ورتالىق ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا 1990 جىلداردىڭ سوڭىنداعى قولايسىز ەكونوميكالىق جاعدايلارعا بايلانىستى رەسپۋبليكا حالقىنىڭ سانى ايتارلىقتاي ازايدى. ەگەر 1992 جىلدىڭ باسىندا قازاقستاندا 16 ملن 452 مىڭ ادام تۇرسا, 2002 جىلدىڭ باسىندا نەبارى 14 ملن 851 مىڭ ادامدى قۇراعان. بۇعان ەميگراتسيا دا ايتارلىقتاي ىقپال ەتتى. ماسەلەن, 1992-2002 جىلدار ارالىعىندا رەسپۋبليكادان تىس جەرلەرگە شامامەن 2,8 ملن ادام كوشىپ كەتتى. بۇل وسى كەزەڭدە كەلگەندەردى ەسەپكە العاندا 747 مىڭ ادامعا 2 ميلليوننان استام ادامنىڭ تەرىس سالدوسىنا سايكەس كەلەتىنىن كورسەتەدى.
1999 جىلى نەكەلەسۋ سانى 85,9 مىڭ راسىمگە قىسقاردى, بۇل سەگىز جىل بۇرىنعى كورسەتكىشكە قاراعاندا ەكى ەسە از (1991 جىلى – 165,5 مىڭ). ءوز كەزەگىندە 1998 جىلعا قاراي بالا تۋ كورسەتكىشى مىڭ ادامعا شاققاندا 15 نارەستەگە دەيىن تومەندەدى جانە بۇل دەڭگەي 2002 جىلعا دەيىن ساقتالدى, مۇنىڭ ناتيجەسى بويىنشا تەك 15,3 نارەستەنى قۇراپ, 1991 جىلعى دەڭگەيدەن 30%-عا تومەن بولدى. وسىلايشا جاڭا تۋعان نارەستەلەردىڭ سانى 1991 جىلعى 353 مىڭمەن سالىستىرعاندا 1998-2002 جىلدار ارالىعىندا 217-227 مىڭ ادام جانە تاۋەلسىزدىك العاننان بەرگى ەڭ جوعارى كورسەتكىش تىركەلگەن 2016 جىلى 401 مىڭ ادامدى قۇرادى.
ستاتيستيكالىق اقپاراتقا سايكەس 2013 جىلى جاستار ساناتىنا جاتاتىن حالىقتىڭ ورتاشا جىلدىق سانى 4 ملن 113 مىڭ ادامدى قۇرادى, بىراق 2018 جىلعا قاراي 3 ملن 612 مىڭ ادامعا دەيىن نەمەسە 12%-عا قىسقاردى.
«جاستار سانىن بولجاۋ ءۇشىن بولاشاقتا ءبىز تۋ مەن ءولىم-ءجىتىم 2018 جىلعى دەڭگەيدە قالاتىن جاعدايدىڭ مودەلىن جاسادىق, ال ميگراتسيالىق كەلۋ مەن كەتۋ سوڭعى بەس جىلعى ورتاشا ماندە بولادى. مودەلدەۋ ناتيجەلەرى 2022 جىلعا دەيىن جاستاردىڭ بولجامدى سانى 3 ملن 432 مىڭ ادامعا دەيىن قىسقاراتىنىن, كەيىن 2038 جىلى 5,1 ملن ادامعا دەيىن ون بەس جىلدىق ءوسۋ تسيكلى باستالاتىنىن كورسەتتى», دەيدى اتالعان ورتالىقتىڭ ەڭبەك رەسۋرستارىن بولجاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى دميتري شۋمەكوۆ.
ول سونىمەن قاتار 2023 جىلعا قاراي جاستاردىڭ سانى قالپىنا كەلە باستاعانىمەن, نەگىزگى ءوسىم جاسى كىشى ساناتتاعىلار ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, ەگەر 2013 جىلى 15-20 جاستاعى جاستار قاتارىندا 1 ميلليون 551 مىڭ ادام بولسا, 2018 جىلى 1 ميلليون 348 مىڭ ادامدى (جالپى ساننىڭ 37%-ى), 2023 جىلعا قاراي 1 ميلليون 638 مىڭ ادامدى نەمەسە جالپى سانى 3 ميلليون 468 مىڭ ادامدى نەمەسە 47%-دى قۇرايدى.
بۇل رەتتە د.شۋمەكوۆ تەحنيكالىق نەمەسە كاسىپتىك ءبىلىم العان جاعدايدا ەڭبەك نارىعىنا شىعۋدىڭ ەڭ تومەنگى جاسى 18 جاستى (7 جاستا 1 سىنىپقا + 9 سىنىپ + 2 جىل كوللەدجدە), ال ورتا مەكتەپتى جانە باكالاۆريات باعدارلاماسىن اياقتاعان جاعدايدا – 22 جاستى (7 جاستا 1 سىنىپقا + 11 سىنىپ + 4 جىل باكالاۆريات) قۇرايتىنىن اتاپ ءوتتى.
«ەگەر جاستاردىڭ ەڭبەك نارىعىنا شىعۋىن ەسەپتەۋدىڭ وسى ادىستەمەسىنە سۇيەنسەك, وندا 22 جاستاعى جاستار سانى بىرنەشە جىل بويى ۇزدىكسىز قىسقارتىلعاننان كەيىن, 2023 جىلعا قاراي قالپىنا كەلە باستايدى. ماسەلەن, ەگەر 2013 جىلى وسى ساناتتاعى حالىقتىڭ سانى 318,5 مىڭ ادامدى قۇراسا, 2018 جىلى – 250 مىڭ ادامدى, ال 2021-2023 جىلدارى ەڭ تومەنگى دەڭگەي – شامامەن 217-218 مىڭ ادامدى قۇرايتىن بولادى. تەك 2026 جىلعا قاراي 22 جاستاعى حالىق سانى 2013 جىلعى كورسەتكىشكە جاقىندايدى», دەدى ەڭبەك رەسۋرستارىن بولجاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى.
ەل زاڭناماسىنا سايكەس قازاقستانداعى جاستار قۇرامىنا 15 پەن 28 جاس ارالىعىنداعى ادامدار كىرەتىنىن ايتا كەتكەن ءجون.
