تۇڭعىش رەت كورگەنىمدە ول بالعىن جاس ەدى. وتىزعا جەتە قويماعان, كومىردەي قارا شاشى كۇن شالىپ توتىققان قوڭىرقاي وڭىنە ەرەكشە جاراسقان, ينە-جىپتەن جاڭا شىققانداي اق كويلەك, قارا كوستيۋم-شالبارى تىپ-تىعىز باكەنە بويىن سۇڭعاق كورسەتەتىن, شيراق قيمىلى, كىسىگە تىكە قارايتىن جانارىنان وتكىرلىك پەن اقىلدىڭ نۇرى ۇشقىنداعان جىگىت ەكەن. ءبىزدىڭ ۇيگە ەجەلگى تانىسىنداي ەكپىنىن تەجەمەي, وكتەم باسىپ كىردى. ونىڭ وسى قىلىعىن اڭداپ قالعان دوسىم رىمعالي نۇرعاليەۆ:
– ءوزىڭنىڭ ءىنىڭ عوي, – دەدى توسىرقاي قاراعان ماعان. – اباي اۋدانىنان كەلدى.
جاستاردىڭ كوسەمى, اۋداندىق كومسومولدىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى. قازپي-ءدىڭ اسپيرانتۋراسىنا ءتۇسىپ, فيلوسوف بولادى. اتى-ءجونى – ءناۋبات قاليەۆ.
رىمعالي ادەتىنشە كوزىن سىعىرايتىپ, ءسال جىميىپ الدى دا: – سەنىڭ ىنىلەرىڭدى, قۇرمەتتى ورزالينوۆسكي مىرزا, ۇنەمى مەن تۇگەندەپ جۇرەمىن, – دەدى.
– بۇل جىگىتتەن تۇبىندە كورنەكتى ادام شىعادى. ويتكەنى مەن سياقتى اتوم بومباسىنىڭ ساۋلەسىنە ق ۇلىن كۇنىنەن قاقتالىپ, دەگەلەڭنىڭ ىرگەسىندەگى سارجالدا وسكەن. ناشار بولۋعا قاقىسى جوق.
– ارينە, – دەدىم رىمعاليدىڭ ءسوز اۋەنىنە ىڭعاي ءبىلدىرىپ, – ابىرالىلىقتار مەن شىڭعىستاۋلىقتار توبەلەرىن بومبا تەسىپ جاتسا دا جەرىنە تارتقان كونبىس, شىدامدى حالىق قوي. ونداعان جىل ويران سالعان اجداھادان ولاردىڭ تەك مىقتىلارى عانا ىرىكتەلىپ, سەلەكتسيادان وتكەن, قالعاندارى كەڭەس وداعىنىڭ باقىتى ءۇشىن قۇرباندىققا شالىنىپ, ال تاعى ءبىر توبى, رىمعالي, سەن ەكەۋمىز سياقتىلار, ءار جەردە شىلدەي بۇعىپ, باسقا جۇرتتىڭ كولەڭكەسىندە اۋىلىمىزدىڭ «مەنشىكتى اۋرۋىنان» امان ءجۇرمىز.
مەنىڭ بۇلاي كۇيىنەتىن سەبەبىم: ءدال سول جەتپىسىنشى جىلدارى, كۇن سايىن كۇركىرەپ جاتقان اتوم بومباسىمەن بىرگە ءار ۇيگە جىلىستاپ كىرگەن وبىر, جۇرەك تالماسى, اق قان اۋرۋىنان اينالاسى ءۇش-ءتورت جىلدا ءبىزدىڭ اۋلەت پەن اتالاس تۋىستاردان كارى-جاسى بار ون جەتى ادام كوز جۇمىپ, كوكىرەگىم قارس ايرىلىپ جۇرگەن. بۇل سويقاننىڭ نەدەن بولىپ جاتقانىن ءىشىمىز سەزسە دە اشىق ايتۋعا اۋىزىمىز ق ۇلىپتاۋلى كەزەڭ ەدى.
ۇشەۋىمىزدىڭ ارامىزدا ورناعان مۇڭدى تىنىشتىقتى جاس قوناعىمىز بۇزدى.
– سوڭعى اقپاراتتار بويىنشا, اتوم سىناعى جەر استىندا جۇرەتىن كورىنەدى. ال پوليگونعا بەرىلگەن ابىرالى مەن شىڭعىستاۋ جەرى تۇتاستاي گرانيت تاستارىنان قۇرىلىپتى. ونى قانشا بومبا جارسا دا تەسىپ شىعا الماي, جەر تۇبىندە تۇنشىعادى ەكەن. حالقىمىزدى ساقتاسا سول ساقتار. جاڭا, سۇلتان اعا, ءوزىڭىز ايتتىڭىز عوي, «حالقى جەرىنە تارتقان» دەپ. ول راس. ءبىزدىڭ ابايلىقتار گرانيت تاسىنداي بەرىك, بومباعا مويىپ, ەلىن, جەرىن تاستاپ كەتپەيدى.
ءناۋبات ۇزاق جىلدار تۋعان جەرىنەن كىندىگىن ۇزگەن جوق. ول ورتا مەكتەپتىڭ مۇعالىمدىگىنەن باستاپ, سەمەي پەدوگوگيكا ينستيتۋتىنىڭ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى, سەمەي وبلىستىق پارتيا كوميتەتى لەكتورلار توبىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, م. اۋەزوۆ اتىنداعى پەداگوگيكالىق كوللەدجدىڭ ديرەكتورلىعى قىزمەتتەرىن ابىرويلى اتقاردى. عىلىممەن بەل شەشىپ اينالىستى. تۋعان جەرىنىڭ تاريحىن زەرتتەپ, ءوزى ءپىر تۇتقان كوممۋنيستىك قوعامنىڭ ىشكى قايشىلىقتارىن تەرەڭ ۇعىنعان سايىن ونىڭ قاندى ىزدەرىنىڭ سىرىن تاني باستادى. ويشىل جاس سەمەي مۇراعاتتارىنداعى قۇجاتتاردى اقتارىپ, ەل ءىشىن ارالاپ, كوزى ءتىرى كۋاگەرلەردەن وسى ءوڭىردىڭ سوڭعى ءبىر عاسىردا كورگەن ازابى مەن مەحناتىن, شەيىت بولعان ەل ارىستارىنىڭ تاعدىرىن, اقتار مەن قىزىلداردىڭ قاندى ىزدەرى, اشارشىلىق, قۋعىن-سۇرگىن, اتوم سىناعىنان ازىپ-توزعان جەرى مەن ەلىنىڭ شاراسىز كۇيىنە قانىقتى. وسى جىلداردا ىشتەي تۇلەپ, ءوزى ناسيحاتتاپ جۇرگەن كوممۋنيستىك يدەالداردىڭ بايانسىزدىعىن, قىزىل يمپەريانىڭ قازاق حالقىنا جاساعان قياناتىن عالىم رەتىندە دە تەرەڭ زەرتتەپ, ءبىلدى.
بۇل سەكسەنىنشى جىلدار مەن توقسانىنشى جىلداردىڭ باسى ەدى. وزەگىنە قۇرت ءتۇسىپ, ىرگەسى ءىري باستاعان كەڭەس وكىمەتى ءوز كۇشىگىن تالاعان ءتۇز تاعىسىنداي, قاراماعىنداعى باسقا ۇلتتار مەن ۇلىستارعا جاۋدان بەتەر شۇيلىككەن ارەكەتى ونىڭ يمپەريالىق بەتپەردەسىن سىپىرىپ, شىنايى بەينەسىن جالاڭاشتاپ كورسەتتى. سەمەي جاستارى تولقۋلى ەدى. كوزدەرىن اشقاننان ساناسىنا سىڭگەن يدەالدارىنىڭ بىت-شىتى شىقتى. سوندىقتان شىندىقتى حالقىنىڭ وتكەن جولىنان ىزدەدى. ولاردىڭ ءپىر تۇتار قاستەرلىسى – جالعىز اباي, اينىماس, اداستىرماس تەمىرقازىعى دا اباي رۋحى بولاتىن. شاكارىم جىرلارى بۇعاۋدا, الاش ارىستارىنىڭ اسىل ارماندارى كومۋلى جاتتى. سوندا دا ءناۋبات پەن ونىڭ پىكىرلەس دوستارى, «الماس قانجار قاپ تۇبىندە جاتپايدى» دەگەندەي, كوپ شىندىقتى ەل اۋزىنان تانىپ ءبىلدى. باسقانى ايتپاعاندا, وزدەرى تۋىپ-وسكەن سارجال ءوڭىرىنىڭ تاريحى دا قاتپارلى قالىڭ تاريح ەكەن.
سارجال. باستاۋىن شىڭعىستىڭ بيىك جوتالارىنان الاتىن ءمولدىر سۋلى شاعان وزەنىنىڭ كەڭ جازىقتا جايىلىپ, بۇكىل القاپتى كوگىلدىر جەلەككە بولەيتىن تۇسى, قارقارالى مەن سەمەيدىڭ اراسىنداعى ۇزاق جولدا قازاقتىڭ تالاي مارقاسقالارى دامىلداعان ولكە, «اقتابان شۇبىرىندى, القاكول سۇلامادان» كەيىن توبىقتىلاردىڭ تۋعان جەرىنە ورالعاندا پانا بولعان, شىڭعىستاۋعا اشىلعان العاشقى قاقپاسى ىسپەتتەس. ءناۋباتتىڭ بالا كەزىنەن قۇلاعىنا سىڭگەن وسى ەلدىڭ ارداقتىسى, حالقىنىڭ تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن ايانباي كۇرەسىپ, قىزىل يمپەريانىڭ قولىنان قازا تاپقان اتاقتى باي, مەتسەنات قاراجان ۇكىباي ۇلى مەن يكە باتىر, الاشتىڭ كورنەكتى قايراتكەرى حالەل عابباسوۆ تۋرالى شىندىق پەن اڭىزدار ەدى. باي مەن باتىر, حالىق سۇيگەن ازامات كورسە جاۋ ساناعان كەڭەس وكىمەتى ولاردى حالقىنىڭ جادىنان وشىرە المادى. قاراجان ۇكىباي ۇلى مەن يكە باتىردىڭ الاش كوسەمى ءاليحان بوكەيحاندى شاعان وزەنىنىڭ بويىندا قارسى الىپ, سەمەي, وسكەمەن, زايسان, كەرەكۋ, قىزىلجار, قاراوتكەل, قارقارالى, سەرگوپىل قالالارىنان وكىلدەر شاقىرىپ, قازاقتىڭ ەل بولىپ, الاش اۆتونومياسىن قۇرعانىن سالتاناتپەن اتاعان ۇلان اسىر تويىن ءوز كوزدەرىمەن كورگەن تالاي قاريالار ەلۋىنشى-الپىسىنشى جىلدارى ءتىرى بولاتىن. ولار قاراجاننىڭ الاشتىڭ اتتى اسكەرىن قارجىلاندىرىپ, سەمەي قالاسىنداعى ۇيلەرىن جاس وكىمەتكە تەگىن بوساتىپ بەرگەنىن, حالقىنىڭ تاۋەلسىزدىگى جولىندا مالى مەن جانىن اياماعانىن ايتادى. نامىسكەر قاراجان قوياندى جارمەڭكەسىنە قازاق دالاسىنان جينالعان ميلليون باس مالدى سىبىردەن كەلگەن ورىستىڭ وزبىر بايلارىنا بەرمەي, سەمەيدىڭ قالتالى قازاقتارىن ۇيىمداستىرىپ, ءتۇپ كوتەرىپ ساتىپ الىپ, ەل يگىلىگىنە جۇمساپتى. م.اۋەزوۆ, ءا.قاشاۋباەۆ, س.تورايعىروۆ, ت.ب. قازاقتىڭ دارىندى جاستارىنا قامقور بولىپ, اباي شاكىرتتەرى شاكارىم, تۇراعۇل, كوكبايمەن ءبىر ماقسات جولىندا تىلەكتەس, نيەتتەس جۇرەدى. ءناۋبات وسى داڭقتى اعالارىنىڭ وكشەسىن باسىپ, قازاق ەلىنىڭ يگىلىگى ءۇشىن ەڭبەك ەتكەن تالاي جەرلەستەرىنىڭ ءومىر جولىن ءبىلدى.
كوڭىلى قۇلازىعان كەزدە ءناۋبات بالعىن, جاستىق شاعىن ءجيى ەسكە الاتىن. قاسىرەتتى دەگەلەڭ تاۋى سارجالدان نەبارى جيىرما-وتىز شاقىرىم جەردە تۇر. كوزىن تىرناپ اشقاننان كورگەنى سول تاۋدىڭ ۇستىندە وتتى شاردىڭ جارىلىپ, الىپ ساڭىراۋقۇلاققا اينالعانى, بۇكىل دالانىڭ توپىراعىن ءۇيىرىپ سارجالدى باسىپ وتەتىن قارا داۋىل, جەر دىرىلدەپ, قارس ايىرىلارداي, الدەبىر قورقىنىشتى دىبىس شىعارىپ, «اھ» ۇرعانى, ەڭ سوڭىندا جۇرتتىڭ زارەسىن ۇشىراتىن ءدۇمپۋ عانا. اۋىلدىڭ قارا دومالاق بالالارى ونى قىزىق كورىپ شاڭدى داۋىلدىڭ اراسىندا اسىر سالىپ وينايتىن, ءارى اتوم بومباسىنىڭ سىناعى ءوز اۋىلدارىنىڭ ىرگەسىندە جاسالىپ جاتقانىن ماقتانىش كورۋشى ەدى. ۇيدە دە, مەكتەپتە دە, اۋىلدىڭ ورتاسىندا سامبىرلاپ سويلەپ تۇراتىن دوڭگەلەك قارا جارعاق-راديودا سونى ساناسىنا ءسىڭىرىپ باقتى. ءسابي كوڭىل قالايشا ماقتانباسىن! ءناۋبات كەيىننەن ساناپ كورسە, 1949 جىلدان سەمەي پوليگونى جابىلعان 1991 جىلعا دەيىنگى قىرىق ەكى جىلدا جارىلعان ءتورت ءجۇز سەكسەن سەگىز اتوم, سۋتەگى بومبالارىنىڭ استىندا ءجۇرىپتى, ءبارىن كوزبەن كورىپتى.
ول قارت شىڭعىستىڭ باۋىرىنان عاسىرلار بويى مولدىرەپ اعىپ جاتاتىن جۇزدەگەن بۇلاقتاردىڭ كوزى بىتەلىپ, ونداعان وزەندەردىڭ سۋى تارتىلعانىن, جەرى توزىپ, دالاسى شولگە اينالعانىن, مالى, اڭ-قۇسى كۇرت ازايىپ, ۇلىلار مەن دانالار تۋعان قاسيەتتى ەلدىڭ تەگى (گەنوفوند) ازىپ, ادام بالاسى ەستىپ, بىلمەگەن قۇبىجىق شارانا, مۇگەدەك سابيلەردىڭ دۇنيەگە كەلگەنىن كوردى. تەك 1978 جىلدىڭ ىشىندە الاقانداي اۋداندا بوسانعان 70 انانىڭ 11-ءى مۇگەدەك نارەستە تۋدى, 5500 جاس ايەلدىڭ 4400-ءى بەدەۋ بولىپ شىقتى. وسى جىلى «اقبۇلاق» كەڭشارىنداعى التى وتار قويدىڭ ءجۇنى ءجيدى, دەنەلەرىن جازىلمايتىن قوتىر باستى, كوپ ۇزاماي ءبارى قىرىلىپ قالدى. مۇنداي سۇمدىق ءجيى قايتالاناتىن. سول كەزدەگى اباي اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى, ءوزى دە سارجالدىڭ تۋماسى, حافيز ماتاەۆتىڭ دەرەگى بويىنشا, 1980-1990 جىلدار ارالىعىندا اۋداندا 104 ادام اسىلىپ ءولىپتى. ونىڭ 22-ءسى سارجالدىڭ ورىمدەي جاستارى. ال ىرگەلەس قايناردا 32 ادام ەسىنەن اۋىسقان. دەگەلەڭنىڭ بەيمالىم دەرتى, مىنە, وسىلايشا جالماپ جاتتى. ءبىر كەزدەگى جايناعان ولكە جەل تۇرسا شاڭ بورايتىن قۋ تاقىرعا اينالدى.
1996 جىلى سەمەيلىكتەردىڭ زور قولداۋىنا يە بولىپ, ءناۋبات پارلامەنت ماجىلىسىنە دەپۋتات بولىپ سايلاندى. ءبىز سول جىلدارى الماتىدا تابىستىق. ول ەلدىك ويلارى ەسەيگەن, كۇرەسكەر رۋحى بيىك, اڭقىلداعان اقكوڭىل ازاماتقا اينالىپتى. تاۋەلسىز جاس مەملەكەتىمىزدىڭ اشىق-شاشىق تۇستارى كوپ بولاتىن. ءناۋبات ماجىلىستە تالاي كەلەلى ماسەلەلەردى كوتەرىپ, ەل ىرگەسىن بەكىتۋگە جان اياعان جوق. كوپ ۇزاماي بەلسەندى, كۇرەسكەر دەپۋتات رەتىندە كوزگە ءتۇستى. وعان ءوزىنىڭ بىلىمدارلىعى, ويىن تايسالماي ايتاتىن وتكىرلىگى, ەلجاندىلىعى سەبەپ بولدى.
وسى جىلدارى ماجىلىستە ء«تىل زاڭى» قارالىپ جاتقان. مەن ۇلت ساياساتى جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەت توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولعاندىقتان ء«تىل زاڭىن» ازىرلەگەن جۇمىسشى توبىن باسقاردىم, كەيىننەن پارلامەنتتە ۇكىمەت اتىنان وسى زاڭدى وتكىزۋ جاۋاپكەرشىلىگى ماعان جۇكتەلدى. زاڭ كوپتەگەن قيىندىقتار مەن توسقاۋىلعا ۇشىرادى. ەڭ الدىمەن ەلدىڭ سول كەزدەگى ساياسي احۋالى وتە كۇردەلى بولاتىن. زاڭدى ۇسىنىپ وتىرعان ءا.قاجىگەلدين ۇكىمەتىنىڭ ءوزى وعان ىقىلاس تانىتپادى, ءتىپتى ءارتۇرلى جولدارمەن بوگەت جاسادى. پارلامەنتتە چەرنىشەۆ سياقتى اشىق شوۆينيستىك پيعىلداعى جانە جولبيكە دەپۋتاتتار از ەمەس ەدى. ولار كەي جاعدايلاردا بىرىگىپ كەتەتىن. بىراق ۇلت تاعدىرىن ويلايتىن, ەل ورتاسىندا زور بەدەلى بار ف.وڭعارسىنوۆا, ءو.جولداسبەكوۆ, ج.قاليەۆ, ا.بەكبوسىنوۆ, ز.نۇرقادىلوۆ, ت.ب. دەپۋتاتتار اسقان تاباندىلىق تانىتتى. وسى قاتارعا ءناۋبات قاليەۆ تە قوسىلدى. ءماجىلىس توراعاسى م.وسپانوۆ كەيدە تەكە-تىرەس اسقىنىپ بارا جاتسا مامىلەگەرلىكپەن تۇتانعان وتقا سۋ سەبە قوياتىن. بىراق بارشا نيەتىمەن دۇرىس زاڭنىڭ قابىلدانۋىنا تىلەكتەس بولدى. ونىڭ قولداۋىمەن ء«تىل زاڭىنىڭ» داۋلى جەرلەرىن ۇكىمەتپەن بىرلەسە وتىرىپ قارايتىن ءماجىلىس كوميسسياسى قۇرىلدى. كوميسسيانىڭ توراعالىعىنا اكادەميك ءو.جولداسبەكوۆ, حاتشىلىعىنا ن.قاليەۆ سايلاندى. وسىدان كەيىن كوشىمىز تۇزەلە باستادى. جەتى-سەگىز ايعا سوزىلعان تارتىستا زاڭنىڭ ءاربىر ءۇتىر, نۇكتەسىنە دەيىن تالقىعا ءتۇستى. ۇكىمەت ۇسىنعان نۇسقا قازاق ءتىلىنىڭ پايداسىنا بۇتىندەي وزگەرىپ, تالقىلاۋ ۇستىندە كۇشتىك ورگانداردا, جەكەمەنشىك ۇيىمداردا, قازاقستاننىڭ ديپلوماتيالىق مەكەمەلەرىندەگى قازاق ءتىلىنىڭ قولدانىلۋ اياسى ايقىندالدى. ءناۋبات ءوزىنىڭ بىلىمدارلىعىن, ەڭبەكشىلدىگىن, ۇيىمداستىرۋ قابىلەتىن ايرىقشا كورسەتتى.
ءناۋبات ۇلت نامىسىن قورعايتىن كورنەكتى قايراتكەر بولىپ تەز قالىپتاستى. كوپتەگەن ماقالالار جازدى, كىتاپتار شىعاردى, ساياسي عىلىمدار دوكتورى اتاعىن قورعادى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىندە جاۋاپتى قىزمەت اتقاردى. كەيىننەن, ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى بولىپ, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ جاس ۇرپاعىن وتانشىلدىق رۋحتا تاربيەلەۋگە زور ۇلەس قوستى.
ونىڭ ايتارى كوپ ەدى. كورگەنى دە, كوڭىلىنە تۇيگەنى دە ۇشان-تەڭىز بولاتىن...
ءدال وسىلاي, سارجالدىڭ رادياتسيا سىڭگەن شاڭىنىڭ استىندا ومىرگە كەلىپ, بار عۇمىرىن سەمەيدە وتكىزگەن, مىناۋ قاتىگەز ورتادا تاعدىرىنىڭ قالاي اياقتالارىن جۇرەگىمەن سەزسە دە, بويىن تىك ۇستاپ, جارىق دۇنيەنىڭ سۇلۋلىعىن, ادام ومىرىندەگى ساۋلەلى ءساتتى, ادامدىقتى شىعارمالارىنا ارقاۋ ەتكەن تالانتتى جازۋشى تالعات كەڭەسباي ءناۋبات اعاسىنان سوڭ, ارادا ەكى-ءۇش اي وتكەندە جۇرەك تالماسىنان كوز جۇمدى. ءيا, كوكىرەگى كۇيگە تولىپ, جازىپ جۇرگەن شىعارماسىنىڭ وقيعاسىن كوڭىلمەن شولىپ, سيقىرلى, سۇڭعىلا سوزدەر تەرىپ, ءوزى باسقاراتىن ادەبي جۋرنالىنىڭ سوڭعى سانىن قولتىعىنا قىسقان كۇيى, استانانىڭ شەت كوشەلەرىنىڭ بىرىندە مۇرتتاي ۇشتى. اتوم تاجالى ونى دا جالماپ تىندى.
تالعات ءوزى ارمان ەتكەن قالادا از-اق جىل ءومىر ءسۇردى. عۇمىرىنىڭ قىسقالىعىن سەزدى مە, جان تالاسا ەڭبەك ەتىپ, سوڭعى جىلدارى وندىرتە جازدى. «ول ەكەۋ ەدى», «ويشوعىر» كىتاپتارى جانە بىرنەشە حيكايات, اڭگىمەلەرى جارىق كوردى. جاس ادەبيەتشىلەردى قولدايتىن جۋرنال اشىپ, ءوز قاراجاتىنا شىعاردى. اسىپ جاتقان داۋلەتى بولماسا دا قۇشاعى كەڭ, جۇرەگى جومارت, مەيىرىمدى, تالانت قادىرىن بىلەتىن ونىڭ بويىنا قاراجان اتاسىنىڭ قاسيەتى دارىعان ەدى.
تالعاتتى استاناعا شاقىرعان مەن ەدىم. «فرانتسۋز ءاتىرىنىڭ ءيسى» اتتى العاشقى حيكاياسىمەن-اق ادەبيەت الەمىنە ەكپىندەي كىرگەن ول تەز ارادا بۇكىل ەلگە تانىلدى. بىراق كەيىننەن ءار ءىستىڭ باسىن شالىپ, سەمەيدە ۇزاق ءجۇرىپ قالدى. شىعارمالارى دا سيرەك جاريالاناتىن بولدى. مەن العاش جولىققاندا ول وتتاي جانىپ تۇرعان, ارمان, ماقساتتارى ءىرى, ايتار ويى سالماقتى, جازارى كوپ جىگىتتەي كورىنگەن. كەيىنگى جىلدارى قوڭىرقاي ءوڭى جادىراپ تۇرسا دا, كوزدەرىنەن ءبىر مۇڭ سەزىلەتىن. ونىڭ سىرىن سوڭعى كەزدەرى جازعان شىعارمالارىن وقىعاندا ءتۇسىندىم. تالعات ءوزى تۋعان سورى قالىڭ, قاسىرەتتى ولكەسىنىڭ مۇڭىن جان-جۇرەگىمەن سەزىنىپ ءوتتى, بىراق ءومىردى سۇيگەندىكتەن ۇنەمى مەيىرىمدىلىكتى, ادەمىلىكتى, ادامداردىڭ ءور مىنەزىن جازدى. ءوزى باستان كەشكەن وتپەلى كەزەڭدەگى قۇبىلمالى تىرلىكتىڭ سۋرەتتەرىن اڭگىمەلەرىندە شەبەرلىكپەن بەينەلەدى. تۋىندىلارىندا كوپىرمە ءسوز, ارتىق وقيعا بولمايتىن, شەبەردىڭ ءبىزى, ۇستانىڭ ۇسكىرىگى ورنەك سالعانداي, ءار ءسوزى ورىندى, بەينەلى, كوركەم قالپىندا قاعازعا ءتۇسىپتى. تالعات تاعدىرى كۇردەلى, ءومىرى وقيعاعا باي, جاقسى-جامان اتاعى بىردەي جايىلعان يكە باتىر تۋرالى رومان جازىپ جۇرگەن. ۇلگەرە المادى. ءناۋبات اعاسى سياقتى ونىڭ دا كوپ ارمانى كوكىرەگىندە كەتتى...
تالعاتتىڭ دەنەسى ءوزىنىڭ سۇيىكتى سارجالىندا جەرلەندى. توزاق وتىنىڭ استىندا جاتسا دا تۋعان جەردەن ارتىق نە بار دەيسىڭ؟!
...سەمەي ايماعىندا ميلليوننان استام ادام جاپا شەگىپتى. ولگەندەردىڭ سانى قازىر كوبەيمەسە ازايار ەمەس. رەسمي مالىمەتتە 2017 جىلى قازاقستاندا وبىر اۋرۋىنان 14170 ادام مەرت بولعان, ونىڭ 4235-ءى شىعىس قازاقستاننىڭ تۇرعىندارى ەكەن. بۇل جىل سايىن قايتالاناتىن قاسىرەت. وعان دەگەلەڭنىڭ قاتىسى جوق دەپ كىم ايتادى؟! كولەمى 18 مىڭ 500 شارشى شاقىرىم سىناق الاڭىندا حيروسيماعا تۇسكەن بومبادان 2500 ەسە قۋاتتى 488 اتوم, سۋتەگى بومبالارى جارىلىپ, ويران سالدى. ودان تاراعان ۋلى رادياتسيا قازىر ءار بۇتانىڭ, ءار ءتۇپ كودەنىڭ تۇبىندە ازىرەيىلدەي بۇعىپ جاتىر. جەمتىگى اڭ با, ادام با, وعان ءبارىبىر. ەگەر ونى زالالسىزداندىرىپ (دەزاكتيۆاتسيا), كوزىن جويماساق ءالى دە ءجۇز جىل بويى زارداپ شەگەمىز.
اباي, شاكارىم, مۇحتاردى تۋعان قاسيەتتى توپىراقتىڭ بولاشاق ۇرپاعى قانداي بولماق؟! سۇراق كوپ...
سۇلتان ورازالى,
جازۋشى, قازاقستاننىڭ
ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, پروفەسسور
