الاياقتار الداۋىنىڭ اقىرى بولار ما ەكەن؟

ەلىمىزدە ءومىر سۇرەتىن ءار ادام­نىڭ جاعدايى تالاپقا ساي دارە­جەدە بولۋى ءۇشىن مەملەكەت قول­دان كەلگەن مۇمكىندىكتى جاساپ وتىر. اسىرەسە, اۋىل شارۋا­شى­لى­عىن دامىتۋ مەن كاسىپكەرلىكتى قول­داۋعا ەرەكشە نازار اۋدارى­لۋ­دا. سوعان وراي مەملەكەت قوماقتى قارجى بولۋدە. الايدا وسى كوپ­شى­لىكتىڭ يگىلىگىنە ارنالعان ىسكە قيانات جاساپ, اياقتان شالۋشىلار نە­سيە­لەر مەن سۋبسيديالاردى زا­ڭ­­سىز الىپ, ماقساتسىز پايدالانىپ جاتقانى كوڭىلگە كىربىڭ تۇسىرەدى. ماسەلەن, ەكونوميكالىق قىل­مىسقا جانە سىبايلاس جەم­قور­لىققا قارسى كۇرەس اگەنتتى­گىنىڭ حابارلاۋىنشا, اۋىل شا­رۋا­شىلىعى سالاسىنداعى نەسيەلەر مەن سۋبسيديالاردى زاڭسىز العان كوپتەگەن اق جانە جشس باسشى­لارى مەملەكەتكە 1 ملرد. 302 ملن. تەڭگە زيان كەلتىرگەن. بۇل ماق­سات­سىز پايدالانىلعان (5 ملرد. 850 ملن. تەڭگە) نەسيە قاراجاتىنىڭ 22 پايىزىن عانا قۇرايدى. دەمەك, اۋىل شارۋاشىلىعى وركەندەسىن, دامىسىن دەپ مەملەكەت ءبولىپ جاتقان اقشالار ءتيىستى ماقساتقا تولىقتاي جەتىپ جاتقان جوق. بۇعان قارجى پوليتسياسىنىڭ دالەلى دەپ كوپ. اقمولا وبلى­سىن­داعى “داۋلەت” وندىرىستىك كووپە­راتيۆى كوكونىس وسىرۋگە ارنالعان ارنايى تەحنيكا ساتىپ الام دەگەن سىلتاۋىمەن “اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى” اق-تان العان 118 ملن.تەڭگە نەسيەنى ماقساتسىز پايدالانعان. قۇقىق قورعاۋشىلار ارتىنا شام الىپ تۇسكەنىن بىلگەن سوڭ كووپەراتيۆ ديرەكتورى ءىز جاسىرىپ ۇلگەرىپتى. قازىر وعان ىزدەۋ جاريالانعان. سول سياقتى جامبىل وبلىسىندا دا جەرگىلىكتى اكىمدىكتى اينالىپ وتكەن كاسىپكەر اتى دا, زاتى دا جوق م ۇلىكتى كە­پىلزات رەتىندە ۇسىنۋ ارقىلى تاۋ­ارلى ءسۇت فەرماسىن ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورىنان 32 ملن.تەڭگەدەن استام مەملەكەتتىك نەسيە العان. بولار ءىس بولىپ, بوياۋى سىڭگەن سوڭ عانا جە­كە كاسىپكەردىڭ قىلمىسى ءاش­كەرە­لەنگەن. اقشالاي قاراجاتتىڭ ماق­ساتسىز جۇمسالعاندىعىن تەر­گەۋ اشىپ بەردى. ال الماتى وب­لى­سىندا “كوكان” جشس-ءنىڭ دي­رەك­تورى بالىق ونىمدەرىن ءوسىرۋ جانە وڭدەۋ ماقساتىندا 10 ملن.تەڭگە كولەمىندە جەڭىلدەتىلگەن قارىز الىپ, ونى مۇلدە باسقا ماقساتقا پايدالانعان. قارجى پوليتسياسى ورگاندا­رى­نىڭ جەدەل-تەرگەۋ تاجىريبەسى كور­سەتكەندەي, اتالمىش ساناتتاعى قىلمىستاردىڭ باسىم بولىگىن مەم­لەكەتتىك نەسيەلەر مەن سۋبسي­ديا­لاردى جالعان قۇجاتتار تاپ­سى­رۋ ارقىلى زاڭسىز الۋ فاكتىلەرى قۇرايتىندىعى دا دالەلدەنىپ وت­ىر. مۇنداي قىلمىستاردى جاساۋ­دىڭ كەڭ تاراعان ءادىسى كەپىلزات رەتىندە شىن مانىندە جوق م ۇلىك قۇجاتتارىن تاپسىرۋ بولىپ تابى­لادى, دەيدى قارجى پوليتسيا­سى­نىڭ رەسمي وكىلى م.جۇمانباي. ماسەلەن, سولتۇستىك قازاقستان وب­لىسىندا “تۋرايا” جشس دي­رەك­تورى وزگە كاسىپورىندارمەن بىرلەسكەن قىزمەت اتقارۋ تۋرالى جال­عان كەلىسىم-شارتتاردى ۇسى­نىپ, كوكتەمگى جانە جيناۋ جۇ­مىس­تارىن وتكىزۋ ءۇشىن ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسىنان 17,5 ملن. تەڭ­گەدەن استام جەڭىلدىكپەن قارىز ال­عان. ال باتىس قازاقستان وبلى­سىن­دا شارۋا قوجالىعىنىڭ باس­شى­سى كوزلوۆ جالعان قۇجاتتار ارقىلى ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسيا­سىنان كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن وتكىزۋ ماقساتىندا 6,4 ملن.تەڭگە كولەمىندە نەسيە الادى. الايدا ونىڭ ەگۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەتىن جەر تەلىمىنىڭ ءوزى بولماعان. سول سياقتى سولتۇستىك قازاقستان وب­لى­سىندا “جاگيپاروۆ ي ك” جشس ديرەكتورى جالعان قۇجاتتار تاپسىرۋ ارقىلى ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسىنان كوكتەمگى ەگۋ جانە كۇزگى جيىن-تەرىن وتكىزۋگە 9,5 ملن. تەڭگە نەسيە العان. قارجى پوليتسياسى كەلتىرگەن مۇنداي قىلمىستاردىڭ سانى وتە كوپ. ونىڭ ىشىندە كەپىلزات رەتىن­دە مۇلدە جوق م ۇلىكتىڭ سانى مەن ساپاسى تۋرالى جالعان اقپارات بەرۋ نەسيەنى زاڭسىز الۋدىڭ كەڭ تاراعان تاعى ءبىر جولى بولىپ تابىلادى. وسى ساناتتاعى قىل­مىس­تار ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرگە دە ايتارلىقتاي زيان كەلتىرگەن. الەكساندر تاسبولاتوۆ.