«مەدياتسيا تۋرالى» زاڭ 2011 جىلى 5 تامىزدا قابىلداندى. زاڭعا سايكەس, مەدياتورلاردىڭ نەگىزگى ماقساتى – ەكى تاراپقا ماسەلەنى وزدەرى شەشۋگە مۇمكىندىك بەرىپ, باعىتتاۋ. ەلىمىزدە مەدياتورلار كومەگى الەۋمەتتىك سالالاردا, اسىرەسە وتباسى ماسەلەلەرىندە كەڭىنەن قولدانىلادى. سونىمەن قاتار نەسيە سياقتى كوممەرتسيالىق پروبلەمالار دا مەدياتورلاردىڭ كومەگىمەن شەشىلىپ جاتىر.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, كاسىبي مەدياتور شەرزود پۋلاتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە مەدياتورلاردىڭ كومەگىنە جۇگىنۋشىلەردىڭ سانى كۇن ساناپ ارتىپ كەلەدى. «اسسامبلەيا ارنايى كۋرستار وتكىزىپ, 800 كاسىبي, 3500 قوعامدىق مەدياتوردى دايىندادى. ولاردىڭ 70 پايىزى وسى سالادا جۇمىس ىستەپ ءجۇر», دەيدى ول. شەرزود پۋلاتوۆ 25 جاسقا تولعان, جوعارى ءبىلىمى بار ازاماتتىڭ مەدياتور بولۋعا مۇمكىندىگى بارىن ايتتى. ساراپشى مەدياتورلار اۋەلدەن باعىتىن ايقىنداپ, ءبىر سالاعا نەگىزدەلسە, جۇمىسى ءونىمدى بولارىن ايتادى. «قازىر مەديتسينا, قورعانىس سالالارىنا نەگىزدەلگەن مەدياتورلاردى دايىنداۋدى قولعا الدىق. بىتىمگەرلەرىمىز كوبىنە ازاماتتار اراسىنداعى تۇسىنىسپەۋشىلىكتى, كيكىلجىڭدەردى شەشۋگە قاتىسادى. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا شاعىمدانعاندارعا دا سوت پروتسەسى كەزىندە مەدياتورعا جۇگىنۋ كەڭەسى بەرىلەدى. بۇگىندە كاسىبي مەدياتورلاردىڭ ورتاق رەەسترى بار. بارلىق اقپارات اشىق ءارى قولجەتىمدى. دەگەنمەن ولاردىڭ تاعايىندالعان ايلىقتارى جوق. ءاربىر كورسەتكەن قىزمەتى ءۇشىن اقى تولەنەدى. بۇگىندە وسى ماسەلە وزەكتى بولىپ وتىر. مەنىڭ ويىمشا, مەدياتورلار دا زاڭگەرلەر سياقتى ايلىق الىپ وتىرعانى دۇرىس», دەيدى كاسىبي مەدياتور.
نۇر-سۇلتان قالالىق سوتىنىڭ سۋدياسى, بىتىمگەرلىك راسىمدەر جونىندەگى ۇيلەستىرۋشى گۇلجانات راحمەتوۆا 2019 جىلدىڭ 7 ايىندا نۇر-سۇلتان قالالىق سوتىندا 3171 ازاماتتىق ءىستىڭ قارالعانىن, ولاردىڭ 827-ءسى بىتىمگە كەلۋمەن اياقتالعانىن ايتتى. ال 2337 ءىس مەدياتسيا تارتىبىمەن شەشىلگەن. «وسى ۋاقىتقا دەيىن مەدياتسيا داۋ-دامايدى شەشۋدەگى ءتيىمدى قۇرال ەكەنىن كورسەتىپ ۇلگەردى. ويتكەنى مەدياتسيا تارتىبىمەن شەشىلگەن ازاماتتىق ىستەردىڭ 60 پايىزى وڭ ناتيجە بەردى. بىلاي قاراساڭىز, مەدياتسيا قازاققا جات ۇعىم ەمەس. سەبەبى حالىق اراسىنداعى داۋ-دامايدى ەرتەدە بي, اقساقالداردىڭ رەتتەگەنى بەلگىلى. بۇل داۋلاسۋشى تاراپتاردى ءبىر توقتامعا اكەلىپ, ولاردى تاتۋلاستىرۋدىڭ جولى», دەدى سوت وكىلى.
شەتەلدىك تاجىريبەگە كوز جۇگىرتسەك, ماسەلەنى سوتقا دەيىن شەشۋ اقش-تا XX عاسىردا قولعا الىنعان, ال شۆەيتساريا, نورۆەگيا, شۆەتسيا, بەلگيا ەلدەرىندە 90-جىلداردا قولدانىسقا ەنگەن. رەسەي فەدەراتسياسىندا بۇرىن سوتتالماعان, ەڭبەككە قابىلەتتى 18 جاسقا تولعان ازاماتتار دا مەدياتور بولا الادى. ەۋروپا ەلدەرىندە مەدياتسياعا قاراعاندا, «تاتۋلاستىرۋ شارالارى» تەرمينى كەڭ تاراعان. ويتكەنى ەۋروپادا مەدياتسيا تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرىندە كەڭىنەن قولدانىلادى ەكەن. بۇگىنگە دەيىن ورتاشا ەسەپپەن ەۋروپا حالقىنىڭ 74 پايىزى تۇتىنۋشى قۇقىعى ماسەلەسى بويىنشا ءىستى سوتقا جەتكىزبەي اياقتاعان.
بىتىمگە كەلۋ ەكونوميكاعا ءتيىمدى ەكەنى باسقا ەلدەردىڭ تاجىريبەسىنەن انىق. ماسەلەن, 2013 جىلعى دەرەككە سۇيەنسەك, اقش-تا مەدياتورلاردىڭ جۇمىسى ناتيجەسىندە 35 ملن اقش دوللارى كولەمىندە قارجى ۇنەمدەلگەن. ال بىزدە بيىلعى جىلدىڭ 7 ايىنىڭ ناتيجەسىندە 500 ملن تەڭگە كولەمىندە اقشا مەملەكەتكە قايتارىلعان. ساراپشىلار مەدياتسيا ينستيتۋتى ەۋروپا مەن ازيادا ەكى ءتۇرلى ەكەنىن ايتادى.
مەدياتسيا ءبىر جاعىنان سوت جۇمىسىن جەڭىلدەتۋ قۇرالى. «مەدياتسيا تۋرالى» زاڭ قابىلداۋ ازاماتتارعا ماسەلەنى شەشۋ جولىن تاڭداۋ ەركىندىگىن, ادام قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىگىن قولدانۋ, ازاماتتىق قاتىناستىڭ زاماناۋي فورماسىن قالىپتاستىرۋ, ماسەلەردى كونسترۋكتيۆتى ديالوگ ارقىلى شەشۋ سياقتى زايىرلى قوعامعا ءتان مۇمكىندىكتەر بەردى. قارجى ۇنەمدەۋدى بىلاي قويعاندا, مەدياتوردىڭ كومەگىمەن ماسەلەنى بىرنەشە ساعاتتا شەشۋگە بولادى. بۇل ۋاقىت ۇنەمدەۋدىڭ دە ءتاسىلى. سونىمەن كونسەنسۋسكە كەلۋ ارقىلى تاراپتار اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى ساقتاپ قالۋ ىقتيمالدىعى جوعارى. كورىپ وتىرعانىمىزداي, مەدياتسيا ينستيتۋتى – ازاماتتىق قوعام قالىپتاستىرۋدىڭ, دامۋىنىڭ بەلگىسى. سەبەبى ماسەلەنى سوتقا جەتكىزبەي شەشە الۋ – ادام قۇندىلىقتارى مەن كوزقاراسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلگەنىنىڭ ايقىن كورىنىسى.
