ارىپتەستىكتى نىعايتاتىن الەۋمەتتىك جوبا

“اراي” الەۋمەتتىك ارىپتەستىك باعدار­لا­ماسى 2008 جىلدىڭ ۇزدىك الەۋمەتتىك جوباسى رەتىندە ەلباسىنىڭ “پارىز”, ال 2009 جىلى ءىV ازاماتتىق فورۋمدا بيزنەس تاراپىنان جۇزەگە اسىرىلعان ۇزدىك ءال­ەۋمەتتىك جوبا رەتىندە “تانىم” سىيلىق­تارىمەن ماراپاتتالعان. *** قازاقستانداعى تابيعي بايلىقتىڭ مولدىعى مەن ساياسي-الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ تۇراقتىلىعى شەتەل ينۆەستورلارىنىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرىپ وتىرعانى شىندىق. سوندىقتان دا ولار ەل ەكونوميكاسىنا قارجى سالۋعا, ەكى جاقتى مۇددەلىلىك تۇرعىسىنان جۇمىس ىستەۋگە ىقىلاستى بولا تۇسۋدە. بۇعان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىنە باسا نازار اۋدارۋى دا سەبەپشى بولىپ وتىر. بۇل باعىتتا ەلىمىزدە مۇناي ءوندىرۋ سالاسىندا جۇمىس ىستەپ جاتقان رەسەيدىڭ “لۋكويل” كومپانياسىنىڭ باستاماسى وزگەلەرگە ۇلگى بولارلىق. الەمنىڭ وتىزدان استام ەلىندە وسى سالادا ۇيلەسىمدى جۇمىس ىستەپ, تاجىريبە جيناعان رەسەيلىك ءىرى ينۆەستور – “لۋكويل” كومپانياسىنىڭ قازاقستاننىڭ مۇناي كەنىشتەرىن يگەرۋگە ارالاسقانىنا دا ءبىراز بول­دى. وسى كەزەڭدە ءوزىن جاقسى جاعىنان تانىتقان كومپانيا جۇزەگە اسىرىپ جاتقان “اراي” ءال­ەۋمەتتىك ارىپتەستىك باعدارلاماسى بۇگىندە تانىمال الەۋمەتتىك جو­بالاردىڭ بىرىنەن سانالادى. بۇل باعدارلامانىڭ ەڭ ءبىر ەرەكشەلىگى بىرىڭعاي اۋىل تۇرعىندارىن ءال­ەۋ­مەتتىك قولداۋعا ارنالعان­دىعىندا بولسا كەرەك. جوباعا الەۋمەتتىك از قامتىلعان اۋىل تۇرعىندارى, كوپ بالالى وتباسىلارى, جۇمىسسىزدار مۇگەدەكتەر, ورالماندار قاتىسا الادى. اتالمىش جوبانىڭ قولىنان ءىس كەلەتىن, بىراق بانكتەردەن نەسيە الۋعا مۇمكىندىگى جوق, قارجىلاي قولداۋعا ءزارۋ جاندارعا تيگىزەتىن كومەگى كوپ. كومپانيا 2007-2009 جىلدارى وسى باعدار­لا­مانى ماڭعىستاۋ وبلىسىندا جۇزەگە اسىرىپتى. وعان قاتىسۋشىلار ءوز ىستەرىن اشىپ, كاسىپكەرلىككە قادام جاساپ, ءوز قابىلەتىنىڭ يگىلىكتەرىن كورىپ جاتقان كورىنەدى. وسى كەزەڭدە 130-دان استام شاعىن كا­سىپورىن اشىلىپ, ءوز ءىسىن جولعا قويىپ, كاسىپ­كەر­لىگىن دا­مىتقان گرانت يەلەرى 200-دەن استام اۋىلداس­تارىنىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋىنا مۇمكىندىك جاساپتى. “اراي” الەۋمەتتىك ارىپتەستىك باعدارلاماسىنىڭ قاناتقاقتى جوباسىنىڭ وبلىستاعى ونەركاسىبى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى قاتار دامىعان حالقى كوپ مۇعالجار اۋدانىندا باستالۋى دا تەگىن ەمەس. سەبەبى بۇل اۋداننىڭ اۋماعىندا “لۋكويل” كومپانياسىنىڭ ەنشىلەس كاسىپورىنى – “قازاق ويل اقتوبە” جۇمىس ىستەيدى. ولار الىبەك مولا, قوجاساي كەن ورىندارىنان مۇناي وندىرەدى. بۇل جايلى اقتوبە قالاسىنداعى “كاپيتال پلازا” بيزنەس ورتالىعىندا وتكەن “اراي” الەۋ­مەتتىك ارىپتەستىك باعدارلاماسىنىڭ اقتوبە وبلى­سىنداعى تۇساۋكەسەرىندە ءسوز العان “لۋكويل” كومپانياسىنىڭ قازاقستانداعى اۋماقتىق فيليالى باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديسلاۆ ميحايلوۆ كەڭىنەن باياندادى. “اراي” الەۋمەتتىك باعدارلاماسى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتىپ, ەلدى مەكەندەردە ولاردىڭ ىسكەرلىك جانە شىعارماشىلىق قۇلشىنىستارىنا دەم بەرەدى, شاعىن بيزنەستى دامىتۋعا جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا مۇرىندىق بولادى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل الەۋمەتتىك جوبا كومپانيا تاراپىنان ەرىكتى تۇردە, كەلىسىم-شارت مىندەتتەمەلەرىنەن تىس جۇزەگە اسىرىلىپ وتىرعان كو­­رىنەدى. “اراي” الەۋمەتتىك ارىپتەستىك باعدارلا­ما­سى 2008 جىلدىڭ ۇزدىك الەۋمەتتىك جوباسى رەتىندە ەلباسىنىڭ “پارىز”, ال 2009 جىلى ءىV ازاماتتىق فورۋمدا بيزنەس تاراپىنان جۇزەگە اسىرىلعان ۇزدىك الەۋمەتتىك جوبا رەتىندە “تانىم” سىيلىقتارىمەن ماراپاتتالعان. باعدارلاما اياسىندا مۇعالجار اۋدانىندا ءوز ءىسىن اشۋعا ىنتالى تۇرعىندارعا 850 مىڭ تەڭگەگە دەيىن قايتارىمسىز گرانت بەرىلەدى. ولار بۇعان وسى ايماقتىڭ ءداستۇرلى بيزنەسىن دامىتا الادى. قارجىلاي كومەك ۇلتتىق كاسىپتى, تۇرمىستىق زاتتاردى, ساز اسپاپتارىن جاساۋعا, كيىم, سومكە, اياق كيىم, ۇلتتىق كيىمدەردى تىگۋگە, ازىق-ت ۇلىك وندىرۋگە, مال وسىرۋگە, ءجۇن وندەۋگە, حالىققا تۇرمىستىق قىزمەت كورسەتەتىن شاشتاراز, ناۋبايحانا, اۋىلدىق سپورت كلۋبتارىن, فيتنەس ورتالىقتارىن اشۋعا, ۇلت­تىق قولونەردى دامىتۋعا بەرىلەدى. مۇعالجار اۋ­دا­­نىنىڭ از قامتىلعان تۇرعىندارىنان قازىردىڭ وزىندە “اراي” الەۋمەتتىك ارىپتەستىك باعدار­لاماسىنىڭ گرانتتارىن الۋعا جۇزدەن استام ۇسىنىس تۇسكەن, ونىڭ جيىرماسى قۇجاتتارىن تولىق تاپسىرىپ تا ۇلگەرىپتى. قۇجاتتار تاپسىرۋ ۇستىمىزدەگى جىلعى 10 ساۋىرگە دەيىن جالعاسادى. باعدارلامانىڭ قايتارىمسىز گرانت­تا­رىنان ۇمىتكەرلەردىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەلەرىن “لۋكويل” كومپانياسى وكىلدەرى مەن وبلىستىڭ بەدەلدى قوعام قايراتكەرلەرىنەن قۇرالعان ساراپشىلار سۇرىپتاپ, جەڭىمپازداردى انىقتايدى. ودان كەيىن استانا قالاسىندا تاۋەلسىز ماماندار بيزنەس جوبالاردىڭ ساپاسى تۋرالى قورىتىندى جا­ساي­دى, سوڭعى شەشىمدى ماسكەۋ قالاسىنداعى “لۋ­كويل” كومپانياسىنىڭ ماماندارى شىعارادى. سودان كەيىن بارىپ, جەڭىمپازدارعا 850 مىڭ تەڭگەگە دەيىن گرانتتار تاپسىرىلادى. بۇل قارجىنىڭ ءوز ماق­سا­تىندا جۇمسالۋىنا باقىلاۋ جاسالىپ, بيزنەستىڭ دامۋ بارىسىنا مونيتورينگ جۇرگىزىلەتىن بولادى. ازىرگە كومپانيادان گرانتتار العان ماڭعىس­تاۋلىقتاردىڭ 85 پايىزىنىڭ ءىسى وڭعا باسقان كورىنەدى. بۇل ۇلكەن قايتارىم. باعدارلاما قۇرىلتايشىلارى اقتوبە وبلىسىندا بۇدان دا جوعارى كورسەتكىشكە جەتۋدەن ءۇمىتتى. ولاي بولعان جاعدايدا بۇل وبلىستىڭ باسقا اۋداندارىندا جالعاساتىن بولادى. بۇل ارينە, الداعى كۇندەردىڭ ەنشىسىندەگى شارۋا. مۇعالجار اۋدانىنىڭ اكىمى سەرىك شاڭعۇتوۆ باستاعان ون ەكى اۋىلدىق جانە ءۇش قالالىق اكىمدەر قاتىسقان “اراي” الەۋمەتتىك ارىپتەستىك باعدارلاماسىنىڭ تۇساۋكەسەرىندە وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى روزا كەمالوۆا بۇل جوبانىڭ يگىلىگىن اۋىلدىقتاردىڭ كورەتىنىنە سەنىمدى ەكەنىن ايتتى, باعدارلاما قۇرىلتايشىسى “لۋكويل” كومپانياسىنىڭ باعالى باستاماسىنا ساتتىلىك تىلەدى. ءبىز تۇساۋكەسەرگە قاتىسقان اكىمدەردىڭ جاڭا جوبا تۋرالى پىكىرلەرىن سۇراعانبىز. ايبولات مانەپوۆ, قاندىعاش قالاسىنىڭ اكىمى: –بۇل جوبا ءوز ءىسىن اشۋعا تالاپتانۋشىلارعا تاپتىرمايتىن كومەك ءارى ءتيىمدى. اسىرەسە, نەسيە الۋعا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى از قامتىلعانداردىڭ تۇرمىسىن تۇزەۋىنە ايقىن جول اشادى. قازىردىڭ وزىندە ون بەس قاندىاعاشتىق وسى جوباعا قاتىسۋعا ۇسىنىس ءتۇسىردى. ولاردىڭ اراسىندا كورپە تىگۋگە, قىز جاساۋىن جاساۋعا, ناۋبايحانا, اسەمدىك سالونىن اشۋعا, كوكونىس وسىرۋگە ۇمتىلۋشىلار بار. ءىلياش نيازوۆا, قايىڭدى اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى: ء–بىزدىڭ اۋىلدا جۇمىسسىزدىق جوققا ءتان. دەگەنمەن جوباعا قاتىسۋعا ون ادام تىلەك ءبىلدىرىپ وتىر. ولاردىڭ اراسىندا جاستار دا, جاسامىستار دا بار. بۇل جوبانىڭ ارتىقشىلىقتارى كوپ. بىرىنشىدەن, تەك قانا اۋىلدىقتارعا, سونىڭ ىشىندە از قام­تىل­عاندارعا قايتارىمسىز قارجىلاي قولداۋ كورسەتىلەدى. ەكىنشىدەن, حالىققا تۇرمىستىق قىزمەت كورسەتەتىن شارۋالارمەن اينالىسۋعا, اتا كاسىبىمىز – مال ءوسىرۋ­گە, مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋعا, ۇلتتىق قولونەردى جان­­داندىرۋعا, اۋىلدىق جەرلەردە سپورت پەن ءما­دە­نيەتتى دامىتۋعا ىقپال ەتەدى. شەتەلدىك كومپا­نيا­لاردىڭ ءبارى وسى “لۋكويل” سياقتى الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتى قالىپتاستىرسا قۇبا-قۇپ بولار ەدى. مىنە, اۋىلدىڭ اجارىن اشاتىن, از قامتىل­عان­داردىڭ قاناتىن قاتايتىپ, بۋىنىن بەكىتەتىن “اراي” الەۋمەتتىك ارىپتەستىك باعدارلاماسىنىڭ باياندى باستاماسى اقتوبە وڭىرىندە وسىلاي قانات قاقتى. ساتىبالدى ءساۋىرباي,   اقتوبە وبلىسى.