«1973 جىلى بالقاشتىڭ «جۇمىسشىلار» دەپ اتالاتىن قونىسىنداعى شاشۋباي اقىننىڭ ۇيىنە بارعان ەدىم, – دەپ وتكەندى ەسكە الدى ونەرتانۋشى. –ۇيگە كىرىپ كەلگەنىمدە اقىننىڭ نەمەرەلەرى قارا سىرنايدى سۇيرەتىپ ويناپ ءجۇر ەكەن. كەلىننەن شاشەكەڭنىڭ وسى اسپابىن, وردەن-مەدالدارى مەن شاپانىن سۇراپ الىپ, مۋزەيدە ارنايى اشىلعان بۇرىشقا اكەلىپ قويدىم. گارمونعا رەستاۆراتسيا جاساتتىم. شاپانى كەيىن جوعالىپ كەتىپتى. ءوزىم ەسىمى قازاققا ءماشھۇر شاشۋبايدىڭ شاپانىنىڭ ەتەگىندە, تىزەسىندە وتىرىپ, جىر تىڭداعان اداممىن. ويتكەنى اقىن ءبىزدىڭ ۇيگە ءجيى كەلىپ تۇردى. انامىز شەبەر تىگىنشى ەدى. شاشەكەڭ ايتىسقا باراردا ارنايى كەلىپ, كيىم تىكتىرەتىن. سوندا «گارمون تارتۋدى قالانىڭ گارمونشى تاتارلارىنان ۇيرەندىم», دەپ وتىراتىن».
ارقانىڭ ارداقتىسى تۋرالى كومپوزيتور احمەت جۇبانوۆ, اقىن ءابدىلدا تاجىباەۆ سىندى ۇلت زيالىلارى «شاشۋباي ات ۇستىندە تۇرىپ, بايانمەن ءان سالعاندا بەت-اۋزىن ادام تانىماستاي وزگەرتىپ, باس تەرىسىن جۇگىرتىپ ويناتقاندا قالپاعى توبەسىندە موڭكيتىن, تاياعىن سيقىرشىداي ويناتاتىن», دەپ قۇندى ەستەلىكتەر جازىپ قالدىرعان.
ال اقىن, ادەبيەت زەرتتەۋشىسى ساعىنعالي سەيىتوۆ شاشەكەڭنىڭ سىرنايدا ويناۋدى جيىرما ءۇش جاسىندا ۇيرەنگەندىگىن «سويلە, شاشەكە» اتتى ولەڭدەر مەن پوەمالار جيناعىندا كەلتىرەدى.
«شاشۋباي 1888 جىلى جيىرما ءۇش جاسىندا ءۋالي بايدىڭ بالاسى سىزدىق پەن اكبار دەگەن نوعايعا ەرىپ, قارقارالىعا كەلەدى. ولار شاشۋبايدى قاسىنا جاقىن ەتىپ الىپ جۇرەدى. شاشەكەڭە گارمون ساتىپ اپەرەدى. بۇلار قارقارالىدا ەكى ايداي جاتادى. قارقارالىدا جۇرگەندە شاشۋباي گارمون تارتۋدى ۇيرەنەدى. قالانىڭ گارمونشى جىگىتتەرىمەن دوستاسىپ, سولارمەن بىرگە گارمون تارتادى. قارقارالىدا ەكى ايداي بولعاننان كەيىن شاشۋباي ەلىنە قايتادى. باياعى قالپىنشا جيىن-تويلارعا, ويىن-ساۋىقتارعا قاتىناسىپ, ولەڭ ايتادى, گارمون تارتادى», دەپ جازادى ادەبيەت زەرتتەۋشىسى.
شاشۋباي قوشقارباي ۇلى سىندى ءيسى قازاققا ەسىمى ءمالىم ونەر يەسىنىڭ اتاقتى «كەربەز كەر» انىندەگى «ون ەكى ۆزۆود گارمونمەن ءان سالعاندا, قاسىما قىز-كەلىنشەك ۇيمەلەگەن» دەيتىن ولەڭ جولدارىندا ايتىلاتىن وسى قارا سىرناي بالقاش مۋزەيىنىڭ باستى جادىگەرلەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە كەلۋشىلەردىڭ كوزايىمىنا اينالعان.
قاراعاندى وبلىسى,
بالقاش قالاسى
