اتشابار
بەيسەنبى, 13 ماۋسىم 2013 2:05
قوستاناي قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى وسى اتتاس اۋدانعا قاراستى زارەچنىي اۋىلىندا «ارعىماق» زاماناۋي يپپودرومى اشىلدى. جىلقى دەسە ىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن, بايگە دەسە دەلەبەسى قوزاتىن جۇرتتىڭ بۇل كوپتەن بەرگى ارمانى ەدى. جاقسىنى كورمەككە اعىلعان ادامدا ەسەپ جوق. وسى اۋىلدا «قازاق تۇلپارى» اسىل تۇقىمدى جىلقى زاۋىتى ورنالاسقان. بۇگىندە قۇرىلعانىنا 125 جىل تولىپ وتىرعان بۇل شارۋاشىلىقتى نارىق قوس وكپەدەن قىسقان 90-جىلدارى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوزى كەلىپ كورىپ, ونىڭ داعدارىستىڭ يىرىمىندە كەتىپ قالماي, امان قالۋىنا ىقپال ەتكەن بولاتىن. بۇگىندە اسىل تۇقىمدى جىلقى زاۋىتىندا سەلەكتسيالىق جۇمىستار جۇرگىزىلەدى. عالىمدار دالانىڭ باتىرلارىنا جالىن توسەگەن قازاقتىڭ قازاناتىن قالپىنا كەلتىرۋدى ماقسات ەتىپ وتىر.
بەيسەنبى, 13 ماۋسىم 2013 2:05
قوستاناي قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى وسى اتتاس اۋدانعا قاراستى زارەچنىي اۋىلىندا «ارعىماق» زاماناۋي يپپودرومى اشىلدى. جىلقى دەسە ىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن, بايگە دەسە دەلەبەسى قوزاتىن جۇرتتىڭ بۇل كوپتەن بەرگى ارمانى ەدى. جاقسىنى كورمەككە اعىلعان ادامدا ەسەپ جوق. وسى اۋىلدا «قازاق تۇلپارى» اسىل تۇقىمدى جىلقى زاۋىتى ورنالاسقان. بۇگىندە قۇرىلعانىنا 125 جىل تولىپ وتىرعان بۇل شارۋاشىلىقتى نارىق قوس وكپەدەن قىسقان 90-جىلدارى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوزى كەلىپ كورىپ, ونىڭ داعدارىستىڭ يىرىمىندە كەتىپ قالماي, امان قالۋىنا ىقپال ەتكەن بولاتىن. بۇگىندە اسىل تۇقىمدى جىلقى زاۋىتىندا سەلەكتسيالىق جۇمىستار جۇرگىزىلەدى. عالىمدار دالانىڭ باتىرلارىنا جالىن توسەگەن قازاقتىڭ قازاناتىن قالپىنا كەلتىرۋدى ماقسات ەتىپ وتىر.
«قازاق تۇلپارىنداعى» سايگ ۇلىكتەردى الامان بايگەلەرگە دايىندايتىن ورىن دا تارلىق ەتەتىن. مىنە, ەندى بارلىعى 34 گەكتاردان اسا جەردى الىپ جاتقان, 14 ات قاز-قاتار شاباتىن ەكى مىڭ مەترلىك اينالما جۇمساق جولى بار يپپودرومدا قانداي دايىندىق جۇمىسىن جۇرگىزۋگە, قانداي دەڭگەيدەگى جارىس وتكىزۋگە بولادى. كورەرمەندەر جايلاساتىن 800 ورىندىق, تابلو ەكرانى, كوممەنتاتور مۇناراسى, ۆيدەو كامەرامەن جۇمىس ىستەيتىن ورىن بار, مارەنى كورسەتەتىن قۇرىلعى دا ۇمىت قالماعان. بۇل زاماناۋي وزىق بايگە الاڭى فرانتسۋز ات سپورتى يندۋسترياسىنىڭ ورتالىعى بولىپ سانالاتىن نورماندياداعى دوۆيل قالاسىندا ورنالاسقان يپپودروم جوباسىمەن سالىندى. وندا نەگىزىنەن ات شاباتىن جولدىڭ قۇرىلىسىنا اسا ءمان بەرىلدى. جۇمساق ءارى تەگىس جولدا اتتىڭ قۇلاۋى, جاراقات الۋى بارىنشا ازايادى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ول امەريكا قۇراما شتاتتارىنداعى ءدۇبىرلى قۇنان بايگەلەر وتكىزىلەتىن چەچيل داۋن يپپودرومىنداعى جولعا تەڭ كەلمەسە دە ۇقسايدى. امەريكانىڭ باستى يپپودرومىنا ۇقساستىق جولدىڭ ۇزىندىعى مەن شەڭبەرلەنە جاسالعان, ات بۇرىلۋعا قولايلى بۇرىشتاردان كورىنىپ تۇرادى.
– ات سپورتىنىڭ تۇرلەرى ۇلى دالانى جايلاعان قازاق حالقىنىڭ سۇيىكتى ۇلتتىق ويىنى, جالپى تۇركى جۇرتى مادەنيەتى مەن ءداستۇرىنىڭ نىسانى ىسپەتتەس. جاڭا ات سپورتى كەشەنى ءبىزدىڭ اتبەگىلەر مەن شاباندوزداردىڭ كاسىپتىك جاعىنان دامۋىنا جاعداي, جوعارى دەڭگەيدە جارىستار ۇيىمداستىرۋعا مۇمكىندىك تۋعىزاتىن بولادى, – دەدى وبلىس اكىمى نۇرالى سادۋاقاسوۆ قازىرگى زامان تالاپتارىنا ساي سالىنعان يپپودرومنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا.
بيىلعى جىلى اقپاندا قوستانايدا كلاسسيكالىق ات جارىس فەدەراتسياسى قۇرىلعان بولاتىن. ونى وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى تىلەگەن ماتكەنوۆ باسقارادى. قازىر مويىنى وزىق ەلدەردە اس سپورتىنىڭ دامۋىنا اسا ءمان بەرىلەدى. ول اۋىل شارۋاشىلىعىندا تاعى ءبىر سەكتوردىڭ قۇرىلۋىنا, ادامدارعا جۇمىس بەرۋ جانە ءتۋريزمنىڭ وركەندەۋىنە ىقپال ەتەدى. مامانداردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بايگەگە جاراتاتىن اسىل تۇقىمدى ءبىر ات 8 ادامعا جۇمىس بەرەدى, اتبەگىلەردىڭ, اسىل تۇقىمدى جىلقى ۇستايتىنداردىڭ ەڭبەكاقىسىنان بولىنەتىن سالىق جىلىنا 11 ميلليون دوللاردى قۇرايدى ەكەن. ات سپورتى دامىعاندا اۋىل شارۋاشىلىعىندا 26 مىڭ ادام جۇمىس ورنىن تاباتىن بولادى. «ارعىماق» يپپودرومى الداعى ۋاقىتتا وبلىس وڭىرىندە وسىنداي تابىستارعا قول جەتكىزەدى دەگەن سەنىم مول. يپپودرومنىڭ قۇرىلىسىنا كەتكەن 10 ميلليون تەڭگەدەي قارجى وسىندا وتكەن بايگەلەردە ەسەلەنىپ قايتاتىن بولادى.
قوستانايلىق اتقۇمارلار مەن اتبەگىلەر دايىنداعان شاڭجۇقپاس, بوسس, قۇيىن, شاحەريزادا اتتى سايگ ۇلىكتەر رەسپۋبليكالىق بايگەلەردە تالاي رەت وبلىس داڭقىن اسپانعا كوتەرگەن بولاتىن. سوڭعى جىلدارى وبلىستا ات سپورتىنا دەگەن ىنتىزارلىق ءتىپتى كۇشتى. «ارعىماق» يپپودرومى حالىقتىڭ ۇلتتىق مادەنيەتى مەن ءداستۇرىن جاڭعىرتۋدىڭ, جاس ۇرپاقتى ۇلتتىق رۋحتا تاربيەلەۋدىڭ تاماشا كەپىلى بولماق.
يپپودرومنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا وبلىستاعى كلاسسيكالىق ات جارىس فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى تىلەگەن ماتكەنوۆ ات سپورتىن دامىتۋ ءۇشىن تەك وبلىستا عانا ەمەس, رەسپۋبليكادا ءالى دە كوپتەگەن جۇمىستار جۇرگىزۋ قاجەتتىگىن ايتتى. كەڭەس ءداۋىرى كەزىندە قازاقستاندا 40 يپپودروم بولاتىن. 90-جىلدارعى ەكونوميكالىق قيىن كەزەڭدە ونىڭ ەشقايسىسى دا كەرەك بولماي قالدى. ال قازىر قازاقستاندا جاڭا تالاپپەن سالىنعان نەبارى 6 يپپودروم عانا بار ەكەن. «ارعىماق» يپپودرومى ولاردىڭ قاتارىنا جەتىنشى بولىپ قوسىلدى.
«ارعىماق» يپپودرومى وبلىستا ات سپورتىن وزىق ەلدەر دارەجەسىندە دامىتۋعا جاسالعان قادامنىڭ ءبىرى بولادى. ونىڭ اشىلۋ قۇرمەتىنە قوستاناي كورەرمەندەرى 1000, 1600 جانە 2000 مەترلىك قاشىقتىقتاعى قۇنان, دونەن جانە الامان بايگەنى تاماشالادى. بۇل بايگەلەرگە جۇزقارالى سايگ ۇلىك قوسىلدى. ات جارىس تۇرلەرىنىڭ بارلىعى دا حالىقارالىق ستاندارتتاردى ساقتاي وتىرىپ وتكىزىلدى. «ارعىماق» يپپودرومى سىيلىعىنا تىگىلگەن «دجيپ» جۇردەك ماشيناسىن 1600 مەتر قاشىقتىقتى كوزدى اشىپ-جۇمعانشا شاۋىپ وتكەن اقتوبە وبلىسىنىڭ «مۇعالجار» اتتى قۇنانى الىپ كەتتى. ال الامان بايگەدەن الدىنا قارا سالماي سۋىرىلىپ كەلگەن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ سايگ ۇلىگى «سۇلتاندى» قوسقان «بولاتاي ەسەنعاليەۆ» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنە جەڭىل اۆتوموبيل سىيعا تارتىلدى.
جاڭا يپپودرومنىڭ اشىلۋىمەن بىرگە, وبلىس وڭىرىندەگى ات سپورتى ماۋسىمى دا باستالدى. جازداي-كۇزدەي قوستانايلىقتار تالاي بايگەنى تاماشالارى حاق.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
قوستاناي.
