ۇلت مەرەيى
سارسەنبى, 16 قاڭتار 2013 7:19
ەحرو-2017 بۇكىلالەمدىك كورمەسىن وتكىزۋ ءجونىندەگى دۇنيەجۇزىلىك باسەكەدە قول جەتكىزگەن قازاقستان جەڭىسىنىڭ ماڭىزىن جەتە ءتۇسىنۋ ءۇشىن وسى حالىقارالىق كورمەلەر شەجىرەسىن وي ەلەگىنەن وتكىزۋ كەرەك. ال ءبۇكىلالەمدىك كورمەلەر تاريحىنىڭ شەجىرەسى ءبىر جارىم عاسىردان استام ۋاقىتتان بەرى جالعاسىپ كەلە جاتىر. مىنە, وسىنداي ايتۋلى جاھاندىق شارادا الەمدىك تاريح ساحناسىندا لايىقتى ورنىن ەندى الا باستاعان جاس ەلوردا – استانانىڭ جەڭىسكە جەتۋى شىن ماقتانارلىق قۇبىلىس.
سارسەنبى, 16 قاڭتار 2013 7:19
ەحرو-2017 بۇكىلالەمدىك كورمەسىن وتكىزۋ ءجونىندەگى دۇنيەجۇزىلىك باسەكەدە قول جەتكىزگەن قازاقستان جەڭىسىنىڭ ماڭىزىن جەتە ءتۇسىنۋ ءۇشىن وسى حالىقارالىق كورمەلەر شەجىرەسىن وي ەلەگىنەن وتكىزۋ كەرەك. ال ءبۇكىلالەمدىك كورمەلەر تاريحىنىڭ شەجىرەسى ءبىر جارىم عاسىردان استام ۋاقىتتان بەرى جالعاسىپ كەلە جاتىر. مىنە, وسىنداي ايتۋلى جاھاندىق شارادا الەمدىك تاريح ساحناسىندا لايىقتى ورنىن ەندى الا باستاعان جاس ەلوردا – استانانىڭ جەڭىسكە جەتۋى شىن ماقتانارلىق قۇبىلىس.
كورمەلەر شەجىرەسىنە دەن قويار بولساق, ول العاش رەت «بارلىق ۇلتتاردىڭ ونەركاسىپتىك جۇمىسىنىڭ ۇلى كورمەسى» دەگەن اتپەن 1851 جىلى لوندون قالاسىندا باستاۋ الدى. وعان شامامەن 20 مىڭداي قاتىسۋشى كەلىپ, كورمەگە 100 مىڭداي ەكسپونات قويىلدى. ەكسپوزيتسيالار وتكەن اتاقتى «حرۋستال سارايىندا» سول ۋاقىتقا دەيىن دۇنيەجۇزىنىڭ ونەركاسىپ سالاسىندا قول جەتكەن وزىق جەتىستىكتەر پاش ەتىلدى. لوندونداعى وسى العاشقى كورمەنى 6 ميلليوننان استام ادام تاماشالاپتى.
بۇكىلالەمدىك ءبىرىنشى كورمە دۇنيەجۇزىنىڭ مەملەكەتتەرى مەن حالىقتارىنا ونەركاسىپ ءوندىرىسى سالاسىندا جاڭا مادەني بايلانىستار ورناتۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇل كورمە انگليانىڭ, سونىمەن بىرگە, بۇكىل الەمنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ ءۇردىسىنە تىڭ سەرپىن اكەلدى. 1851 جىلى لوندوندا وتكەن ەحرو كورمەسىنەن كەيىن اقش, فرانتسيا جانە باسقا مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارى وسىنداي حالىقارالىق اۋقىمدى شارانى وزدەرىندە وتكىزۋگە ىنتالى بولدى.
ەسكە سالاتىن ءبىر ماسەلە, وسى ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك ونەركاسىپتىك كورمەدە كوپتەگەن تەحنيكالىق جاڭالىقتار پاش ەتىلدى. العاش رەت وسى كورمە شەڭبەرىندە ادامزاتقا ليفت, لامپا, تەلەگراف, موتور, اۆتوكولىك سياقتى تەحنيكالىق عاسىر جاڭالىقتارى تانىستىرىلدى. ەحرو كورمەسى ارقىلى بۇكىل دۇنيەجۇزى وندىرىستە اشىلعان ونەرتاپقىشتىق جاڭالىقتارمەن تانىستى. سودان كەيىن عانا بۇل وزىق تەحنولوگيالار وندىرىسكە ەنگىزىلەتىن بولدى.
1889 جىلى بۇكىلالەمدىك كورمە پاريج قالاسىندا ءوتتى. بۇل كورمەگە قويىلعان ەكسپوناتتار ءوزىنىڭ وزىق جاڭالىقتارىمەن ەرەكشەلەندى. ەحرو – 1889 پاريجگە ەيفەل مۇناراسىن سىيلادى. بۇل كورمەنى تاماشالاۋعا 3 ميلليوننان استام ادام قاتىستى.
بۇكىلالەمدىك كورمە شەجىرەسى باستالعان 161 جىل ىشىندە ەحرو كورمەسى 3 جانە 5 جىل مەرزىم ىشىندە جۇيەلى تۇردە وتكىزىلىپ كەلەدى. كورمەلەر ارالىعىنداعى بۇل مەرزىم ءبىر-اق رەت بۇزىلدى. ياعني, 1939 جىلى سان-فرانتسيسكودا وتكەن كورمە مەن 1958 جىلى بريۋسسەلدە وتكەن كورمە اراسىنا 20 جىلعا جۋىق مەرزىم ءتۇسىپ كەتتى. بۇل ادامزات تاريحىنداعى ۇلى تراگەديا – ەكىنشى ءدۇنيەجۇزىلىك سوعىس ەدى. ال 1970 جىلى ەحرو بۇكىلالەمدىك كورمەسى العاش رەت ازيا قۇرلىعىندا, جاپونيانىڭ وساكا قالاسىندا ءوتتى.
ەندى مىنە, ەحرو-2017 بۇكىلالەمدىك كورمەسى العاش رەت ورتالىق ازيادا, ءبىرىنشى رەت تمد مەملەكەتتەرىنىڭ ىشىندە قازاقستاندا وتكىزىلگەلى وتىر. تاۋەلسىز قازاقستان شەجىرەسىندە تۇڭعىش رەت بۇكىلالەمدىك ەحرو-2017 كورمەسىنىڭ وتكىزىلۋى شىن ءمانىندە – ۇلتتىق جەڭىس. بۇل جەڭىسكە ءبىز تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ دانا دا سارا باسشىلىعىنىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزدىك. تاۋەلسىز قازاق ەلىنىڭ ەركىن ۇلدارى مەن قىزدارىنىڭ باسىم ماقساتى بىرەۋ, ول – تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ گۇلدەنۋى. ەلباسى, دۇنيەجۇزى تانىعان رەفورماتور, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن ءبىز بۇدان دا بيىك اسۋلاردى الامىز.
نينا ميتچينوۆا,
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى.
