ساباقتى ينە ساتىمەن اقتوعاي كەن ورنىن يگەرۋ باستالدى
سەيسەنبى, 28 مامىر 2013 2:18
قويناۋى قازبا بايلىققا تولى شىعىس قازاقستان وڭىرىندەگى ەڭ ءىرى اقتوعاي مىس كەنىشىن ەل يگىلىگىنە جاراتۋ ماقساتىندا قازىرگى تاڭدا دايارلىق جۇمىستارى قارقىن الىپ, بەلسەندى تۇردە باستالىپ كەتتى. بۇدان بۇرىن حابارلانعانىنداي, 2012 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا قازاقمىس توبىنىڭ ديرەكتورلار كەڭەسى اتالمىش كەن ورنىن يگەرۋدىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسىن بەكىتكەن بولاتىن. بەكىتىلگەن كەستەگە سايكەس, 2015 جىلى توتىقتانعان كەننەن العاشقى ءونىم شىعارىلادى. ال ودان كەيىنگى كەلەر كەلەسى جىلى ءسۋلفيدتى كەننەن ءونىم الىنىپ, مارەلى مەجە باعىندىرىلادى. جالپى, كەنىشتى پايدالانۋ مەرزىمى 50 جىلدان اسىپ جىعىلادى. وسىنداي بيىك بەلەستى باعىندىرۋعا بۇل جوبا بويىنشا جۇمسالاتىن كاپيتالدىڭ شىعىس مولشەرى شامامەن 1,9 ملرد. اقش دوللارىن قۇرايدى.
سەيسەنبى, 28 مامىر 2013 2:18
قويناۋى قازبا بايلىققا تولى شىعىس قازاقستان وڭىرىندەگى ەڭ ءىرى اقتوعاي مىس كەنىشىن ەل يگىلىگىنە جاراتۋ ماقساتىندا قازىرگى تاڭدا دايارلىق جۇمىستارى قارقىن الىپ, بەلسەندى تۇردە باستالىپ كەتتى. بۇدان بۇرىن حابارلانعانىنداي, 2012 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا قازاقمىس توبىنىڭ ديرەكتورلار كەڭەسى اتالمىش كەن ورنىن يگەرۋدىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسىن بەكىتكەن بولاتىن. بەكىتىلگەن كەستەگە سايكەس, 2015 جىلى توتىقتانعان كەننەن العاشقى ءونىم شىعارىلادى. ال ودان كەيىنگى كەلەر كەلەسى جىلى ءسۋلفيدتى كەننەن ءونىم الىنىپ, مارەلى مەجە باعىندىرىلادى. جالپى, كەنىشتى پايدالانۋ مەرزىمى 50 جىلدان اسىپ جىعىلادى. وسىنداي بيىك بەلەستى باعىندىرۋعا بۇل جوبا بويىنشا جۇمسالاتىن كاپيتالدىڭ شىعىس مولشەرى شامامەن 1,9 ملرد. اقش دوللارىن قۇرايدى.
ايتپاقشى, اقتوعايداعى كەن قورىن بارلاۋعا بايلانىستى ماڭىزدى شارالار وتكەن عاسىردىڭ 1974 جىلى باستالدى. بارىنشا تەرەڭ بارلاۋ-ىزدەستىرۋ جۇمىستارىنىڭ ارقاسىندا كەنىشتىڭ كەلەشەگى كەمەل ەكەندىگى ايقىندالدى. سول كەزدەگى كسرو پايدالى قازبالار قورى جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيا 1980 جىلى كەنىشتىڭ قاتپارىنىڭ قالىڭدىعىن راستاپ, ونداعى قوردىڭ جىكتەلۋىن بىردەن بەكىتتى. الايدا اقتوعايدىڭ ەن بايلىعى ءتۇرلى سەبەپتەرمەن حالىق كادەسىنە جاراتىلماي ءبىراز ۋاقىت جاتىپ قالدى.
ەلىمىز تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزىپ, ەتەك-جەڭىمىزدى جيناعان كەزەڭدە كەنىشتىڭ كەلەشەگى كۇن تارتىبىنە قايتا قويىلىپ, جۇلدىزى جاندى. جانە دە كەنگە قاجەتتىلىك ارتتى. ءوندىرىس ورگە ورلەپ, ەڭبەك كورىگى قىزدى.
ءيا, ساباقتى ينە ساتىمەن دەمەكشى, 2004 جىلى جەر قويناۋىن پايدالانۋ قۇقىعى «قازاقمىس كورپوراتسياسى» جشس-عا بەرىلدى. سەنىمدى قولعا ءوتىپ, باعى اشىلدى. وسى ارادا «قازاقمىس كورپوراتسياسى» تۋرالى ءسوز ايتپاي كەتۋ ابدەن ابەس بولار ەدى. ونىڭ رەسپۋبليكاداعى مىس, التىن, مىرىش, كۇمىس, ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرۋدە ەلەۋلى اكتيۆتەرى بار. تابيعي رەسۋرستاردى ءوندىرۋ جانە وڭدەۋمەن اينالىساتىن حالىقارالىق جەتەكشى توپ بولىپ تابىلاتىندىعى دا امبەگە ايان.
قازاقستانداعى ەڭ ءىرى مىس ءوندىرۋشى ءارى 16 كەنىشكە, 10 تاۋ-كەن فابريكاسىنا جانە ەكى مىس بالقىتۋشى وندىرىستىك كەشەنگە يە بولىپ وتىرعان الەمدەگى الدىڭعى قاتارلى الپاۋىت كاسىپورىننىڭ جۇمىسى ءاردايىم جوعارى باعالانادى. كەن وندىرۋدەن باستاپ مىس شيراتپاسىن جانە كاتودتى مىس تۇرىندەگى دايىن ءونىم شىعارۋعا دەيىن تولىقتاي ينتەگراتسيالانعان كومپانيا 2012 جىلى 292 مىڭ توننا كاتودتى تەڭگەرىمدەگى مىس ءوندىردى. بۇل ءوندىرىس ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ىشكى تاسىمالدارىمەن جانە اۋقىمدى تەمىر جول ينفراقۇرىلىمىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن.
2012 جىلى قازاقمىس 152 مىڭ توننا مىرىش كونتسەنتراتىن شىعاردى. توپ الەمدەگى ەڭ ءىرى دەگەن ون كۇمىس ءوندىرۋشىنىڭ ءبىرى رەتىندە بىلتىر 12,6 ملن. ۋنتسيا كۇمىس ءوندىردى. سونداي-اق, ءبىرى ەكىباستۇز گرەس-1 كومىر ەلەكتر ستانتسياسىنىڭ 50 پايىزدىق ۇلەسىنە يە. قازىرگى كەزدە ەلەكتر ستانساسىنىڭ وندىرىستىك قۋاتتىلىعىن 3 000 مۆت-دان 4 000 مۆت-عا دەيىن جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن جاڭعىرتۋ باعدارلاماسى قولعا الىنعان.
قازاقمىس توبى لوندون قور بيرجاسى مەن گونكونگ قور بيرجاسىنداعى اينالىمعا كىرەدى. وتكەن جىلى توپتىڭ اعىمداعى قىزمەتىنەن كەلگەن تابىسى 3,4 ملرد. اقش دوللارىن, ال سەگمەنتتىك EBITDA كورسەتكىشى 1,9 ملرد. اقش دوللارىن قۇرادى. توپتا شامامەن 60 مىڭعا جۋىق ادام جۇمىس ىستەيدى. مىنە, الىپ كاسىپورىننىڭ قاراۋىنا وتكەن اقتوعاي كەنىشىنىڭ ەكىنشى تىنىسى اشىلىپ, كەلەشەكتەگى تىرلىگىنىڭ ىرگەتاسى قالاندى. جاڭادان جۇمىس ورىندارىنىڭ جاساقتالۋىنا تۇرتكى بولىپ, جەرگىلىكتى ەلدى مەكەندەردىڭ تۇرعىندارىنىڭ الەۋمەتتىك-مادەني ومىرىنە دە وزگەشە لەپ بەرىپ, سونى سەرپىن تانىتادى. قىسقاشا ايتقاندا, ءوڭىردىڭ ءون بويىنا قان جۇگىرتەدى.
ءسويتىپ, قايتالاپ جۇرگىزىلگەن بارلاۋ جۇمىستارىنىڭ, مەتاللۋرگيالىق سىناقتاردىڭ جانە ينجەنەرلىك زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەسىندە كەن ورنىندا كوپتەگەن ماسەلەنى كەڭىنەن قامتيتىن ينفراقۇرىلىم قالىپتاسا باستادى. مانەۆرلىك پارك پەن اقتوعاي كەنتىنەن ءوندىرىس الاڭىنا دەيىن ۇزىندىعى 21 شاقىرىم تەمىرجول تارماعى تارتىلىپ, جالپى جۇك كوتەرۋ قۋاتى 100 توننالىق پورتالدى شىعىراندار ورناتىلىپ, كەنىشكە اپاراتىن نەگىزگى جول توسەلىپ, 60 ادامعا شاقتالعان ۆاحتالىق كەنت, 3 قويما جانە ينجەنەرلىك جۇيەلەر قۇرىلدى. جارىق بەرۋ ءۇشىن قاراعاندى مەن اقتوعاي كەنتى اراسىندا ۇزىندىعى 720 شاقىرىم قۇرايتىن ءاج 220 كۆت ەلەكتر تاراتۋ جەلىسى ىسكە قوسىلدى.
ءوندىرىس الاڭىنا ۋاقىتشا نىساندار تۇرعىزۋعا قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن سانالۋان تەحنيكالار دا جەتكىزىلدى. الاڭ اۋماعىندا ەلەكتر جەلىلىك جانە جەر-قازۋ جۇمىستارى, كارەرگە اپاراتىن جول قۇرىلىسى دا جۇرگىزىلۋدە. جىل سوڭىنا قاراي نەگىزگى تاۋ-كەن ءوندىرۋ ماشينەلەرى مەن قۇرىلعىلار دا اكەلىنەدى.
اتالعان جوبادا تمد ەلدەرىندەگى كەن بايىتۋ وندىرىسىندە قولدانىلاتىن ءىرى اۋقىمدى وزىق جابدىقتار پايدالانىلماق. اقتوعايدىڭ كەن بايىتۋشىلارى كونۋستى ۋاتقىشتاردا, جارتىلاي وزدىگىنەن ۋاتاتىن ۇگىتكىشتەردە جانە بولات شارلى ۇگىتكىشتەردە جۇمىس ىستەپ, ونىمدىلىكتى ەسەلەپ ارتتىرادى. بۇل جابدىقتاردىڭ بارلىعى دەرلىك رەدۋكتورسىز جەتەكپەن جاراقتاندىرىلادى. ال جاقسى جاراقتاندىرىلعان قۇرىلعىمەن ەڭبەك ەتۋ قاشاندا العا قاراي جەتەلەيدى. اقتوعاي جوباسىنىڭ نەگىزگى قۇرىلىس جۇمىستارىنا 3 مىڭنان استام ادامدى قاتىستىرۋ جوسپارلانعان. قۇرىلىس اياقتالىپ, ءوندىرىستى پايدالانۋ كەزىندە وندا شامامەن 1 مىڭ 500 جۇمىسكەر ناپاقالارىن تابادى. وپەراتسيالىق كوماندا 2015 جىلدىڭ كۇزىنە تامان تولىق جيناقتالىپ, جۇمىس ۇدەرىسىن ۇدەتەدى. كاسىبي ماماندار مەن جابدىقتاردى جەتكىزۋشى كومپانيالاردىڭ وكىلدەرى بارلىق قىزمەتكەرلەردى قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسىنىڭ ستاندارتتارى مەن ءىس-جوسىقتارى بويىنشا كوپ نارسەنى وقىتىپ ۇيرەتتى. تۇرمىس كوڭىلدى بولسا, جۇمىس ءونىمدى بولادى دەگەن قاعيدانى بەك ۇستانعان كومپانيا باسشىلىعى قىزمەتكەرلەردىڭ قازىرگى زامانعى جاتاقحانالاردا تۇرۋىن جان-جاقتى ويلاستىرىپ, ونىڭ وزىق ۇلگىدە بولۋىن كەسىپ-ءپىشتى. سونداي-اق, سپورت الاڭدارىنىڭ دا قۇرىلىسىن سالۋ كوزدەلگەن. شىنىقساڭ شىمىر بولاسىڭ – وسىنى باستى ماقسات تۇتقان كومپانيانىڭ بۇدان ۇتارى ارينە كوپ.
اقتوعاي جوباسىن قارجىلاندىرۋ ءۇشىن 2011 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا قىتاي مەملەكەتتىك دامۋ بانكىمەن 1,5 ملرد. اقش دوللارى سوماسىنداعى نەسيەلىك جەلى بويىنشا كەلىسىم جاسالدى.
– نەگىزگى وركەندەۋ جوبالارىمىز بوزشاكول مەن اقتوعاي – قازاقمىس توبى ستراتەگياسىنىڭ باستى دىڭگەگى. سوندىقتان ءبىز جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار بارىسىن مۇقيات قاداعالايمىز. تاياۋدا اقتوعايدا اۋقىمدى قۇرىلىس جۇمىستارى باستالادى. ءبىز قۇرىلىس جۇمىستارى قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتقان بوزشاكولدىڭ تاجىريبەسىن ەندى وسىندا پايدالانىپ, اتقارىلاتىن جۇمىستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرامىز, – دەدى ءوز سوزىندە قازاقمىس توبىنىڭ باسقارۋشى باس ديرەكتورى ولەگ نوۆاچۋك.
جۇمىس ىستەۋدىڭ ۇتىمدى جاعىنا ۇمتىلعان, جاڭاشىلدىقتىڭ ۇزدىك ۇلگىسىن قامتىعان اقتوعاي كەنىشىنىڭ قازانى بۇرق-سارق قايناپ تاسيتىن كۇنى دە الىس ەمەس. لايىم سولاي بولعاي.
مارات اققۇل,
«ەگەمەن قازاقستان».
