىرىلادى. بۇل جەردە اۋىز سۋدى تازارتاتىن جاڭا تۇرمىستىق سۇزگىلەردى, ەنەرگيانى ۇنەمدەيتىن جارىقديودتى تەحنولوگيالاردى جانە باسقالاردى اتاۋعا بولادى.
ەلباسىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا جاستارعا تاربيە بەرۋ جۇمىسىن كۇشەيتۋ تالاپ ەتىلدى. ءبىلىم مەكەمەلەرى مامان دايارلاۋمەن قاتار ونىڭ سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى, ەرىك-جىگەرى مىعىم, ەلىن, جەرىن قاستەرلەيتىن, الدا تۇرعان اسۋلاردى قينالماي الۋعا قابىلەتتى ادام تاربيەلەۋگە مىندەتتى. سوندىقتان, ءبىزدىڭ الدىمىزدا تاربيە جۇمىسىن تۇبىرىنەن قايتا قۇرۋ مىندەتى تۇر. ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە بۇل سالادا دا تىندىرىلعان ىستەر از ەمەس. جاستارعا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ جونىندە جاسالعان ارنايى باعدارلاماعا سايكەس ءاربىر فاكۋلتەت پەن كافەدرا ۇجىمى قىز-جىگىتتەردىڭ وي-ءورىسىن كەڭەيتۋ, وتانسۇيگىشتىك سەزىمىن كۇشەيتۋ جولىندا تۇراقتى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. جولداۋعا ءسايكەس بۇل باعدارلاماعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىپ, جۇمىسىمىزدىڭ مازمۇنىن جاڭا شارالارمەن بايىتا تۇسپەكپىز. ستۋدەنتتەردىڭ وي-پىكىرىن ءبىلىپ وتىرۋ ءۇشىن مەن ولارمەن اپتانىڭ ءاربىر سەيسەنبىسىندە ارنايى كەزدەسىپ, اشىق اڭگىمە وتكىزەمىن. بۇل كەزدەسۋلەردە جاستار وقۋ, تۇرمىس, دەمالىس ماسەلەلەرى جونىندە كوپتەگەن سۇراقتار قويىپ, ناقتى جاۋابىن الادى. رەكتوردىڭ بلوگىنا جولداناتىن ۇسىنىس-پىكىرلەر دە بارشىلىق.
جاستارىمىزدىڭ الاڭسىز ءبىلىم الۋىنا جاعداي بار. ۋنيۆەرسيتەت ءوز كۇشىمەن ەكى ءجۇز جيىرما ورىندىق ستۋدەنتتەر ءۇيىن ىسكە قوستى. ماگيسترانتتارعا, دوكتورانتتارعا, جاس عالىمدارعا جانە ستۋدەنتتەرگە ارنالعان بەس ءجۇز ورىندىق جاتاقحانا قۇرىلىسىن باستاعالى وتىرمىز. سونداي-اق, سپورت كەشەنىن, كىتاپحانانىڭ قوسىمشا ءۇيىن سالۋدى دا جوسپارلاۋدامىز. تاياۋ بولاشاقتا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ باس عيماراتى كەڭەيتىلمەك.
مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ حالىققا جولداۋىن ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى, ستۋدەنتتەر ءبىلىم سالاسىنا جاسالعان ۇلكەن قامقورلىق رەتىندە قارسى الدى. ەندىگى مىندەت – پرەزيدەنت العا قويعان تاپسىرمالاردى جۇزەگە اسىرۋ.