ايماقتار • 05 تامىز، 2019

قاسقاسۋدىڭ قادىرى: شەتەل كومپانيالارى قىزىعىپ وتىرعان جوبا قاشان جۇزەگە اسادى؟

270 رەت كورسەتىلدى

شىلىڭگىر شىلدەدە سالقىن سامالى مەن ساف اۋاسى تاپتىرماس ەم، عاجايىپ تابيعاتى تاماشا دەمالىس سىيلايتىن قاسقاسۋعا قاراي اسىعاتىندار كوپ. قاسقاسۋ شاتقالى ءوز اۋىلىنداي جاقسى تانىس تاۋ ەتەگىندەگى ەلدى مەكەن تۇرعىندارىنىڭ ايتۋىنشا، قادىرىن ءبىلىپ، قاجەتتى جاعداي جاسالسا، جازدىگۇنى عانا ەمەس، جىل بويى جۇرت ۇزىلمەيتىن دەمالىس ايماعىنا اينالدىرۋعا بولادى. اۋىل دەمەكشى، تۇرعىندار بۇگىندە وسى ءبىر جوباعا جۇمسالعان قىرۋار قارجى بوسقا ىسىراپ بولماي، پايداعا جاراعانىن كورگىسى دە كەلەدى. ءيا، تۇركىستان وڭىرىندە ءتۋريزمدى دامىتۋعا سەپتىگى تيەتىنى ۇنەمى ايتىلىپ كەلە جاتقانىمەن، جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانى ازىرلەۋگە جانە كەشەننىڭ ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمىن سالۋعا بيۋدجەتتەن جارتى ميللياردتان استام تەڭگە بولىنگەنىمەن، قۇرىلىسى توقتاپ تۇرعان بۇل جوبا جونىندە سوڭعى كەزدەرى ءجيى ايتىلا باستادى.

جوباعا جۇمسالعان ميلليوندار

تولەبي اۋدانىنداعى قاسقاسۋ شاتقا­لىن­دا تاۋ شاڭعىسى كۋرورتىن سالۋ يدەيا­سى وتكەن عاسىردىڭ 80-ءشى جىلدارى باس­تاۋ العان ەكەن. سوناۋ بوسنيا جانە گەرتسەگوۆينانىڭ استاناسى ساراەۆودا 1984 جىلى قىسقى وليمپيادا وتكەننەن كەيىن قازاقستاننىڭ باسشىلىعى يۋگوس­لا­­ۆيالىق مامانداردى رەسپۋب­لي­كا­دا تاۋ شاڭعىسى كەشەنىن سالۋ ءۇشىن قو­لاي­لى ورىنداردى تاڭداۋعا شا­قىر­عان. سوندا وسى قاسقاسۋ اۋماعى لايىق دەپ تانىلعان ەكەن. «قاسقاسۋ» تاۋ شاڭعىسى كەشەنى جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ اۋماعى باتىس تيان-شان تاۋىنىڭ وگەم جوتاسىن قامتيدى جانە ءۇشىنشى مەگاپوليس شىمكەنتتەن 60 شاقىرىمعا جۋىق قاشىقتىقتا ورنالاسقان. ال كەشەننىڭ شاڭعى تراسساسىن 1 880 – 3 155 مەتر بيىكتىك ايماعىندا سالۋ جوس­پار­لانعان. سالىستىرۋ ءۇشىن ايتار بولساق، شىمبۇلاق 2 260-دەن 3 163 مەتر بيىكتىكتە ورنالاسقان. بۇل ۇلكەن كولەم­دە­گى قارلى اۋماق ەكەنى جانە مۇندا جىلىنا 8 اي شاڭعى تەبۋگە مۇمكىندىك بارى دا ايتىلعان. جوبا 1990 جىلى باستاۋ الىپ، يۋگوسلاۆيالىق «ەنەرگوينۆەست» كومپانياسى قاسقاسۋ شاتقالىندا تاۋ شاڭعىسى ءتۋريزمىن دامىتۋ مۇمكىندىگىنە زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى. قۇرىلىس جۇمىستارى دا باستالعان بولاتىن. بىراق قارجىنىڭ تاپشىلىعىنا بايلانىستى توقتاپ قالعان. اراعا جىلدار سالىپ، ياعني 2007 جىلى اتالعان جوبا قايتا قولعا الىنادى، ال 2009 جىلى «سايرام-وگەم» مەملەكەتتىك تابيعي ۇلتتىق سايا­با­­عىنا قاراستى اۋماقتان 56،8 گەكتار جەر تەلىمى بولىنگەن. دەگەنمەن، جوبانى ودان ءارى جۇزەگە اسىرۋعا قارجى ما­سە­لەسى تاعى دا قولبايلاۋ بولادى. جو­باعا وراي كانادانىڭ «Ecosign Mountain Resort Planners» كومپانياسىمەن «قاسقاسۋ» تۋريستىك رەكرەاتسيالىق كەشە­نىنىڭ شەبەرلىك-جوسپارى ازىر­لەن­گەن. «Colliers International» كومپانياسىمەن ماركەتينگتىك زەرتتەۋ جانە تاۋ شاڭعىسى ءتۋريزمى نارىعىن تالداۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ وڭ قورى­تىن­دى­لار الىنعان. ياعني، نىساندى سالۋعا وتاندىق جانە شەتەلدىك ينۆەستورلار تاراپىنان قىزىعۋشىلىق سول جىلدارى دا تۋىنداعان. دەگەنمەن، قاجەتتى ين­فرا­­قۇرىلىم جۇرگىزىلمەگەندىكتەن، تاۋ شاڭعىسى كەشەنىن سالۋ ءسوز جۇزىندە عانا قا­لىپ قويعان.

ودان كەيىن، ياعني 2011 جىلى ەلى­مىز­­دەگى حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي كەلەتىن «قاسقاسۋ» تۋريستىك رەكرەا­تسيا­لىق كەشەنىنىڭ ينجەنەرلىك-كوم­مۋ­نيكاتسيالىق جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىس جو­با­سى جاسالدى. ال وسىدان 6 جىل­داي ۋاقىت بۇرىن سەناتتا جوبا جۇ­زە­گە اسىرىلماسا، ەسەپتىك شىعىندار ەسكىرىپ، جوبانىڭ مەرزىمى اياقتالاتىنى دا مالىمدەلىپ، جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بەلگى­لى مولشەردە قاراجات ءبولىنۋ قا­جەت­­تىگى ايتىلعان دەپۋتاتتىق ساۋال دا ۇكىمەتكە جولدانىپتى. اتالعان جو­با­نىڭ تۇجىرىمداماسى ۇزىندىعى 34 شاقىرىم بولاتىن 19 شاڭعى تراسساسىن سالۋ، 8 زاماناۋي كابەلدىك ليفتىلەرمەن جابدىقتاۋ سىندى دامىعان ينفراقۇرىلىم قۇرۋدى كوزدەيدى. جوبا باستاماشىلارىنىڭ مالىمدەۋىنشە، «Kaskasu» الەم جۇرتى قىسى-جازى جاپا-تارماعاي بارىپ دەمالىپ جاتاتىن الپىدەگى «Courchevel» جانە باسقا دا تانىمال قىسقى دەمالىس ورىندارىنا بالاما بولۋ مۇمكىندىگىنە يە، شاتقالدىڭ پارامەترلەرى تاۋ شاڭعىسى كۋرورتىن سالۋ ءۇشىن وتە ىڭعايلى. جوسپارلانعان تاۋ شاڭعىسى كۋرورتى نىساندارى ارا­سىندا مەيرامحانالار مەن فيتنەس-ورتا­لىقتار عانا ەمەس، بۇقارالىق جانە جەكە ءىس-شارالاردى وتكىزۋگە ارنالعان عيما­راتتار دا بار. اكۆاپارك قۇرىلىسى، ات سپورتى ورتالىعى، قاراۋ الاڭدارى قا­رال­عان. سونداي-اق جاياۋ سەرۋەندەۋ، ۆەلوسپورتپەن، الپينيزممەن، رافتينگپەن اينالىساتىن بەلسەندى دەمالىس ورتالىعى سىندى باسقا دا نىساندار جوسپارلانىپ، تاۋلى بەتكەيلەردە ءبىر مەزگىلدە 5000 ادامنىڭ سىرعاناۋىنا مۇمكىندىك جاسالاتىنى دا ايتىلعان-دى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، كەشەننىڭ وتە ىڭعايلى ورنالاسۋى، الاڭنىڭ اشىق­تى­عى، ۆەگەتاتسيالىق ماۋسىمنىڭ شەكاراسىندا ورنالاسقان اۋداننىڭ كىشكەنە بەتكەيلەرى، ەڭ تازا تاۋعا جاقىن بولۋى تۋريستىك نىسانداردىڭ قۇرىلىسىنا وڭ ىقپال ەتەدى. كەشەننىڭ قۇرىلىسى شاما­مەن 1500 جۇمىس ورنىن اشۋ­عا مۇمكىندىك بەرەتىنى دە ايتىلدى. ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالاردىڭ قۇ­نىن ەسكەرە وتىرىپ، جوباعا سالىناتىن جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 94 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. دەگەنمەن، بۇل سوما بىرنەشە رەت وزگەرگەن. مامانداردىڭ ەسەبىنشە، ءبىرىنشى كەزەڭنىڭ قۇنى 112 ملن دوللارعا باعالانۋدا، ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم قۇنى ءارتۇرلى باعالار بويىنشا 1،5-2 ملرد تەڭگە بولادى.

تاۋ شاڭعىسى كۋرورتىنىڭ ىشكى ينفرا­­قۇرى­لىمىنىڭ تەحنيكالىق-ەكونو­­مي­كالىق نەگىزدەمەسىن ازىرلەۋدى جەكە ين­ۆەس­تورلار جۇرگىزگەن. قارجىنى، ياع­ني 108 ملن تەڭگەنى «Eristyle-Kazakhstan» جشس جانە «Kaskasu Resort» كومپانياسى تولەگەن. 2011 جىلى نىسان 2010-2014 جىلدارعا ارنال­عان ەلىمىزدەگى ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ سالالىق باعدارلاماسىنا ەنگىزىلدى. 2014 جىلدىڭ ساۋىرىندە «Eristyle-Kazakhstan» جشس جانە «سامۇرىق-قازىنا» جىلجىمايتىن م ۇلىك قورى» اق اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلىپ، سول جىلدىڭ جەلتوقسانىندا بىرلەسكەن كاسىپورىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىم جاسالدى. سول 2014 جىلى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» مەملەكەتتىك باعدار­لاماسى بويىنشا ينجەنەرلىك-كوم­مۋ­ني­كاتسيالىق جەلىلەردى جەتكىزۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 198 ملن تەڭگە ءبولىندى. ايماقتىق بيۋدجەت 100 ملن تەڭگە قارجى قوستى. ال 2015 جىلى وبلىستىڭ قازىناسىنان 150 ميل­ليون تەڭگە جىبەرىلدى. كۋرورتتىق جوبانى قارجىلاندىرۋعا بولىنگەن بيۋد­جەت قاراجاتتارى بۇل عانا ەمەس. وب­لىس بيۋدجەتىنەن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانى ازىرلەۋگە بۇرىن بولىنگەن 200 ملن تەڭگە، ەلەكترمەن جانە سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىن شىعارۋعا 448 ملن تەڭگە جۇمسالعانىن ايتا كەتەلىك. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» مەم­لە­كەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا دا كوپىر­لەر مەن جولداردى سالۋعا قاراجات ءبو­لىن­دى.

توڭ ءجىبىپ، سەڭ قوزعالدى

الايدا قىرۋار قارجى بولىنگەن اۋقىمدى جوبا ۇمىتىلا باستاعان ەدى. ءتيىستى مينيسترلىكتەرگە جولدانعان بيۋد­جەتتىك وتىنىمدەر دە قولداۋ تاپپاپتى. دەگەنمەن، جىلدار وتسە دە قادىرى قاش­پا­عان، قاجەتتىلىگى جوعالماعان، كەرىسىنشە سۇرانىس ارتقان جوباعا بيىل شەتەلدىك كومپانيالار قىزىعۋشىلىق تانىتا باس­تادى. جەرگىلىكتى اكىمدىك تە ينۆەستورلار تارتۋعا مۇددەلىلىك بىلدىرۋدە.

جۋىردا وبلىس اكىمى ءو.شوكەەۆ «قاسقاسۋ تۋريستىك-رەكرەاتسيالىق كە­شە­نى» جوباسىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2020 – 2021 جىلدارعا 22 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلعانىن ءمالىم ەتتى. ءبىرىنشى كەزەڭىندە جىلىنا 45 000 – 110 000 تۋريست قابىلداۋعا مۇمكىندىگى بار جوبانىڭ قۇرىلىسى بارىسىندا 1900 جانە ىسكە قوسىلعاندا 400 تۇراقتى جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانۋدا. سونداي-اق تولە بي اۋدانى، قاسقاسۋ ەلدى مەكەنى، ««ەco Village كaskasu» دەمالىس ايماعىندا «قاسقاسۋ» تاۋ شاڭعىسى كۋرورتىن دامىتۋ بويىنشا حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن دوڭگەلەك ۇستەلدە جوبا جان-جاقتى تالقىلاندى. «Chaudhary Group (CG Global)» ترانسۇلتتىق كومپانياسىنىڭ باسقارما توراعاسى بينود چاۋدحاري وبلىس باسشىلىعىمەن كەزدەسۋدە «قاسقاسۋ» تاۋ شاڭعىسى كۋرورتىنا لايىق قوناق ۇيلەر مەن ينفاقۇرىلىم جۇيەلەرىن تارتپاق نيەتىن بىلدىرگەن بولاتىن. ءۇندى كومپانياسى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن يسپانيا نەمەسە شۆەيتساريادان تاجىريبەلى مامانداردى تارتۋدى كوزدەپ وتىر. شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ قىزى­عۋشىلىق تانىتۋى بەكەر ەمەس. ساراپ­شى­لار­دىڭ مالىمدەۋىنشە، قازىرگى زامانعى تاۋ شاڭعىسى كۋرورتىنىڭ قۇرىلىسى وڭىردە قىسقى سپورتتى دامىتۋعا سەپتىگىن تيگىزىپ، وتاندىق تۋريزم يندۋسترياسى قىزمەتىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرۋعا، جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا، الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا، تۇركىستان وبلىسىنىڭ ينۆەس­تي­تسيالىق تارتىمدىلىعىن ارت­تى­رۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ايتا كەتەيىك، ەلىمىزدە ءتۋريزمدى دامىتۋ جونىندەگى 2019-2025 جىلدارعا ارنال­عان مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا «قاسقاسۋ» تاۋ شاڭعىسى كۋرورتىنىڭ جوباسى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار «قازاق­ستاننىڭ تۋريستىك كارتاسى» توپ-50 نىسانىنىڭ تىزىمىنە، سونداي-اق تۇركىستان وبلىسىن دامىتۋدىڭ 2019-2024 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوس­پارىنا ەنگەن. دەمەك، جەرگىلىكتى تۇرعىندار قادىرىن جاقسى بىلەتىن قاسقاسۋ تاۋ شاڭعىسى كۋرورتى شىمبۇلاقتاي جانە كۋرشەۆەلدەي تانىمال دەمالىس ورتا­لىق­تارىنا بالاما بولادى دەگەن ءۇمىت وتى سونە قويعان جوق.

 

تۇركىستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

شابىت شاقىراتىن شاھار

ەلوردا • بۇگىن، 08:23

اقجايناق استانا

ەلوردا • بۇگىن، 08:22

وزىق ءوندىرىس ورنىندا بولدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:20

باعدارىڭ قالاي، باس قالا؟

ەلوردا • بۇگىن، 08:17

ديماش پەن دجەكسون

ونەر • بۇگىن، 08:10

ۇتقانىمىز شامالى بولىپ تۇر

قوعام • بۇگىن، 08:05

ۇقساس جاڭالىقتار